Tổng thống Ba Lan đệ trình lại đề nghị trưng cầu ý dân về chính sách khí hậu của EU

Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki, đại diện phe đối lập cánh hữu, đã đệ trình lên quốc hội lần thứ hai đề nghị tổ chức một cuộc trưng cầu ý dân toàn quốc nhằm hỏi người dân xem Ba Lan có nên tiếp tục thực hiện các chính sách khí hậu của Liên minh châu Âu (EU) hay không. Ông Nawrocki lập luận các chính sách này đã dẫn đến chi phí tăng cao đối với người dân, giá năng lượng và hoạt động kinh doanh, nông nghiệp.

Đề nghị đầu tiên của ông được đưa ra vào tháng 5 nhưng bị Thượng viện, nơi đa số thuộc phe chính phủ tự do hơn, bác bỏ với lý do câu hỏi trưng cầu bị coi là “vô lý” và mang tính dẫn dắt câu trả lời. Tổng thống đã chỉnh sửa lại câu hỏi thành ngắn gọn và trung lập hơn để chuẩn bị cho cuộc thăm dò dự kiến diễn ra ngày 27 tháng 9 năm nay.

Câu hỏi ban đầu ông Nawrocki đề xuất là: "Bạn có ủng hộ việc thực hiện chính sách khí hậu của EU, điều đã làm tăng chi phí sinh hoạt, giá năng lượng và chi phí kinh doanh cũng như hoạt động nông nghiệp của người dân?". Tuy nhiên, sau sự phản đối mạnh mẽ từ Thượng viện, ông thay đổi thành: "Bạn có ủng hộ Ba Lan thực hiện chính sách khí hậu của Liên minh châu Âu không?".

Bên cạnh câu hỏi trung lập hơn, ông Nawrocki đề xuất phiếu bầu nên kèm theo giải thích cụ thể về hậu quả của việc trả lời "có" hoặc "không". Cụ thể, nếu bầu "có", Ba Lan sẽ tiếp tục chịu các chi phí dự kiến lên tới 3,5 nghìn tỷ zloty đến năm 2040, gánh nặng với ngành nông nghiệp, chi phí tăng đối với ngành công nghiệp và nghĩa vụ với chủ sở hữu các tòa nhà. Ngược lại, chọn "không" sẽ đồng nghĩa với việc thương lượng các ngoại lệ và miễn trừ với các cơ quan EU để bảo vệ ngành công nghiệp cùng người dân khỏi các gánh nặng của chính sách khí hậu.

Theo hiến pháp Ba Lan, tổng thống có thể triệu tập trưng cầu ý dân nếu nhận được sự đồng thuận của đa số thành viên Thượng viện với ít nhất nửa số thành viên có mặt trong cuộc bỏ phiếu. Tuy nhiên, Thượng viện hiện do liên minh của Thủ tướng Donald Tusk kiểm soát với 63 ghế trong tổng số 100 ghế, khiến việc thông qua đề nghị của Nawrocki trở nên khó khăn khi ông thường đối đầu với chính phủ.

Mặc dù ủng hộ EU, chính phủ Tusk cũng chỉ trích một số chính sách xanh của Brussels vì cho rằng nó gây gánh nặng quá lớn cho Ba Lan. Gần đây, sau khi Ủy ban châu Âu công bố các thay đổi nhằm giảm nhẹ tác động của Hệ thống Thương mại Khí thải (ETS), chính phủ Ba Lan nhận định đây là bước tiến tích cực, thể hiện sự nỗ lực của Ba Lan và liên minh các quốc gia trong EU.

Tuy nhiên, Tổng thống Nawrocki cho rằng các cải cách ETS chỉ là điều chỉnh kỹ thuật trì hoãn một số yếu tố mà không thay đổi về bản chất hướng đi gây tốn kém và gánh nặng ngày càng tăng cho nền kinh tế Ba Lan. Đảng Luật pháp và Công lý (PiS), phe đối lập chính và cũng là lực lượng hậu thuẫn ông Nawrocki, muốn Ba Lan rút khỏi ETS đơn phương nhưng giới chức chính phủ cảnh báo việc này sẽ dẫn đến phạt nặng hoặc phải rời EU.

Đề nghị trưng cầu ý dân mới của Nawrocki bị phe cầm quyền chỉ trích gay gắt. Hạ nghị sĩ Stanisław Gawłowski thuộc Liên minh Công dân (KO) nói rằng một quốc gia không thể đơn phương đình chỉ áp dụng luật EU và khẳng định cuộc trưng cầu này là "gian lận thuần túy". Ngoại trưởng Radosław Sikorski cũng viết rằng như Anh đã trải nghiệm, không tồn tại thế giới mơ tưởng của những người chống EU, nơi có thể hưởng mọi đặc quyền thành viên mà không phải thực hiện nghĩa vụ.

Bên cạnh đó, đồng minh cánh hữu của Nawrocki là Phó lãnh đạo PiS Przemysław Czarnek ủng hộ ý kiến rằng người dân Ba Lan nên quyết định về những vấn đề cơ bản như chính sách khí hậu chứ không phải các quan chức Brussels.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.