Mỹ áp đặt loạt trừng phạt rộng khắp nhằm vào mạng lưới của tỉ phú Iran Babak Zanjani

Ngày 25/7/2026, Bộ Tài chính Hoa Kỳ thông báo áp đặt gói trừng phạt mới nhắm vào chín công ty và bốn cá nhân được xác định có liên kết mật thiết với tỉ phú Iran Babak Zanjani. Đây là bước đi bổ sung nhằm ngăn chặn nguồn tài trợ cho các hoạt động của lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, đồng thời đáp trả những hành vi trốn tránh các biện pháp cấm vận quốc tế.

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ Tommy Beigout khẳng định Zanjani chịu trách nhiệm trực tiếp trong việc giúp Tehran lập các kênh tài chính bí mật để đối phó với những hạn chế kinh tế toàn cầu, đồng thời hỗ trợ tài chính cho các hoạt động gây bất ổn tại khu vực. Ông nhấn mạnh, những biện pháp trừng phạt này là phản ứng mạnh mẽ sau các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại tại eo biển Hormuz và các quốc gia lân cận.

Gói biện pháp trừng phạt tập trung vào tập đoàn 'Dot One' hoạt động trong lãnh thổ Iran do Babak Zanjani điều hành, cùng một chuỗi các công ty hỗ trợ các sàn giao dịch tài sản kỹ thuật số liên quan. Theo Bộ Tài chính Mỹ, Zanjani đã tận dụng một danh mục đầu tư đa dạng bao gồm dịch vụ tài chính và khai thác vàng để thực hiện các hoạt động rửa tiền phức tạp nhằm hỗ trợ các đơn vị chính phủ.

Danh sách bị áp trừng phạt cũng bao gồm công ty 'Z Pay' chuyên về hệ thống tài chính có trụ sở tại Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, vì cung cấp dịch vụ thanh toán xuyên biên giới cho các thực thể thuộc diện bị cấm vận. Bên cạnh đó, cá nhân Mehdi Rezazadeh, Chủ tịch Hội đồng quản trị công ty, cũng bị đưa vào diện chế tài. Đây là một phần trong chiến dịch truy quét các tổ chức tài chính giúp dòng tiền đen chảy vào Iran.

Các biện pháp xử phạt còn mở rộng sang công ty 'B.Z Diamond', chuyên kinh doanh kim cương do Bahareh Morteza Zanjani, em gái của Babak Zanjani quản lý. Chính quyền Mỹ cáo buộc các thành viên gia đình Zanjani tham gia tích cực trong việc điều hành tài sản và các công ty làm bình phong nhằm né tránh kiểm soát tài chính quốc tế.

Loạt trừng phạt diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế Iran đang phải đối mặt với khủng hoảng trầm trọng khi tỷ lệ lạm phát vượt ngưỡng 60%. Đồng nội tệ rial xuống mức thấp kỷ lục so với ngoại tệ, làm gia tăng áp lực đời sống và bất ổn kinh tế bên trong nước.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết, Iran đang phải trả giá đắt cho hành vi được coi là "liều lĩnh" trong khu vực. Ông nhấn mạnh, Bộ Tài chính sẽ không ngần ngại siết chặt các biện pháp kinh tế nhằm vào mọi nhà tài trợ cũng như các doanh nghiệp hỗ trợ hoạt động cấm vận của Iran.

Trước đây, Babak Zanjani từng lĩnh án tử hình vào năm 2016 vì các tội danh tham ô và gian lận tài chính, nhưng án được giảm nhẹ vào năm 2024. Theo nhiều nguồn tin Mỹ, từ đầu năm 2025, ông đã trở lại với vai trò quan trọng hỗ trợ các dự án kinh tế lớn của chính phủ Iran, tiêu biểu là hợp đồng phát triển đường sắt trị giá khoảng 800 triệu USD ký kết vào tháng 4/2025.

Gói trừng phạt cũng nhắm tới nhiều công ty con trong tập đoàn 'Dot One', hoạt động đa ngành trong các lĩnh vực hàng không, vận tải và luyện kim vàng. Mỹ cho rằng những công ty này cung cấp cho Iran khả năng linh hoạt trong vận hành tài chính thông qua tài sản kỹ thuật số và các mặt hàng giá trị cao, giúp hệ thống tránh được sự giám sát quốc tế truyền thống.

Chính quyền Mỹ kêu gọi các đối tác quốc tế và chính phủ các nước cảnh giác, ngừng hợp tác với các thực thể liên quan đến Babak Zanjani. Việc tiếp tục giao dịch có thể khiến các bên quốc tế đối mặt với nguy cơ bị trừng phạt thứ cấp theo luật pháp Mỹ.

Động thái trừng phạt mới diễn ra trong bối cảnh Washington đẩy mạnh hoạt động quân sự tại khu vực, tăng cường các cuộc tấn công nhằm củng cố chiến lược "áp lực tối đa". Mục tiêu tổng hợp từ công cụ quân sự và kinh tế nhằm buộc Iran thay đổi chính sách khu vực và giảm thiểu tham vọng quân sự.

Chính sách phối hợp này cho thấy Mỹ quyết tâm sử dụng đa dạng các công cụ để làm suy yếu mạng lưới tài chính và quân sự của Iran, đồng thời nhằm tạo áp lực lớn nhất có thể lên chính quyền Tehran.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.