Marco Rubio và luận điệu mới chống Cuba trong báo cáo gần 100 trang của Bộ Ngoại giao Mỹ

Báo cáo dài gần 100 trang do Bộ Ngoại giao Mỹ công bố hôm thứ Hai, dưới sự chỉ đạo của Thượng nghị sĩ Marco Rubio, nhằm cố chứng minh rằng Cuba chính là trung tâm chủ nghĩa cộng sản thế kỷ 21 và là "thủ đô cộng sản" đe dọa đến an ninh quốc gia Mỹ. Bản báo cáo này là một nỗ lực tuyên truyền mới, dựa trên các luận điệu sai lệch và xuyên tạc lịch sử, nhằm biện minh cho các biện pháp trừng phạt kinh tế hà khắc chống Cuba cùng những tham vọng quân sự đối với quốc đảo Caribe này.

Những cáo buộc trong tài liệu cũng hướng tới việc hù dọa và hình sự hóa các cá nhân, tổ chức tiến bộ tại Mỹ, đặc biệt những người lên tiếng chống lại chính sách thù địch Mỹ với Cuba và thể hiện sự ủng hộ nhân đạo đối với người dân Cuba.

Báo cáo nhấn mạnh tới sự tồn tại của một "Nhà nước Cách mạng" tại Cuba và sự xuất hiện của "một tân cánh tả" tại đây. Nó trích dẫn một bức thư từ năm 1958 của Fidel Castro gửi cố vấn thân cận Celia Sánchez, trong đó ông bày tỏ quyết tâm tiến hành cuộc chiến dài hạn chống lại Mỹ sau khi nhìn thấy cuộc bắn phá của chế độ Batista do Mỹ hậu thuẫn nhằm vào làng Sierra Maestra.

Văn bản Bộ Ngoại giao Mỹ lại cố tình cắt xén bối cảnh lịch sử, bỏ qua việc chính quyền Batista đã nhận được hỗ trợ tài chính, quân sự từ Mỹ trong suốt những năm 1950, dẫn đến cuộc Cách mạng Cuba năm 1959.

Báo cáo cáo buộc Cuba là bên chủ động "xuất khẩu cách mạng", khích lệ và truyền cảm hứng cho các phong trào giải phóng dân tộc và cánh tả tại Mỹ Latin và thế giới kể từ thập niên 1960. Tuy nhiên, đây là phản ứng tự nhiên từ một quốc gia bị phong tỏa kinh tế, bị Mỹ dùng các biện pháp thao túng và cô lập ngoại giao, trong khi chính Mỹ lại hỗ trợ các chế độ độc tài, đàn áp và can thiệp quân sự ở nhiều nơi khác.

Cuba từng phản bác luận điệu này từ năm 1962 trong tuyên bố nổi tiếng tại Havana, nói rõ các cuộc cách mạng không thể được sản xuất hoặc nhập khẩu, mà do chính các nhân dân thực hiện, và bản thân Cuba chỉ đóng vai trò là tấm gương, chứng minh khả năng làm cách mạng của nhân dân dưới áp lực ngoại xâm.

Báo cáo ca ngợi khả năng tình báo của Cuba, cho rằng quốc gia này có một hệ thống an ninh và tình báo chuyên nghiệp, kỷ luật cao và là đối thủ lớn của Mỹ. Bộ Ngoại giao Mỹ khẳng định Cuba đã xuyên tạc các hoạt động của CIA trong thập niên 1980 khi sử dụng các điệp viên hai mang và thâm nhập vào các cấu trúc Mỹ.

Song báo cáo lại quên nhắc tới cuộc chiến ngầm kéo dài của tình báo Mỹ nhằm chống lại Cuba suốt nhiều thập kỷ, với hơn 600 vụ ám sát nhằm vào Fidel Castro, cùng các âm mưu tài trợ lực lượng khủng bố, phá hoại và các hoạt động chống cách mạng buộc Cuba phải củng cố hệ thống an ninh quốc gia hiệu quả.

Báo cáo bày tỏ lo ngại về sự phát triển của "du lịch cách mạng" cũng như các phong trào đoàn kết quốc tế như Brigada Venceremos, Pastores por la Paz, các nhóm ủng hộ Cuba và nhiều cá nhân từng thăm Cuba nhằm thể hiện tình đoàn kết với nhân dân đảo quốc này.

Trái với quan điểm này, các phong trào này được xem là biểu tượng cho sự ủng hộ công bằng xã hội, lan tỏa thông điệp chống lại chính sách cấm vận và cô lập Cuba của Mỹ, đồng thời vạch trần những tổn hại nhân đạo do các biện pháp trừng phạt gây ra.

Bản báo cáo còn đi xa khi cho rằng Cuba chính là "mẹ, cha và thầy" của các phong trào dân quyền của người da màu tại Mỹ như Martin Luther King, Malcolm X, Black Panthers và các nhóm như Black Lives Matter hay Antifa.

Đây là luận điểm phủ nhận các nguyên nhân sâu xa của chủ nghĩa phân biệt chủng tộc và bất công xã hội tại Mỹ, đồng thời bác bỏ các số liệu khảo sát trong đó có khảo sát Gallup năm 2025 cho thấy phần đông người Mỹ, đặc biệt người da màu, thừa nhận nạn phân biệt chủng tộc lan rộng trong xã hội Mỹ.

Qua báo cáo này, Marco Rubio và Bộ Ngoại giao Mỹ cố gắng xây dựng một tiền đề chính trị nhằm biện minh cho chính sách đối đầu lâu dài với Cuba, bao gồm cả các biện pháp kinh tế khắc nghiệt và mối đe dọa quân sự tiềm tàng. Đây cũng là công cụ để áp lực và đe dọa những cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước Mỹ có quan điểm ủng hộ Cuba, đồng thời bác bỏ những tiếng nói phản biện chính sách hiện hành của Washington.

Chiến lược này cho thấy sự tiếp tục của cuộc chiến tranh lạnh về tư tưởng và chính trị giữa Mỹ và Cuba, trong bối cảnh quan hệ hai nước vẫn căng thẳng và nhiều thách thức chưa được giải quyết.

Những sự kiện và phân tích trong báo cáo cũng cho thấy sự lặp lại các luận điệu cũ kỹ, mâu thuẫn với các chứng cứ lịch sử và tình hình thực tế, gây ra làn sóng chỉ trích từ cộng đồng quốc tế, các nhà phân tích và chuyên gia độc lập về khuynh hướng chính trị của Mỹ đối với Cuba.

Bất chấp các luận điểm được đưa ra trong báo cáo, Cuba vẫn tiếp tục duy trì vai trò trung tâm trong các cuộc chiến tranh ý thức hệ và tranh chấp địa chính trị tại khu vực Mỹ Latin và toàn cầu, làm dấy lên nhiều tranh luận về cách tiếp cận thực sự với quốc gia này từ phía Mỹ và cộng đồng quốc tế.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.