Mỹ: Ưu thế của Đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa kỳ 2024 suy giảm

Khi Mỹ bước vào giai đoạn gần sát cuộc bầu cử giữa kỳ Quốc hội tháng 11, sự kỳ vọng lâu nay về một chiến thắng áp đảo của Đảng Dân chủ dành quyền kiểm soát Hạ viện đang có dấu hiệu suy giảm. Hầu hết các phân tích và báo cáo truyền thông quốc tế trước đó đều dự đoán Đảng Dân chủ sẽ dễ dàng lấy lại đa số áp đảo tại Hạ viện, nhờ vào sự không hài lòng về nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump, áp lực lạm phát, các tranh luận về chính sách đối ngoại và căng thẳng giữa Nhà Trắng với Quốc hội.

Tuy nhiên, theo khảo sát mới nhất của Washington Post và Ipsos, cuộc đua giữa hai đảng chính tại Quốc hội đang diễn ra gay gắt hơn nhiều so với dự kiến. Mặc dù Đảng Dân chủ vẫn duy trì thế dẫn đầu, đảng Cộng hòa đã phục hồi đáng kể những tỷ lệ ủng hộ đã mất trong thời gian gần đây.

Chuyên gia chính trị nhấn mạnh rằng một sự thay đổi nhỏ chỉ vài điểm phần trăm trong các cuộc khảo sát toàn quốc có thể dẫn đến việc nhiều khu vực bầu cử chính thức thay đổi chủ. Do bầu cử Hạ viện được quyết định theo từng khu vực, không dựa trên tổng phiếu cuộc toàn quốc, nên những biến động nhỏ trong tỷ lệ ủng hộ có thể tạo ra tác động lớn ở cấp độ số ghế.

Chính vì thế, các chiến dịch vận động chính trị ở Washington ngày càng tập trung vào việc thu hút các cử tri trung lập tại những khu vực chiến lược thay vì chỉ tập trung vào các khẩu hiệu toàn quốc.

Khảo sát của Washington Post - Ipsos thực hiện mới đây cho thấy, 48% cử tri đăng ký mong muốn Đảng Dân chủ kiểm soát Hạ viện, trong khi 45% ủng hộ đảng Cộng hòa. Dù Đảng Dân chủ vẫn giữ được lợi thế, con số này đã giảm từ mức 49% so với 44% của đảng Cộng hòa hồi tháng 5, tương đương việc cách biệt giảm từ 5 điểm xuống còn 3 điểm phần trăm.

Điều này báo hiệu sự thay đổi tâm lý cử tri, đặc biệt với nhóm cử tri độc lập vốn không gắn bó chặt chẽ với bất cứ đảng phái nào và thường đưa ra quyết định vào những tuần cuối cùng của chiến dịch.

Để hiểu rõ hơn bối cảnh hiện tại, cần nhìn lại cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2018, khi Đảng Dân chủ từng tạo nên làn sóng “Mavi Dalga” mạnh mẽ, lấy lại đa số ở Hạ viện với cách biệt khoảng 10 điểm phần trăm trong các khảo sát và kết quả cuối cùng. Thời điểm đó, sự phản đối mạnh mẽ đối với Tổng thống Trump được xem là động lực chính thúc đẩy Đảng Dân chủ thắng lớn.

Trong khi đó, năm 2024 bầu không khí tương tự không tồn tại. Các nghiên cứu chỉ ra cử tri hiện nay có nhiều ưu tiên đa dạng hơn như kinh tế, di cư, an ninh năng lượng, cạnh tranh với Trung Quốc, chiến tranh Nga-Ukraine, và các bất ổn ở Trung Đông. Việc chỉ dựa trên sự chống đối cá nhân Trump không còn đủ để tạo ra bước đột phá lớn cho Đảng Dân chủ.

Tại Washington, câu hỏi được đặt ra là tại sao Đảng Dân chủ không thể phát huy được lợi thế dự kiến cách đây vài tháng. Theo quy luật truyền thống của chính trường Mỹ, đảng cầm quyền thường mất ghế trong bầu cử giữa kỳ, trừ những trường hợp hiếm hoi.

Đảng Dân chủ hiện vẫn chưa xây dựng được bản sắc chính trị mới sau thất bại trong cuộc bầu cử tổng thống 2024 và tiếp tục chứng kiến bất đồng sâu sắc giữa các nhóm theo xu hướng trung dung với cánh tiến bộ. Các khác biệt về kinh tế, chính sách nhập cư, quan hệ với Israel, cách tiếp cận Iran, cải cách y tế và chi tiêu liên bang khiến Đảng khó có thể truyền tải một thông điệp nhất quán tới cử tri.

Neera Tanden, Chủ tịch Trung tâm Tiến bộ Mỹ, người có tiếng nói ảnh hưởng trong Đảng Dân chủ, cảnh báo rằng các dự báo về chiến thắng áp đảo của Đảng Dân chủ nên được xem xét lại. Điều này được nhiều người hiểu là dấu hiệu mà ban lãnh đạo đảng âm thầm giảm kỳ vọng công khai nhằm tránh thất vọng nếu kết quả cuối cùng không như mong đợi.

Ngôn ngữ tuyên truyền của Đảng Dân chủ trong vài tuần gần đây cũng trở nên thận trọng hơn, thay vì nhấn mạnh đến “chiến thắng lớn” chuyển sang chỉ cần “giữ được đa số” là thành công.

Dù không ra tranh cử trong cuộc bầu cử giữa kỳ 2024, tên tuổi Donald Trump vẫn chiếm lĩnh cuộc tranh luận chính trị tại Washington. Chiến dịch của Đảng Dân chủ tập trung nhấn mạnh các sai lầm và chi phí của chính quyền Trump trước đây, trong khi đảng Cộng hòa dựa trên thành tựu kinh tế, an ninh biên giới và các chính sách thời Trump để vận động cử tri.

Điều này tạo nên sự tương phản độc đáo khi một cựu Tổng thống không trực tiếp ra tranh cử lại vẫn là trung tâm thu hút sự chú ý trong hầu hết các chiến dịch chính trị tại Mỹ.

Một khảo sát mới cho thấy dù các vấn đề đối ngoại ngày càng được quan tâm, nhưng ưu tiên chính của cử tri Mỹ vẫn là tình hình kinh tế trong nước. Các yếu tố như giá cả hàng hóa, lãi suất vay mua nhà, chi phí chăm sóc sức khỏe và các khoản chi tiêu thiết yếu ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lý và lựa chọn bầu cử.

Hiện có 39% cử tri tin tưởng đảng Cộng hòa hơn trong việc quản lý kinh tế, trong khi Đảng Dân chủ được ủng hộ bởi 35%. Khoảng cách dù nhỏ nhưng có thể quyết định số ghế tại Hạ viện do tính đặc thù của hệ thống bầu cử Mỹ.

Khác với những cuộc bầu cử giữa kỳ trước, lần này các vấn đề như căng thẳng với Iran, chiến tranh Nga-Ukraine kéo dài, an ninh tại Biển Đỏ và eo biển Hurmuz, cùng cạnh tranh chiến lược với Trung Quốc đã trở thành vấn đề được cử tri Mỹ quan tâm nhiều hơn trong bầu cử.

Khi đề cập tới Iran, đảng Cộng hòa kêu gọi áp đặt thêm các biện pháp trừng phạt mạnh tay, trong khi Đảng Dân chủ nhấn mạnh duy trì các kênh ngoại giao. Sự khác biệt này phản ánh rõ sự phân hóa trong chính sách đối ngoại giữa hai đảng.

Trong những tháng gần đây, Đảng Cộng hòa đã thu hút được nguồn tài chính lớn từ các ủy ban hành động chính trị, các nhà tài trợ doanh nghiệp và cá nhân, hỗ trợ cho các chiến dịch quảng cáo truyền hình và kỹ thuật số dày đặc tại các khu vực trọng yếu.

Đảng Dân chủ cũng có ngân sách đáng kể nhưng ít tổ chức hơn ở vùng nông thôn và các khu vực dao động (swing state). Các chuyên gia nhận định những chiến lược quảng cáo và vận động hướng mục tiêu cụ thể tại các khu vực nhạy cảm sẽ quyết định kết quả cuối cùng.

Dù đối mặt nhiều khó khăn, Đảng Dân chủ vẫn có điểm sáng khi trong nhóm cử tri chắc chắn đi bỏ phiếu vào tháng 11, họ vượt trội khoảng 10 điểm phần trăm so với Đảng Cộng hòa. Mức độ nhiệt huyết và tỷ lệ đi bầu cao của các nhóm cử tri trẻ tuổi, nữ giới, người có trình độ đại học và cử tri độc lập tại các thành phố lớn được xem là then chốt để lấy lại đa số Hạ viện.

Cùng lúc, Đảng Cộng hòa muốn duy trì sự ủng hộ mạnh mẽ của cử tri bảo thủ truyền thống và đang nỗ lực để không giảm sút lượng cử tri dù Donald Trump không có tên trên lá phiếu bầu cử.

Cuộc đua do đó vẫn rất căng thẳng khi cả hai bên tập trung vào việc tăng cường sự tham gia của cử tri hơn là thuyết phục đối thủ. Kết quả cuối cùng sẽ phản ánh không chỉ cấu trúc mới của Quốc hội mà còn là sự đánh giá của cử tri với chính sách và vai trò của Donald Trump trong chính trường Mỹ hiện nay.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.