Andy Burnham sẽ trở thành Thủ tướng Anh vào thứ Hai: Những bước tiếp theo ra sao?

Andy Burnham, 56 tuổi, được biết đến rộng rãi với biệt danh "Vua của phương Bắc" nhờ vai trò nổi bật trong việc bảo vệ lợi ích của khu vực phía Bắc nước Anh trong giai đoạn dịch COVID-19 và các chiến dịch kêu gọi đầu tư nhiều hơn cho vùng này. Ông từng là thành viên trong nhiều chính phủ dưới thời Đảng Lao động trước khi rời Quốc hội vào năm 2017 để đảm nhận chức vụ thị trưởng Greater Manchester. Gần đây, Burnham đã trở lại Quốc hội chỉ vài tuần trước khi giành chiến thắng trong cuộc bầu cử lãnh đạo Đảng Lao động, chuẩn bị tiếp quản vị trí Thủ tướng Anh, trở thành thủ tướng thứ 59 của nước này, cũng là thủ tướng thứ bảy trong vòng một thập kỷ qua.

Phong cách gần gũi, thân thiện và khác biệt so với các chính trị gia truyền thống ở Westminster đã giúp Burnham được nhiều người ủng hộ. Ông từng tuyên bố sẽ làm chính trị một cách khác biệt và điều này đã tạo nên hình ảnh nổi bật trong lòng công chúng và đảng Dân chủ Lao động.

Kế hoạch chính thức đưa Andy Burnham trở thành Thủ tướng được dự kiến vào thứ Hai tới khi ông chính thức nhận lời mời từ Nhà vua Charles III để thành lập chính phủ mới. Thủ tướng đương nhiệm Keir Starmer sẽ chính thức từ chức tại Cung điện Buckingham trước khi Burnham được mời đến Nhà vua để nhận nhiệm vụ. Lễ nhậm chức chính thức của thủ tướng ở Anh khá truyền thống và nhanh gọn, khác biệt với các nước như Mỹ, nơi việc chuyển giao kéo dài hàng tháng.

Buổi lễ "hôn tay", hay còn gọi là khởi đầu nhiệm kỳ, thực tiễn ngày nay là cuộc gặp riêng tư giữa Thủ tướng tân cử và Nhà vua tại cung điện. Sau đó, Burnham sẽ đến Văn phòng số 10 phố Downing, nơi ông sẽ có bài phát biểu đầu tiên trên cương vị thủ tướng. Toàn bộ quá trình này được truyền hình trực tiếp và hoàn tất trong vòng vài giờ.

Đáng chú ý, việc bàn giao Văn phòng số 10 không liên quan đến việc trao chìa khóa vật lý bởi cửa trước của nơi đây không có ổ khóa bên ngoài và chỉ có lực lượng an ninh trực 24/24 mở cửa từ trong ra.

Ngay sau khi nhận nhiệm vụ, Andy Burnham sẽ bắt tay vào việc lựa chọn các thành viên trong nội các bao gồm các chức vụ chủ chốt như Bộ trưởng Tài chính, Bộ trưởng Ngoại giao và Bộ trưởng Nội vụ. Chính phủ mới sẽ chính thức đi vào hoạt động mà không cần thông qua bỏ phiếu phê chuẩn từ Quốc hội hay tổ chức lễ nhậm chức rườm rà.

Một trong những quyết định quan trọng đầu tiên của ông dự kiến là đưa công ty Thames Water, vốn bị nhiều chỉ trích, vào chương trình Quản lý Đặc biệt nhằm đưa công ty này dưới quyền kiểm soát tạm thời của nhà nước để tái cấu trúc.

Trong bài phát biểu đầu tiên trên cương vị lãnh đạo Đảng Lao động, Burnham cam kết sẽ hướng tới một con đường mới cho nước Anh, tập trung vào việc giảm chi phí sinh hoạt và thu hẹp khoảng cách bất bình đẳng giữa các vùng miền. Ông nhấn mạnh, đây là thời điểm quan trọng nhất trong chính trị Anh 40 năm qua với mục tiêu giúp cải thiện chất lượng cuộc sống cho mọi người và mọi khu vực, từ phương Bắc đến phương Nam, phương Đông đến phương Tây, và bao gồm cả Scotland, Wales và Bắc Ireland.

Hệ thống nghị viện Anh cho phép đảng cầm quyền thay đổi lãnh đạo mà không cần tổ chức tổng tuyển cử mới. Vì Đảng Lao động đang nắm đa số ghế ở Hạ viện, việc Burnham trở thành thủ tướng là điều tự động sau khi trở thành lãnh đạo đảng này. Cuộc bầu cử chung tiếp theo sẽ không được tổ chức cho đến năm 2029, tức là 5 năm sau khi Đảng Lao động thắng cử trong năm 2024.

Keir Starmer thông báo từ chức ngày 22/6 sau chưa đầy hai năm làm lãnh đạo Đảng Lao động và Thủ tướng Anh. Ông đối mặt với nhiều áp lực liên tiếp do các bê bối chính trị, trong đó có quyết định bổ nhiệm Peter Mandelson làm đại sứ Anh tại Mỹ trong khi ông này có mối liên hệ với Jeffrey Epstein, người bị cáo buộc tội tình dục. Thêm vào đó, thất bại nặng nề của đảng trong các cuộc bầu cử địa phương vào tháng 5 khiến áp lực càng lớn hơn.

Khi Burnham chính thức trở lại Quốc hội từ một cuộc bầu cử bổ sung, nhiều nghị sĩ Đảng Lao động đã ủng hộ ông làm người kế nhiệm Starmer. Cuộc bầu cử lãnh đạo đảng đã được khởi động theo quy định nội bộ, trong đó các ứng viên phải có sự ủng hộ của ít nhất một phần năm số nghị sĩ đảng để đủ điều kiện tham gia. Burnham đã đạt yêu cầu này và vì không có đối thủ nào khác, ông đã được bầu làm lãnh đạo Đảng Lao động một cách không đối thủ.

Theo quy trình, sau khi Starmer từ chức và Burnham được mời chính thức thành lập chính phủ, nước Anh sẽ có thủ tướng mới ngay lập tức mà không cần phải tiến hành một cuộc tổng tuyển cử mới vào thời điểm này.

Với việc Andy Burnham lên làm thủ tướng, người dân Anh đang kỳ vọng ông sẽ giải quyết các vấn đề kinh tế khó khăn và cải thiện đời sống người dân giữa bối cảnh chi phí sinh hoạt cao và phát triển không đồng đều giữa các vùng miền.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.