Máy bay Wizz Air suýt tai nạn nghiêm trọng do nhập sai dữ liệu trước cất cánh tại London

Suýt gặp tai nạn do nhập sai dữ liệu cất cánh

Vào tháng 4 năm 2025, một chuyến bay Boeing 737 MAX thuộc hãng Wizz Air UK đã xảy ra vụ việc suýt gây thảm họa ngay trong quá trình cất cánh tại sân bay Luton, London – một trong những sân bay đông đúc nhất Vương quốc Anh.

Chỉ còn khoảng 162 mét đường băng, tương đương hơn 2 giây bay, là máy bay có thể đã va chạm với đường sắt và đường bộ nằm ở cuối đường băng, gây ra một tai nạn nghiêm trọng.

Sự việc được công bố rộng rãi đến công chúng vào ngày 9/7 sau khi Cơ quan Điều tra Tai nạn Hàng không Anh (Air Accidents Investigation Branch – AAIB) phát hành báo cáo chi tiết về vụ việc.

Nguyên nhân từ việc nhập sai thông số bay cho máy tính chuyến bay

Chuyến bay mang số hiệu 5411 đang thực hiện hành trình từ London đến Athens với 162 hành khách cùng đội ngũ phi hành đoàn gồm hai phi công và bốn tiếp viên. Chiếc máy bay thuộc sở hữu của Ascend Airways – hãng bay chuyên cho thuê tàu bay và phi hành đoàn, nhưng hiện không còn hoạt động. Đáng lưu ý, máy bay này chỉ được cung cấp cho Wizz Air UK do hãng này dùng toàn máy bay Airbus cho đội bay chính thức.

Phi hành đoàn có kinh nghiệm, trong đó cơ trưởng đã tích lũy 10.000 giờ bay, bao gồm 3.000 giờ trên mẫu Boeing 737 MAX. Quá trình chuẩn bị cất cánh ban đầu dự kiến sử dụng toàn bộ chiều dài đường băng số 25 tại sân bay Luton.

Tuy nhiên, khi di chuyển trên đường lăn, kiểm soát không lưu đã đề nghị phi công có thể cất cánh từ một điểm giao nhau trên đường băng để rút ngắn thời gian. Lời đề nghị được đồng thuận nhưng phi công lại không cập nhật chính xác các tốc độ cất cánh (V speeds) lên máy tính quản lý chuyến bay (Flight Management Computer – FMC). Đây chính là nguyên nhân dẫn tới việc máy bay sử dụng công suất động cơ không đủ để đáp ứng khoảng đường băng thực tế còn lại.

Giải thích về các tốc độ quan trọng trong cất cánh

Tốc độ cất cánh được xác định dựa trên nhiều yếu tố như trọng lượng máy bay, chiều dài đường băng, điều kiện thời tiết và độ cao sân bay. Ba thông số chính gồm:

Trong trường hợp này, đội bay sử dụng các thông số tốc độ cho toàn bộ chiều dài đường băng thay vì cho đoạn đường băng được phép rút ngắn, dẫn đến công suất chỉ đạt 82,1% thay vì 85,2% cần thiết, rất gần với mức 81,4% tính cho đường băng đầy đủ. Điều này khiến máy bay phải chạy dài hơn dự kiến để đạt tốc độ cất cánh và chỉ kịp bay lên khi còn lại đúng 162 mét đường băng.

Hành trình cất cánh nguy hiểm và những hậu quả tiềm ẩn

Dữ liệu từ ba nền tảng theo dõi chuyến bay cho thấy tốc độ khi cất cánh của máy bay là khoảng 276 km/h, thấp hơn 16 km/h so với tốc độ yêu cầu. Máy bay bay cách mặt đường băng chưa đến 4 mét, thấp hơn nhiều so với mức an toàn tối thiểu là 10,67 mét được quy định quốc tế nhằm tránh chướng ngại vật ở cuối đường băng.

Hình ảnh từ camera an ninh tại sân bay Luton cũng cho thấy máy bay gần như không vượt qua các tòa nhà trong sân bay, chứng tỏ độ cao cất cánh rất thấp. Kiểm soát không lưu cũng nhận định máy bay leo lên với vận tốc dọc chậm hơn bình thường, chỉ đạt độ cao 274 mét khi cách sân bay 1,48 km.

Ý nghĩa và cảnh báo từ vụ việc

Chuyên gia hàng không cho biết phi công thường có thể giảm công suất động cơ khi sử dụng toàn bộ chiều dài đường băng để tiết kiệm nhiên liệu và giảm hao mòn động cơ. Tuy nhiên, trong trường hợp này, do rút ngắn điểm cất cánh, công suất phải được tăng lên để bù đắp khoảng cách ngắn lại, điều mà đội bay đã không làm.

Báo cáo của AAIB kết luận rằng việc phi hành đoàn không xác nhận thông số đã nhập đúng vào máy tính chuyến bay đã gây ra một chuỗi sai lầm: công suất thấp hơn mức cần thiết, quãng đường tăng chiều dài do máy bay chạy chậm hơn và độ cao leo dốc lúc ban đầu kém an toàn.

Nguy hiểm hơn, nếu có sự cố mất động cơ trong lúc cất cánh, máy bay có nguy cơ không dừng lại kịp trong đoạn đường còn lại hoặc không đạt đủ độ cao để tránh vật cản, dẫn đến nguy cơ tai nạn nghiêm trọng.

Vụ việc một lần nữa nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiểm tra và xác nhận chính xác dữ liệu trước mỗi chuyến bay, nhằm đảm bảo an toàn cho hành khách và phi hành đoàn.