Mâu thuẫn nội bộ dữ dội khiến AfD tại Bắc Rhine-Westphalia rơi vào hỗn loạn

Gần đây, mặc dù AfD được cho là đã chuyên nghiệp hóa trong cách hoạt động, nhưng sự hỗn loạn và các cuộc đấu tranh nội bộ gay gắt tại bang Bắc Rhine-Westphalia (NRW) lại mâu thuẫn hoàn toàn với nhận định này. Các xung đột nội bộ này đã thu hút sự chú ý trên nhiều kênh, từ truyền thông xã hội, các thủ tục pháp lý đến văn bản chính thức được gửi cho các thành viên. Cuộc chiến diễn ra trên nhiều mặt: từ lý tưởng chính trị, kỹ thuật tổ chức cho đến các vấn đề đạo đức.

Điều đáng lưu ý là cuộc đấu đá không chỉ diễn ra giữa các phe phái trong NRW mà còn chia rẽ ban lãnh đạo trung ương AfD, gây xáo trộn trầm trọng. Ví dụ, trong một email gửi vào tối thứ Tư, Kay Gottschalk, Phó Chủ tịch AfD NRW, ám chỉ sự bất ổn trong mối quan hệ với các lãnh đạo trung ương, cho rằng một phần ban lãnh đạo trung ương đang trong tình trạng “nguy cơ mất kiểm soát”.

Để hiểu được lý do khiến cuộc tranh chấp leo thang gần đây, cần nhìn lại bối cảnh lịch sử. AfD tại NRW vốn đã chia sẻ sự chia rẽ giữa hai nhóm chính: một bên do Martin Vincentz, Chủ tịch bang, đại diện cho phong cách ôn hòa hơn; bên kia là nhóm dân tộc chủ nghĩa cực đoan do Matthias Helferich, nghị sĩ Quốc hội liên bang, dẫn đầu. Helferich nổi tiếng với phát ngôn gây tranh cãi khi tự gọi mình là “gương mặt thân thiện của chủ nghĩa Quốc xã”.

Matthias Helferich thuộc nhóm quyền lực của cánh cực hữu tại miền Tây nước Đức, đặc biệt là nhóm sát cánh với Björn Höcke - một nhân vật gây nhiều tranh cãi trong AfD. Nỗ lực của Vincentz nhằm loại Helferich khỏi đảng đã thất bại hồi cuối tháng 6 khi một quyết định của ủy ban trọng tài bang đã bị ủy ban trọng tài trung ương bác bỏ.

Mâu thuẫn giữa hai phe còn phức tạp bởi nhiều thù địch và đấu đá công khai diễn ra thường xuyên, như những tranh cãi tại đại hội bang tổ chức ở thành phố Marl khi chọn ứng viên tranh cử vào quốc hội bang vào tháng 4 năm tới. Mặt khác, phe ôn hòa gồm các thành viên từng cự tuyệt đã có những sự thay đổi về lập trường, trong khi phe völkisch cực tả cũng có người ôn hòa hơn như Fabian Jacobi hay Sven Tritschler, tạo ra các tổ hợp được gọi là “liên minh săn mồi” trong nội bộ đảng.

Cuộc xung đột còn làm dấy lên những cáo buộc nghiêm trọng về bê bối nội bộ, như vấn đề gian lận bằng cấp và quan hệ quen biết ưu ái. Trường hợp của Klaus Esser, người thân cận của Chủ tịch Vincentz, đang làm dậy sóng trong đảng khi công tố Aachen xác nhận Esser từng sử dụng bằng giả để xin việc trong tổ chức AfD. Dù vậy, vào cuối năm 2025, ban lãnh đạo bang đã rút đơn loại Esser khỏi đảng vì lý do hết thời hiệu và không thể chứng minh được vi phạm, khiến ông ta được coi là "kẻ thù" của phe cực hữu trong đảng.

Tại đại hội bang ở Marl, sự hiện diện của Esser trong đội ứng viên đã gây căng thẳng, nhất là khi phe völkisch không thể ngăn ông ta thăng hạng 13 trên danh sách, dẫn đến việc phe đối lập rút lui và làm gián đoạn đại hội kéo dài cho đến khi danh sách ứng viên được hoàn thành với tổng cộng 82 người.

Ban lãnh đạo trung ương AfD, đứng đầu là Alice Weidel và Tino Chrupalla, đã vào cuộc và cáo buộc Vincentz có những vi phạm trong đại hội, cho rằng nhiều đại biểu bị đe dọa hoặc bị ép buộc. Họ yêu cầu hủy bỏ đại hội và tổ chức lại nhằm tránh sai sót nghiêm trọng giống như vụ AfD không được phép tham dự bầu cử thành Bremen năm 2023.

Phản ứng lại, Vincentz cáo buộc phe Weidel-Helferich lên kế hoạch làm tê liệt đại hội bằng cách đăng ký đông ứng viên, chiến dịch có tên là "Operation Filibuster" trên nhóm Telegram do Sven Tritschler thành lập. Vincentz cũng chỉ trích Weidel không lên tiếng phản đối các hành vi "phi dân chủ, giống Antifa".

Cả trên diễn đàn quốc gia và địa phương, các phe phái còn dùng chiến lược đấu đá để giành quyền lực, với những luồng tin nói về sự phân hóa sâu sắc trong đảng, cũng như các vụ nghi ngờ tham nhũng như đã thấy ở Niedersachsen. Ở đại hội trung ương tại Erfurt, Kay Gottschalk - người nghiêng về phe Vincentz, đã bị loại khỏi ban lãnh đạo trung ương, trong khi một người ủng hộ Helferich là Sven Tritschler được bầu vào.

Cuộc khủng hoảng ở AfD NRW không có dấu hiệu hạ nhiệt khi mà các vụ kiện tụng xảy ra nhằm ngăn cản sự can thiệp của ban trung ương. Vincentz và phe của ông từng đệ đơn lên tòa án Düsseldorf để cấm ban lãnh đạo trung ương can thiệp vào công việc nội bộ của bang, dù sau đó có thông báo rút đơn nhưng lại không thực hiện, gây thêm căng thẳng mới trong đảng.

Đầu tuần, ban lãnh đạo trung ương AfD quyết định áp dụng các biện pháp kỷ luật và thành lập ủy ban điều tra để rà soát các hoạt động tài chính cũng như thủ tục kết nạp thành viên tại NRW. Matthias Helferich hoan nghênh quyết định này trên mạng xã hội X, ám chỉ bên trong cơ quan hành chính bang tồn tại nhiều vấn đề nghiêm trọng.

Sự kiện bộc lộ sự chia rẽ sâu sắc và tiềm ẩn nguy cơ đe dọa đến vị thế cũng như uy tín của AfD trên phạm vi toàn quốc nếu tình trạng xung đột và hỗn loạn không nhanh chóng được giải quyết.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.