Chuyển đổi từ bằng cấp sang năng lực thực tế trong giáo dục và lao động Việt Nam

Những điểm chính

• Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu xây dựng hệ thống phát triển kỹ năng quốc gia, chuyển đổi từ bằng cấp sang nghề nghiệp.

• Số lượng người có bằng đại học, sau đại học tăng nhưng thị trường lao động vẫn thiếu nhân lực có năng lực thực tiễn cao.

• Chủ nghĩa bằng cấp khiến giá trị năng lực thực hành bị xem nhẹ, gây lãng phí nguồn lực lao động.

• Kinh nghiệm quốc tế như Singapore, Đức, Phần Lan khẳng định kỹ năng thực tế là thước đo quan trọng hơn văn bằng.

• Việt Nam cần xây dựng chuẩn năng lực rõ ràng, đánh giá dựa trên sản phẩm và kết quả thực hiện để phát triển nhân lực.

Chuyển dịch tư duy từ bằng cấp sang nghề nghiệp

Tại buổi làm việc với ngành nội vụ ngày 8-7, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng một hệ thống phát triển kỹ năng quốc gia. Theo đó, cần chuyển đổi cách nhìn nhận từ trọng bằng cấp sang trọng nghề nghiệp, chú trọng đào tạo theo chuẩn kỹ năng và kết quả đầu ra thực tế. Quan điểm này đặt ra yêu cầu cốt lõi rằng người lao động cần được đánh giá dựa trên năng lực thực hiện công việc, khả năng thích ứng cũng như giá trị mà họ tạo ra, không còn chỉ dựa vào văn bằng hay bằng cấp truyền thống.

Tình trạng nghịch lý hiện nay là mặc dù số lượng người có bằng đại học, sau đại học tại Việt Nam ngày càng tăng, song doanh nghiệp và cơ quan nhà nước lại thiếu hụt nhân lực giỏi nghề, có khả năng xử lý các vấn đề thực tiễn. Quá trình đào tạo phần lớn vẫn tập trung vào thi cử, tích lũy tín chỉ và hoàn thiện hồ sơ, khiến năng lực thực chiến bị xem nhẹ.