Phát triển hệ thống tương tự Starlink ảnh hưởng ra sao đến sóng di động và internet ở Nga

Cuối tháng 3/2026, nhóm 16 vệ tinh Rассвет đầu tiên đã được phóng lên quỹ đạo bằng tên lửa Soyuz-2.1b, trong đó 15 vệ tinh vẫn hoạt động bình thường, còn một chiếc gặp sự cố không thể lên đủ độ cao và đã bị phá hủy trong khí quyển theo thông tin truyền thông. Đến đợt phóng thứ hai, các vệ tinh tiếp tục tách rời bệ phóng an toàn và đã được Trung tâm điều khiển bay tiếp nhận, chuẩn bị cho quá trình kiểm tra hệ thống và di chuyển về quỹ đạo mục tiêu.

Bên cạnh các vệ tinh thương mại, quỹ đạo Nga cũng đang có 6 vệ tinh thử nghiệm với các nhiệm vụ Rассвет-1 và Rассвет-2 nhằm thử nghiệm các phương thức kết nối và chế độ vận hành khác nhau.

Hệ thống vệ tinh Rассвет dựa trên nền tảng do Nga tự nghiên cứu với các thiết bị viễn thông kiến trúc 5G NTN, các thiết bị laser liên vệ tinh thế hệ mới cùng động cơ plasma ưu việt. Đây được xem là một hệ thống băng thông rộng trên quỹ đạo thấp nhằm cung cấp phủ sóng toàn cầu, dành riêng cho nhu cầu trong nước và đảm bảo năng lực kết nối nhất quán cho các khu vực ngoài vùng phủ sóng mặt đất.

Công ty Bureau 1440 đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ triển khai tổng cộng 292 vệ tinh, bao gồm cả vệ tinh dự phòng, với kinh phí lên tới hơn 400 tỷ ruble, trong đó có sự góp vốn khủng từ ngân sách nhà nước cũng như nguồn lực công ty. Song song đó, thiết bị đầu cuối vệ tinh cũng đang được phát triển cho nhiều loại hình giao thông như máy bay và tàu hỏa, dự kiến thời gian thử nghiệm internet tốc độ cao trên các chuyến tàu Sapsan và Lastochka là năm 2026-2027.

Tháng 4/2026, Chính phủ Nga thông qua ủy ban tần số vô tuyến cấp phép băng tần dành phát triển hệ thống kết nối trực tiếp từ điện thoại thông minh đến vệ tinh (D2D), nhằm hỗ trợ hệ sinh thái thiết bị thông minh kết nối không dây với vệ tinh mà không cần qua cơ sở hạ tầng mặt đất.

Công nghệ này không chỉ mở rộng vùng phủ sóng đến các khu vực hẻo lánh, thiếu sóng mạng di động truyền thống, mà còn tăng cường khả năng chịu đựng sự cố mạng trong những trường hợp khẩn cấp hoặc thiên tai. Đây là một phần của dự án quốc gia "Kinh tế dữ liệu" nhằm đẩy mạnh công nghệ số trong các lĩnh vực trọng điểm.

Ông Sergey Grachev, Phó giám đốc phát triển Viện nghiên cứu liên lạc Moscow, nhấn mạnh tầm quan trọng của nhóm vệ tinh trong việc bảo đảm chủ quyền công nghệ và độc lập trong lĩnh vực viễn thông của Nga, đồng thời cho biết việc mở rộng cả hệ thống vệ tinh quỹ đạo thấp lẫn quỹ đạo địa tĩnh là vấn đề thời gian và cần thiết.

Nhà phân tích Alexey Slukin, tác giả kênh Telegram "Telekommunalka", đánh giá các hoạt động của Bureau 1440 đúng tiến độ với sản lượng sản xuất và phóng vệ tinh ổn định. Dù có sự cố với một vệ tinh, đây vẫn là kết quả bình thường cho mốc đầu tiên của chuỗi vệ tinh quy mô lớn.

Chuyên gia CNTT Eldar Murtazin chỉ ra rằng việc phát triển vệ tinh là tương đối đơn giản, song khó khăn chủ yếu nằm ở khả năng và lịch trình phóng vệ tinh hạn chế do chi phí cao và nguồn cung tên lửa bị giới hạn phải chia sẻ với nhiều đối tác khác.

Alexey Slukin cho biết Rассвет không phải là bản sao chính xác của Starlink Mỹ, bởi nhóm Starlink đã được phát triển lâu dài với số lượng vệ tinh rất lớn. Tuy nhiên, Rассвет là hệ thống vệ tinh quỹ đạo thấp chuyên dụng cho nhu cầu trong nước Nga với quy mô và sứ mệnh chắc chắn riêng biệt.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.