Biến đổi khí hậu khiến nhiệt độ tăng cao kỷ lục, đe dọa an toàn toàn cầu

Trong mùa hè 2026, nước Mỹ đã trải qua một đợt nắng nóng khắc nghiệt dưới sự ảnh hưởng của một "vòm nhiệt" lịch sử, phá vỡ hơn 148 kỷ lục nhiệt độ cao hàng ngày ở khu vực phía Đông. Thủ đô Washington ghi nhận ngày Quốc khánh nóng nhất từ trước đến nay với nhiệt độ đạt 103 độ F (khoảng 39,4 độ C). Thành phố Philadelphia, nơi bản Tuyên ngôn Độc lập được ký kết, cũng trải qua ba ngày liên tiếp với nhiệt độ vượt quá 101 độ F (khoảng 38,3 độ C) lần đầu tiên trong lịch sử.

Cường độ nhiệt cao đến mức nhiều hoạt động lễ hội, trong đó có cuộc diễu hành mừng Quốc khánh tại Washington, đều bị hủy bỏ để đảm bảo an toàn sức khỏe. Tại Chicago, chỉ số nhiệt vượt ngưỡng 100 độ F, đẩy mạng lưới điện vào tình trạng quá tải, tạo nên nguy cơ mất điện quy mô lớn giữa lúc nhu cầu sử dụng điều hòa tăng cao.

Không chỉ riêng Mỹ, châu Âu cũng bị ảnh hưởng nặng nề với ba đợt nắng nóng cực đoan chỉ trong vài tháng, đặc biệt tại Anh, Pháp, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha từ cuối tháng 5 đến nay. Riêng đợt nóng tháng 6 đã dẫn tới hơn 1.300 ca tử vong vượt mức bình thường.

Tốc độ nóng của châu Âu đang nhanh hơn bất cứ khu vực nào trên thế giới, phần lớn do tác động giảm lượng tuyết hàng năm phản chiếu ánh sáng mặt trời và sự tan nhanh của băng biển tại vùng Bắc Cực, khiến đại dương và mặt đất hấp thụ nhiều nhiệt hơn. Trong khi đó, chỉ khoảng 20% hộ gia đình châu Âu có điều hòa không khí, khiến cho tình trạng nhiệt độ tăng trở nên khó chịu và nguy hiểm hơn rất nhiều.

Một dấu hiệu đáng lo ngại khác là nhiệt độ bề mặt đại dương đã chạm gần 70 độ F (21 độ C) trong tháng 6, mức cao kỷ lục kéo dài trong sáu tháng liên tiếp. Điều này dẫn đến các đợt nắng nóng biển, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh vật biển, khiến các rạn san hô bị tẩy trắng và kích hoạt các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Sự xuất hiện của mô hình thời tiết El Niño cực mạnh dự kiến trong năm nay còn báo hiệu nguy cơ lũ lụt nghiêm trọng, hạn hán và cháy rừng tại nhiều khu vực, thậm chí có thể gây ra nạn đói diện rộng ở một số nơi trên thế giới.

Nguy hiểm nhất là khả năng sụp đổ của Hệ thống Dòng biển Đại Tây Dương hay AMOC, một mạng lưới dòng biển quan trọng điều hòa khí hậu tại Bắc bán cầu, trong đó có dòng Gulf Stream. AMOC vận chuyển nước ấm từ vùng vịnh Mexico lên phía Bắc, nơi nước lạnh chìm xuống rồi tuần hoàn về phía Nam, giữ cân bằng nhiệt độ toàn cầu. Theo các nghiên cứu mới, đợt AMOC có thể sụp đổ trong vài thập kỷ tới và thực tế đã xuất hiện dấu hiệu cảnh báo với một vùng biển lạnh bí ẩn xuất hiện phía Nam Greenland.

Tình trạng biến đổi khí hậu đang ngày càng rõ rệt, gây bất an cho đời sống và kinh tế trên toàn cầu, nhưng phản ứng từ chính phủ Mỹ lại có phần chậm chạp và thậm chí còn ủng hộ phát triển nhiên liệu hóa thạch. Chính quyền trước đã tăng trợ cấp cho ngành nhiên liệu hóa thạch lên đến gần 35 tỷ USD mỗi năm, tương đương giá trị tài trợ cho các dự án năng lượng tái tạo đã bị hủy bỏ. Việc chi ngân sách 2,5 tỷ USD để các công ty ngừng các dự án năng lượng gió cũng gây tranh cãi và làm chậm quá trình chuyển đổi năng lượng sạch.

Hành vi phủ nhận biến đổi khí hậu của một số nhóm lợi ích và phản ứng chính trị yếu ớt càng làm tăng nguy cơ đối mặt với những thảm họa khí hậu ngày càng nghiêm trọng. Nhiệt độ tăng cao, mùa bão kéo dài, hạn hán, cháy rừng, giá lương thực tăng và chi phí bảo hiểm đắt đỏ là những thực tế đang diễn ra hàng ngày, tác động trực tiếp đến người dân.