Khó khăn trong kiểm soát đợt bùng phát Ebola hiện tại tại Cộng hòa Dân chủ Congo

Tại đợt bùng phát Ebola đang diễn ra ở Cộng hòa Dân chủ Congo, việc kiểm soát dịch bệnh phụ thuộc rất nhiều vào khả năng truy vết những người đã tiếp xúc với người nhiễm virus. Armand Sprecher, bác sĩ chuyên về bệnh truyền nhiễm của tổ chức Bác sĩ Không Biên giới, nhấn mạnh rằng công tác này đòi hỏi cần nhanh chóng xác định các con đường lây nhiễm như ai đã tiếp xúc, chăm sóc bệnh nhân, hay tham dự lễ tang có người nhiễm bệnh. Virus Ebola lây lan qua dịch cơ thể, nên chỉ có thể truyền sang những người từng tiếp xúc với bệnh nhân. Truy vết kịp thời giúp phát hiện và theo dõi những người có nguy cơ, ngăn chặn lây lan và hỗ trợ điều trị nhanh nếu xuất hiện triệu chứng.

Mặc dù phương pháp này tốn nhiều công sức, nhưng nếu thực hiện hiệu quả sẽ giúp kiểm soát dịch rất tốt. Tuy nhiên, các nhà chức trách hiện chưa kiểm soát được tình hình dịch bệnh.

Nahid Bhadelia, bác sĩ bệnh truyền nhiễm tại Đại học Boston, người từng tham gia chống Ebola trước đây, nhận xét rằng tỷ lệ cao các ca bệnh ngoài kiểm soát này là một dấu hiệu cảnh báo về sự bùng phát rộng hơn mức dự đoán và cho thấy công tác truy vết chưa bắt kịp diễn biến dịch bệnh.

Nguyên nhân một phần do khu vực xảy ra dịch có nhiều lao động di chuyển và tình trạng xung đột kéo dài, làm cho việc xác định và theo dõi những người tiếp xúc trở nên vô cùng khó khăn. WHO hiện đang triển khai chương trình đào tạo 21.000 nhân viên cộng đồng nhằm gia tăng lực lượng truy vết tiếp xúc.

Tuy nhiên, còn có khả năng các chuỗi lây truyền hoàn toàn mới đang xuất hiện mà các cơ quan y tế chưa nắm được cho đến khi một bệnh nhân trở nên rất nặng hoặc đã tử vong. Điều này cho thấy có nhiều ca bệnh thực tế đang bị bỏ sót và nhiều bệnh nhân đến trễ các trung tâm y tế, làm giảm tỷ lệ sống sót.

Boghuma Titanji, bác sĩ bệnh truyền nhiễm tại Đại học Emory, cho biết khoảng hai phần ba số ca tử vong không qua hệ thống y tế mà diễn ra tại nhà hoặc nơi khác ngoài các cơ sở chăm sóc. Nhiều người có dấu hiệu triệu chứng nhưng lại 'ẩn mình', chẳng hạn chọn chữa trị bằng thầy lang truyền thống, ở nhà hoặc tránh xa trung tâm điều trị. Đó là do sự kỳ thị và thiếu niềm tin vào khoa học y tế và những người đang điều tra đợt bùng phát.

Việc nhiều trường hợp bệnh và tử vong diễn ra ngoài tầm kiểm soát khiến công tác phản ứng dịch bệnh gặp nhiều khó khăn hơn. Titanji ví điều này giống như việc chỉ nhìn thấy phần nổi của tảng băng chìm mà không thể biết kích thước thực sự của toàn bộ tảng băng vì thiếu các công cụ quan sát đầy đủ.

Để cải thiện khả năng giám sát và kiểm soát dịch, cần thời gian để xây dựng niềm tin với cộng đồng bị ảnh hưởng. Bhadelia cho biết đây là công việc khó khăn nhưng đang có tín hiệu tích cực với việc thử nghiệm lâm sàng các phương pháp điều trị mới và thuốc dự phòng giúp người đã tiếp xúc với virus giảm nguy cơ mắc bệnh.

Dù việc tiếp cận những liệu pháp này vẫn còn hạn chế do chỉ được cung cấp trong thử nghiệm lâm sàng, Bhadelia kỳ vọng rằng triển vọng được điều trị tốt hơn hoặc dùng thuốc ngừa có thể thu hút nhiều người đến đăng ký qua các trung tâm y tế hoặc tham gia truy vết. Đây là yếu tố thiết yếu để giảm thiểu ảnh hưởng nghiêm trọng của đợt bùng phát và kiểm soát dịch bệnh trong tương lai.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.