Iran và Mỹ mở rộng các cuộc tấn công, gây lo ngại về an ninh đường thủy và nguồn nước Vùng Vịnh

Ngày 20/7, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) thông báo đã tiến hành tấn công nhằm vào các mục tiêu quân sự của Mỹ trên khắp Trung Đông, đáp trả các đợt không kích mới của Mỹ nhằm vào các thành phố ở Iran vào đêm trước đó. Các cuộc tấn công liên tiếp đã gần như phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn tạm thời vốn được hai bên duy trì trước đó.

Sự việc làm gia tăng căng thẳng trong khu vực, khiến giá dầu thô thế giới có thời điểm vượt mức 90 USD một thùng do gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz, một trong những tuyến đường biển vận chuyển dầu quan trọng nhất thế giới.

IRGC cho biết hai tàu chở dầu đã phát nổ và bị vô hiệu hóa khi cố vượt eo biển Hormuz qua một lộ trình bị họ đánh giá là "không an toàn". Trước đó ngày 19/7, IRGC thông báo rằng có hai tàu bị tai nạn trong khu vực này, tuy nhiên có sự chưa rõ giữa các sự kiện về mối liên hệ cũng như thông tin cụ thể liên quan đến các tàu và thương vong nếu có.

Cơ quan vận hành thương mại hàng hải Anh Quốc cũng báo cáo một chiếc tàu gần bờ Oman bị trúng vật thể lạ, hiện đang trôi dạt nhưng toàn bộ thủy thủ đoàn vẫn an toàn.

Tối 19/7, Kuwait thông báo nhà máy khử mặn của họ bị tấn công, gây hỏa hoạn, đánh dấu ngày thứ hai liên tiếp cơ sở này bị ảnh hưởng. Nhà máy này cung cấp nguồn nước uống cho hàng triệu người ở khu vực khô hạn Vùng Vịnh và được xem là hạ tầng thiết yếu với tính chất nhạy cảm cao trong bối cảnh xung đột.

Iran từng cáo buộc Mỹ tấn công nhà máy khử mặn của mình hôm 18/7 và cảnh báo sẽ trả đũa bằng cách nhắm vào các cơ sở tương tự tại các quốc gia vùng Vịnh nếu chiến sự leo thang.

Trong khi Mỹ chưa xác nhận việc tấn công cơ sở hạ tầng nước của Iran, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio khẳng định Washington sẽ tiếp tục phản ứng nếu Tehran tấn công các tuyến đường thương mại quốc tế, đồng thời vẫn mở cửa cho giải pháp ngoại giao.

Theo báo cáo của Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ, liên tiếp trong chín đêm, Mỹ đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm làm suy yếu khả năng của Iran trong việc đe dọa các tàu thương mại qua eo biển Hormuz. Về phía Iran, họ đã phóng tên lửa vào sân bay Aqaba của Jordan, cũng như các vị trí quân sự ở Kuwait và Syria.

Phía Iran cho biết một người đã thiệt mạng và nhiều người bị thương trong các vụ nổ ở nhiều thành phố như Tabriz, Chabahar, Konarak, Bandar Mahshahr và Bandar Imam Khomeini. Trong khi đó quân đội Mỹ xác nhận có 2 binh sĩ thiệt mạng và một người mất tích tại Jordan trong một cuộc tấn công gần đây, với xác nhận gần đây đã tìm thấy hài cốt chưa xác định.

Dù tình hình leo thang, đại diện Bộ Ngoại giao Iran nhấn mạnh ngoại giao được xem như một công cụ nhằm theo đuổi lợi ích quốc gia như chiến tranh, cho thấy Iran vẫn để ngỏ khả năng đàm phán trong tương lai. Bộ trưởng Nội vụ Iran cũng dự kiến có cuộc gặp với đại diện Pakistan, nước đóng vai trò là trung gian trong xung đột, nhằm trao đổi các vấn đề song phương.

Tổng thống Mỹ Donald Trump bảo vệ các cuộc tấn công mới là nhằm tưởng nhớ các quân nhân Mỹ thiệt mạng và khẳng định chiến dịch này đã đạt được những mục tiêu quan trọng, đồng thời khẳng định Mỹ kiểm soát hoàn toàn eo biển trong khi Iran không còn quyền kiểm soát nào.

Giá xăng dầu tại Mỹ ngày 20/7 đã vượt mức 4 USD mỗi gallon, gây áp lực tài chính lên người tiêu dùng và đặt ra thách thức chính trị đối với đảng Cộng hòa trước thềm kỳ bầu cử quốc hội giữa nhiệm kỳ. Giá xăng từng hạ gần dưới mức này sau khi Mỹ và Iran ký thỏa thuận hiểu biết nhằm chấm dứt chiến sự vào tháng 6.

Bất ổn tại khu vực và các cuộc tấn công liên tiếp đang tạo sức ép lớn lên chính quyền Mỹ trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tăng cao và các thách thức chính trị trong nước.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.