Nhật Bản ghi nhận ngày ‘nóng dữ dội’ đầu tiên với nhiệt độ vượt 40 độ C

Vào ngày thứ Ba vừa qua, Nhật Bản đánh dấu lần đầu tiên xuất hiện ngày được gọi là kokushobi, nghĩa là “ngày nóng dữ dội”, khi nhiệt độ tại một số địa điểm vượt mức 40 độ C. Thuật ngữ này được Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) chính thức giới thiệu vào tháng Tư nhằm cảnh báo công chúng về nguy cơ sức khỏe do những ngày nhiệt độ cao cực đoan vốn từng hiếm gặp nay đã trở nên phổ biến hơn.

Các thành phố ở khu vực trung tâm Nhật Bản như Gujo và Tajimi thuộc tỉnh Gifu, cũng như Toyota ở tỉnh Aichi, đã ghi nhận mức nhiệt trên 40 độ C. Trong đó, Gujo đạt 40 độ C và Toyota là 40,1 độ C – đây đều là mức cao nhất từng được ghi tại các trạm khí tượng ở các địa phương này.

Trên toàn quốc, trong số 914 trạm khí tượng, có tới 278 trạm báo cáo nhiệt độ vượt 35 độ C, tương đương với mức cảnh báo moshobi, nghĩa là “ngày cực kỳ nóng”, mức cảnh báo cao nhất trước khi khái niệm kokushobi được áp dụng.

Theo phân loại nhiệt độ của Nhật Bản, ngày có nhiệt độ trên 25 độ C được gọi là natsubi – “ngày hè”, còn những ngày vượt 30 độ C được gọi là manatsubi – “ngày hè thực sự”.

Việc gia tăng các ngày nóng cực đoan đang ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng, với các trường hợp tử vong do sốc nhiệt tăng cao. Theo Cơ quan quản lý phòng cháy chữa cháy và thảm họa, năm 2024 lần đầu tiên số ca tử vong vì sốc nhiệt vượt 2.000 người, đồng thời hơn 100.000 người đã phải nhập viện trong khoảng thời gian từ đầu tháng Năm đến cuối tháng Chín năm ngoái.

Điển hình, vào ngày thứ Hai, có hai trường hợp tử vong do nghi sốc nhiệt được ghi nhận tại Niigata và Kanagawa.

Nhiệt độ cao liên tục đang gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nhiều lĩnh vực trong xã hội Nhật Bản. Đặc biệt, việc tăng nhiệt làm giảm năng suất cũng như chất lượng của cây lúa – loại thực phẩm chính của quốc gia. Để ứng phó, nhiều nông dân hiện chọn trồng các giống cây chịu nhiệt tốt hơn, đồng thời thử nghiệm trồng những loại cây mới như bơ, vốn chưa phổ biến ở Nhật.

Nhiệt độ cao cũng tác động đến các hoạt động thể thao, với sự thay đổi đáng chú ý tại giải bóng chày trung học Koshien – sự kiện thể thao quốc gia hàng đầu của Nhật. Từ năm 2024, các trận đấu được chia thành ca sáng và ca chiều để hạn chế nguy cơ sốc nhiệt cho cả cầu thủ và khán giả khi thi đấu dưới thời tiết oi bức vào tháng Tám.

Trong khi đó, để tiết kiệm điện năng và giảm bớt sự khó chịu do khí hậu nóng, nhiều văn phòng Nhật Bản đã khuyến khích nhân viên mặc quần short trong các ngày hè nóng bức – bước tiến mới trong văn hóa công sở vốn khá nghiêm ngặt. Thống đốc Tokyo, bà Yuriko Koike, đã công bố các khuyến nghị về trang phục mới, cho phép mặc áo polo, áo thun và giày thể thao tùy điều kiện, đặc biệt trong bối cảnh dự báo nhu cầu sử dụng điện cao và khả năng cung cấp điện đang gặp thách thức.

Nghiên cứu do Viện Nghiên cứu Môi trường Quốc gia (NIES) cùng Đại học Waseda thực hiện năm 2025 chỉ ra rằng nếu không giảm đáng kể lượng phát thải khí nhà kính, các hoạt động thể thao ngoài trời của học sinh sẽ trở nên không thể trong tương lai gần, vào khoảng thập niên 2060.

Theo dữ liệu của Cơ quan Khí tượng Nhật Bản, nhiệt độ mùa hè trung bình đã tăng khoảng 1,3 độ C trong 100 năm qua. Hai năm gần đây, 2023 và 2024, đều là những năm nóng nhất kể từ khi nhật ký khí tượng bắt đầu vào năm 1898, trong đó năm 2024 đã vượt mức kỷ lục. Năm 2025, nhiệt độ mùa hè tăng 2,4 độ C so với mức trung bình 30 năm trước, với 132 trạm ghi nhận nhiệt độ trung bình cao nhất từ trước đến nay và mức nhiệt kỷ lục 41,8 độ C được đo tại Isesaki, tỉnh Gunma, phía bắc Tokyo vào ngày 5 tháng 8.

Những xu hướng và kỷ lục này tiếp tục cảnh báo về mức độ nghiêm trọng của biến đổi khí hậu tại Nhật Bản cũng như trên thế giới, đồng thời thúc đẩy các chính sách và biện pháp phòng ngừa nhằm bảo vệ sức khỏe người dân và duy trì các hoạt động xã hội thiết yếu.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.