FIFA Trượt Dài Về Nhân Quyền Trong Làn Sóng Phản Ứng Từ Human Rights Watch

Vào tháng 5 năm ngoái, tổ chức nhân quyền quốc tế Human Rights Watch đã gửi thư cho Chủ tịch FIFA Gianni Infantino nhằm bày tỏ mối lo ngại sâu sắc về chính sách nhập cảnh khắt khe của chính phủ Mỹ, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến World Cup 2026 và các giải đấu liên quan. Thư cảnh báo rằng việc Mỹ hạn chế cấp visa cho người từ hơn 40 quốc gia châu Phi và châu Á sẽ đi ngược lại các giá trị mà FIFA cam kết bảo vệ. Dự báo thời gian chờ đợi visa cho một số nước có thể kéo dài đến hàng trăm ngày, ví dụ như 700 ngày ở Colombia, 560 ngày ở Thổ Nhĩ Kỳ hay 332 ngày tại Morocco.

Thế nhưng, Gianni Infantino đã không đưa ra phản hồi chính thức nào đối với những bức thư và yêu cầu giải thích từ các tổ chức quan sát nhân quyền. Đặc biệt, vào cuối năm ngoái, ông cũng từ chối trả lời việc FIFA trao giải thưởng Hòa bình gây tranh cãi mà không minh bạch quy trình lựa chọn.

Mindy Worden, Giám đốc các sáng kiến toàn cầu của Human Rights Watch, chia sẻ tại một buổi họp báo rằng dù World Cup mang lại nhiều khoảnh khắc hào hứng cho người chơi và cổ động viên, nhưng đây cũng là minh chứng rõ ràng cho việc FIFA thất bại trong việc duy trì các tiêu chuẩn nhân quyền của chính mình, đặc biệt trong bối cảnh các chính sách nhập cư nghiêm ngặt của Mỹ.

Khẩu hiệu về một giải đấu "bao trùm và hiếu khách nhất mọi thời đại" đã không thành hiện thực khi các vận động viên, trọng tài và người hâm mộ từ nhiều quốc gia, đặc biệt là từ châu Phi và châu Á, gặp khó khăn trong việc xin visa vào Mỹ. Những trường hợp nổi bật như đội tuyển Iran, trọng tài Somalia Omar Artan, mẹ của thủ môn đảo Cape Verde hay người hâm mộ Congo Lumumba Vea đều chịu ảnh hưởng tiêu cực.

Ronan Evain, Giám đốc Football Supporters Europe, nhấn mạnh qua nghiên cứu rằng hầu như không có bằng chứng cho thấy những người giữ vé từ các khu vực này được cấp visa để vào Mỹ. Khán giả tại các trận đấu của đội châu Phi và châu Á chủ yếu là cộng đồng người di cư địa phương hoặc những người sở hữu quốc tịch kép, che giấu việc FIFA đã thất bại trong việc tổ chức một giải đấu thực sự mang tính toàn cầu.

FIFA còn bị chỉ trích vì những phát ngôn và hành động thiên vị chính trị, điển hình là sự ủng hộ thẳng thắn các chính sách của cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump và việc trao giải thưởng Hòa bình cho ông, cũng như những lời ca ngợi trong các sự kiện như American Business Forum tại Miami.

Bên cạnh đó, giới truyền thông quốc tế gặp nhiều khó khăn trong việc tác nghiệp, đặc biệt là các phóng viên từ Iran và châu Phi bị từ chối cấp visa vào nước chủ nhà. Theo đánh giá của Ủy ban Bảo vệ Phóng viên, FIFA không đảm bảo quyền tự do báo chí và tạo ra môi trường ngày càng thù địch với báo chí.

Việc Tổng liên đoàn bóng đá thế giới từ chối can thiệp với lý do thủ tục nhập cảnh là vấn đề của cơ quan ngoại giao và nhập cư đã gây thêm sự thất vọng.

Không chỉ dừng lại ở đó, FIFA cũng đang bị lên án vì sự im lặng đối với các cáo buộc bạo lực tình dục nhằm vào các vận động viên và người liên quan trong ngành thể thao. Báo cáo năm 2025 từ Sport & Rights Alliance nhấn mạnh rằng sự không hành động của các tổ chức thể thao làm tổn thương thêm các nạn nhân.

Andrea Florence, Giám đốc của Sport & Rights Alliance, kêu gọi FIFA cần thấu hiểu và giải quyết nghiêm túc những vấn đề về lạm dụng trong thể thao thay vì phớt lờ chúng như hiện nay.

Trong suốt thời gian diễn ra World Cup, các cơ quan thực thi pháp luật Mỹ đã tăng cường các chiến dịch truy quét người nhập cư không giấy tờ, dẫn đến nhiều vụ việc đáng tiếc chưa có lời giải thích rõ ràng, bao gồm cả một số trường hợp tử vong.

Đại diện Amnesty International USA, Daniel Noroña, đánh giá đây là một mô hình bạo lực hệ thống được thực thi một cách rầm rộ bởi nước chủ nhà trong khi FIFA lại vô tình giúp làm giảm nhẹ các vi phạm này thông qua các hoạt động thể thao.

Nhà khoa học chính trị Jules Boykoff nhận xét trong cuốn sách "Red Card" xuất bản tháng 6 rằng FIFA và chính quyền Trump đã lợi dụng World Cup 2026 cho mục đích chính trị, từ việc trao giải thưởng Hòa bình, các chiến dịch mạng xã hội bài nhập cư, cho đến việc can thiệp quyết định trọng tài nhằm bảo vệ cầu thủ Mỹ.

Ông khẳng định FIFA cần bị giám sát độc lập, có thể bị phạt nếu không tuân thủ các tiêu chuẩn nhân quyền và cho rằng tổ chức này đã nhiều lần chứng tỏ không đủ khả năng đảm nhận nhiệm vụ này.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.