Các mạng lưới giao tiếp phức tạp trong tự nhiên được khám phá qua loạt phim tài liệu mới

Prérikutyák, loài gặm nhấm sống trong các thuộc địa dưới đất, vốn trông có vẻ hiền lành và tò mò, thực tế lại đang vận hành một hệ thống cảnh báo cực kỳ phức tạp và tinh vi. Đối với chúng, từng khoảnh khắc đều rất quý giá, do đó các tín hiệu báo nguy không chỉ cảnh báo đơn thuần mà còn chuyển tải nhiều thông tin chi tiết. Peter Soroye, nhà sinh vật học bảo tồn, cho biết trong loạt phim tài liệu "Élet a túléléshez tervezve" rằng cổ họng của prérikutyák có khả năng phát ra âm thanh từ tần số rất thấp đến cực siêu âm, cho phép truyền tải những sắc thái và chi tiết phong phú về nguy hiểm.

Thông qua hệ thống này, prérikutyák không chỉ xác định được sự xuất hiện của kẻ săn mồi, mà còn phân biệt được kích thước, hình dạng và thậm chí màu sắc của nó, giúp chúng có phản ứng phù hợp hơn trong từng tình huống cụ thể.

Cách truyền thông nổi tiếng của ong mật là điệu nhảy định vị vị trí nguồn thức ăn, tuy nhiên thực tế còn phức tạp hơn nhiều. Một cộng đồng ong với hàng chục nghìn cá thể cần có sự trao đổi thông tin liên tục và chính xác mới có thể vận hành hiệu quả.

Ngoài điệu nhảy, nghiên cứu chỉ ra rằng ong còn truyền dẫn thông tin qua mùi hương và các tín hiệu hóa học khác, đặc biệt là pheromone dấu chân mà chúng để lại khi di chuyển. Rosalind Murray, giảng viên tại University of Toronto Mississauga, giải thích trong bộ phim của Viasat Nature rằng pheromone này là các hợp chất không màu và dầu, giúp các con ong đồng loại định hướng, tìm lại lối về tổ một cách chính xác.

Sự phối hợp giữa kiến cắt lá và nấm mà chúng nuôi trồng còn cho thấy một dạng giao tiếp đặc biệt hơn hẳn. Những con kiến này thu thập lá cây để nuôi cấy loại nấm làm thức ăn chính cho chúng. Trong quá trình đó, giữa kiến và nấm diễn ra trao đổi tín hiệu hóa học hai chiều.

Nấm phát đi các tín hiệu yêu cầu về loại lá cần thiết hoặc báo hiệu khi phải tiến hành cắt tỉa để giữ nấm khỏe mạnh. Kiến cắt lá nghe theo những tín hiệu này để điều chỉnh hành vi, từ đó tối ưu hóa việc chăm sóc khu vườn nấm mà chúng trồng, cho thấy một mạng lưới thông tin tinh vi và hiệu quả trong tự nhiên.

Loạt phim "Élet a túléléshez tervezve" được phát sóng tại Hungary trên kênh Viasat Nature vào mỗi Chủ nhật lúc 16 giờ. Tập phát sóng ngày 26/7 giới thiệu nhiều hệ thống giao tiếp phức tạp khác trong tự nhiên có sự hỗ trợ của các nhà khoa học. Đây là nguồn tài liệu quý giá giúp công chúng hiểu sâu hơn về các mạng lưới thông tin phi thường mà sinh vật đã phát triển từ lâu trước con người.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.