Việc nâng hạng các cuộc đua như The Everest ở Úc: Cần hay đã quá mức?

Ba năm trước, The Everest vẫn chưa được xếp hạng Group 1, một điều bất hợp lý khi xét theo các tiêu chí đánh giá hiện có. Đến nay, cuộc đua này đã được công nhận là Group 1, tuy nhiên việc này chỉ xảy ra sau khi Ủy ban đua châu Á (Asian Racing Federation - ARF) can thiệp do sự thiếu hụt trong hệ thống kiểm soát chất lượng các cuộc đua hàng đầu của Úc từ 2018 trở đi.

Ủy ban mô hình châu Á đã tiếp nhận trách nhiệm phân loại tất cả các cuộc đua đen (black type) tại Úc, bao gồm các cấp độ Group 1, 2, 3 và Listed, vì Racing Australia đã không thể duy trì sự điều hành hiệu quả trong nhiều năm. Việc phân loại này giờ đây do các đại diện từ Hong Kong, Nhật Bản, New Zealand, Nam Phi và UAE quyết định.

Sự mâu thuẫn giữa các bang trong Racing Australia dẫn đến việc Racing NSW tự ý nâng cấp nhiều cuộc đua như Golden Gift và The Warra từ cuối 2024, nhưng nhiều trong số này không được quốc tế công nhận. Tình trạng này đã tạo ra một hệ thống phân loại mơ hồ, không phản ánh đúng giá trị thực tế của các cuộc đua.

Với sự can thiệp của Ủy ban mô hình châu Á, 30 cuộc đua mới được nâng hạng hoặc thêm vào danh sách stakes, phần lớn trong đó (khoảng 75%) diễn ra tại bang NSW. Trong đó, Golden Eagle đã nhảy vọt từ không có hạng đen sang mức cao nhất Group 1, nâng tổng số các cuộc đua Group 1 của Úc lên con số 77 cho mùa giải tới, vượt xa con số khoảng 64 cách đây 25 năm.

Tuy các quy tắc áp dụng cho việc nâng hạng đều dựa trên số liệu và đánh giá trung thực, nhưng việc có tới 77 cuộc đua Group 1 tại Úc lại đặt ra câu hỏi về giá trị của danh hiệu này. Khác với Úc, các nước như Anh và Ireland chỉ tổ chức khoảng 50 cuộc, Nhật Bản khoảng hai chục, Hong Kong có 12 và Hoa Kỳ với dân số lớn hơn gấp 12 lần nước Úc chỉ có khoảng 110. Điều này cho thấy sự mở rộng quá mức hạng Group 1 tại Úc có thể làm loãng giá trị của danh hiệu phù cấp này.

Sự phình to này tương tự như việc in thêm tiền không kiểm soát làm yếu đi giá trị tiền tệ. Nếu tất cả đều là cuộc đua top đầu thì trên thực tế không còn sự phân biệt về mức độ đỉnh cao nữa. Đây chính là tổn thất dành cho chủ sở hữu và người chăn nuôi dựa trên uy tín của cuộc đua và giá trị con ngựa được bán trên danh mục.

Trong số các cuộc đua mới được nâng hạng, đa số đều diễn ra tại bang NSW, nơi được xem là trung tâm phát triển đua ngựa của Úc nhờ những thay đổi pháp lý quan trọng trong 20 năm qua. Tuy nhiên, việc tăng giải thưởng cũng như sức hút các cuộc đua đang trở thành công cụ tạo ra các trường đua đủ số lượng để duy trì điểm số cần thiết cho việc nâng hạng.

Điều này dẫn tới sự tập trung các cuộc đua hàng đầu tại hai thành phố lớn Sydney và Melbourne, trong khi các bang như South Australia, Western Australia hay Queensland đang dần mất đi vị thế vì thiếu vốn và sự quan tâm. Một hệ thống phân loại quốc gia thực chất đang bị biến thành sự độc quyền của một vài trung tâm lớn.

Dù Ủy ban mô hình châu Á đã không hoàn toàn đồng thuận với mọi đề xuất nâng hạng, từ chối một số đề nghị của Racing Australia vào tháng 9 năm 2025 vì không có đề nghị giảm hạng kèm theo, triển vọng vẫn còn đang được cân nhắc cho những hạng mục tiếp theo.

Kết quả của các cuộc đánh giá tiếp theo, đặc biệt là các quyết định có thể giảm hạng các cuộc đua truyền thống như Sydney Cup hay Adelaide Cup, sẽ quyết định liệu hệ thống phân loại có thực sự hoạt động với tiêu chuẩn cao và công bằng hay tiếp tục trở thành sự xác nhận duy trì hiện trạng, dẫn tới việc giảm giá trị chung của danh hiệu Group 1 tại Úc.

Vấn đề không chỉ nằm ở việc một cuộc đua có xứng đáng được nâng cấp hay không, mà là liệu với số lượng lên đến 77 cuộc đua Group 1, danh hiệu này còn đủ sức đại diện cho "những cuộc đua tốt nhất trong số các cuộc đua tốt nhất" hay không. Đây là bài toán lớn mà ban quản lý ngành đua ngựa tại Úc và các cơ quan quốc tế cần cân nhắc kỹ lưỡng.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.