Khủng hoảng trong quân đội Ukraine: Tổng tư lệnh Olexandr Syrskyj lên tiếng

Tại Ukraine, các cuộc biểu tình chống lại quyết định sa thải Bộ trưởng Quốc phòng Mychajlo Fedorow vẫn tiếp diễn và ngày càng hướng tới sự phản đối Tổng tư lệnh Olexandr Syrskyj. Được bổ nhiệm từ tháng 2 năm 2024, vị tướng bốn sao 60 tuổi này đã chính thức phản bác các cáo buộc qua tuyên bố gửi đến "Militarny UA", trang tin quân sự độc lập và nổi tiếng nhất Ukraine. Ông khẳng định không quan tâm đến việc xây dựng hình ảnh cá nhân hay tham vọng chính trị, và lên tiếng vì thấy cần thiết đính chính trước các đồn đoán về xung đột và hành vi sabote trong quân đội.

Ông Syrskyj thừa nhận có những vấn đề phức tạp và quan điểm khác biệt trong mối quan hệ với ông Fedorow, nhưng vẫn coi đây là quan hệ hợp tác hiệu quả và xin lỗi nếu đã gây tổn thương cá nhân. Ông kêu gọi đồng nghiệp cùng đặt mục tiêu chiến thắng lên trên hết, nhấn mạnh rằng cuộc chiến không thể bị rút gọn thành cuộc đấu giữa hai cá nhân, vì điều đó chỉ giúp kẻ thù.

Syrskyj nhấn mạnh sự phân công công việc rõ ràng giữa các chức danh: Bộ trưởng Quốc phòng chịu trách nhiệm về hậu cần, trang bị và kiểm soát dân sự quân đội, nhưng không phải là người xây dựng chiến lược chiến tranh. Đây chính là điểm mâu thuẫn nổi bật với Fedorow, người trong một cuộc họp báo công khai đã chỉ trích Syrskyj áp dụng lối đánh truyền thống thay vì tập trung vào các đòn tấn công phi đối xứng. Hơn thế nữa, Fedorow còn thừa nhận đã yêu cầu Tổng thống Volodymyr Selenskyj thay thế Syrskyj.

Trả lời những cáo buộc về chiến lược, Syrskyj cho rằng đây không phải là vấn đề nên công bố công khai hoặc qua mạng xã hội. Ông đồng thời phân biệt rõ giữa tầm nhìn (“vision”) và chiến lược (“strategy”) trong chiến tranh: tầm nhìn là hình dung tương lai mong muốn, trong khi chiến lược là kế hoạch sử dụng tài nguyên như quân số, đạn dược và thời gian để đạt được mục tiêu đó.

Với phong cách lãnh đạo cứng rắn và kỷ luật, vị tướng Syrskyj, người được đào tạo từ thời Liên Xô và nguyên quán là người Nga, khẳng định rằng quân đội một triệu lính không thể chỉ huy qua ứng dụng như Whatsapp mà cần có bộ máy chỉ huy chặt chẽ và trách nhiệm rõ ràng từ các chỉ huy tại hiện trường. Ông được ghi nhận nhờ vai trò quan trọng trong bảo vệ Kyiv và cuộc phản công khiến quân Nga rút lui năm 2022.

Trong khi Fedorow, chỉ bằng tuổi một nửa Syrskyj, ủng hộ chiến tranh dựa trên đổi mới công nghệ và phân tích số liệu, Bộ Quốc phòng dưới sự dẫn dắt của ông này được cho là đã trì hoãn các đơn đặt hàng thiết bị truyền thống và chuyển ngân sách sang mua sắm drone. Syrskyj thừa nhận drone là phần không thể thiếu nhưng cảnh báo phải duy trì cả pháo binh, cối và phòng không, không thể chỉ tập trung vào xu hướng công nghệ hiện thời vì rủi ro quá lớn.

Syrskyj thẳng thắn chỉ trích Fedorow không hoàn thành các nhiệm vụ cốt lõi như cải cách tuyển quân và gọi đây là điều mà cả đất nước đang chờ đợi. Vấn đề tuyển binh cưỡng bức trên đường phố đang là đề tài bị lên án mạnh mẽ tại Ukraine. Phản hồi lại, Fedorow cho rằng Syrskyj cản trở các cải cách. Syrskyj cho biết một phần ngân sách nhân sự cũng bị chuyển sang mua drone, gây ra tình trạng trễ lương cho quân nhân, điều mà ông coi là không thể chấp nhận.

Tổng thống Selenskyj thừa nhận mâu thuẫn nội bộ giữa Syrskyj và Fedorow làm paralys lực lượng. Ông từng muốn giữ cả hai nhưng cuối cùng chọn Tổng tư lệnh. Hiện ông Syrskyj cũng có thể sắp bị thay thế khi người biểu tình tại Kyiv giương cao các biển hiệu so sánh trách nhiệm của hai nhân vật này với tổn thất về cả hai phía chiến tranh. Sự mất lòng tin vào Syrskyj đang là vấn đề nhức nhối với chính quyền, nhất là khi tổng tư lệnh do Tổng thống trực tiếp bổ nhiệm và miễn nhiệm. Chuyên gia Dmytro Kornijenko từ nền tảng phân tích độc lập Resurgam đánh giá đây là sai lầm nặng nề của Selenskyj khi lại lựa chọn Syrskyj thay vì Fedorow trong bối cảnh người dân vừa khích lệ hy vọng về đột phá trước Nga. Theo Kornijenko, quyết định sa thải Fedorow làm lay chuyển lòng tin của người dân vào khả năng của giới lãnh đạo có thể đưa chiến tranh đến hồi kết có thể chấp nhận được. Selenskyj đang tích cực thảo luận với các chỉ huy để tìm hướng giải quyết cho cuộc khủng hoảng này.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.