Mexico đối mặt thử thách trong đợt rà soát USMCA giữa nguy cơ áp thuế Mỹ mới

Đợt rà soát hàng năm đầu tiên của Hiệp định Mỹ - Mexico - Canada (USMCA) bắt đầu trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump tái khẳng định quyết tâm trong việc tái khởi động cuộc chiến thuế quan toàn cầu. Phiên họp rà soát của hai nước tổ chức tại Mexico City diễn ra trong lúc Nhà Trắng đe dọa áp thuế bổ sung đối với hơn 60 quốc gia, Mexico nằm trong số đó, bên cạnh các mức thuế đã được công bố đối với Brazil và Canada.

Dưới sức ép này, Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum cho biết tuần trước đoàn đại diện của bà đã tham dự phiên điều trần tại Washington nhằm trình bày lý do phản đối áp thuế mới lên hàng hóa Mexico. Tuy nhiên, quyền quyết định cuối cùng lại thuộc về Nhà Trắng, gây ra sự bất định lớn trong quan hệ thương mại hai bên.

Mexico đang cố gắng làm dịu nguy cơ áp thuế mới bằng cách tiến hành cuộc rà soát toàn diện đối với USMCA, đồng thời duy trì đối thoại sát sao với Mỹ. Vào ngày thứ Năm, bà Sheinbaum dự kiến tiếp đón Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer tại Cung điện Quốc gia Mexico.

Đợt đàm phán được tiến hành từ thứ Ba với các đội ngũ kỹ thuật từ hai bên, đây cũng là cuộc gặp mặt trực tiếp đầu tiên kể từ khi Tổng thống Trump quyết định không gia hạn USMCA thêm 16 năm, dẫn đến việc thực hiện các cuộc rà soát hàng năm trong suốt thập kỷ tiếp theo. Theo Đại diện Thương mại Greer, các thỏa thuận sơ bộ có thể được ký kết trước cuối năm 2026, song các vấn đề phức tạp hơn liên quan đến quy tắc xuất xứ, cam kết về lao động và môi trường sẽ tiếp tục đàm phán đến năm 2027.

Greer nhấn mạnh mong muốn làm chặt chẽ quy tắc xuất xứ USMCA nhằm khuyến khích sản xuất trong khu vực Bắc Mỹ, tránh tình trạng hàng hóa từ các nước thứ ba sử dụng Mexico làm trung tâm để nhập khẩu vào Mỹ mà không chịu ràng buộc theo hiệp định. Ông cũng cho rằng việc rà soát thỏa thuận sẽ gặp khó khăn nếu Mexico không hợp tác đầy đủ ở mọi mảng, bao gồm an ninh biên giới và nghĩa vụ chia sẻ nguồn nước theo Hiệp ước nước năm 1944.

Hiện chưa có thông tin chi tiết về kết quả các cuộc đàm phán kỹ thuật, nhưng Bộ trưởng Kinh tế Mexico Marcelo Ebrard bày tỏ lạc quan về hiệu quả của quá trình này, đồng thời khẳng định ưu tiên của Mexico là bảo vệ lợi thế về thuế quan so với các nước khác. Nội dung thảo luận dự kiến gồm thuế thép, nhôm, ngành ô tô, an ninh kinh tế, nông nghiệp, dịch vụ thanh toán điện tử, khoáng sản chiến lược và các vấn đề lao động.

Đối với Mexico, USMCA đã hoạt động như một lớp bảo vệ khỏi các đe dọa áp thuế thường xuyên từ Mỹ. Ví dụ, trong đợt công bố thuế "Liberation Day" tháng 4 năm 2025, các mặt hàng tuân thủ quy tắc xuất xứ của hiệp định đã được miễn trừ khỏi mức thuế mới. Tương tự, vào tháng Hai năm nay, khi ông Trump áp dụng mức thuế 10% chung trên nhập khẩu, quy tắc này vẫn được duy trì. Hiện có hơn 85% hàng xuất khẩu của Mexico đáp ứng điều kiện ưu đãi của hiệp định, nên được phép vào thị trường Mỹ mà không bị đánh thuế.

Tuy vậy, Mexico vẫn đối mặt với thuế quan tại các ngành then chốt như sản xuất ô tô, thép và khai thác khoáng sản. Chính phủ Sheinbaum đang nỗ lực tránh các rào cản bảo hộ từ Mỹ và kêu gọi mở rộng các ưu đãi trong khung USMCA, mặc dù kỳ vọng về việc gia hạn thêm 16 năm đã không thành hiện thực. Mexico hiện phải thích nghi với quy trình rà soát hàng năm và các cuộc thương lượng liên tục, nhằm ngăn chặn bất kỳ đợt áp thuế mới nào từ đối tác thương mại lớn nhất của mình.

Hiện quyết định cuối cùng của Nhà Trắng liên quan đến tương lai quan hệ thương mại giữa Mexico và Mỹ vẫn chưa được công bố, tạo nên bối cảnh đầy thử thách cho tiến trình hợp tác song phương những năm tới.