Tình huống ngẫu nhiên cứu sống Hitler trong vụ ám sát năm 1944 tại Wolfsschanze

Ngày 20/7/1944, Claus Schenk Graf von Stauffenberg thực hiện một vụ ám sát nhằm vào nhà độc tài Adolf Hitler tại "Führerhauptquartier Wolfsschanze" (Trung tâm Chỉ huy Sói). Năm nay, ngày kỷ niệm sự kiện được tổ chức tại Bendlerblock, Berlin, nơi trước kia từng là trung tâm của phong trào kháng chiến Đức chống phát xít.

Chuyên gia đánh giá thất bại của vụ tấn công có thể liên quan đến cấu trúc của phòng họp nơi Hitler họp bàn. Phòng "Lageraum" không có tường chắc chắn như các hầm khác, mái sàn gỗ còn hở ở phía dưới, trong khi 5 cửa sổ mở toang trong mùa hè năm đó. Khi bom nổ, sàn và tường đã hấp thu phần lớn năng lượng vụ nổ, khiến lượng sát thương không tràn đầy.

Mới đây, một tài liệu chưa từng được công bố thuộc kho lưu trữ bang Salzburg tiết lộ vụ ám sát có thể đã được lên kế hoạch thực hiện tại một phòng khách (Salon) trong Schloss Kleßheim gần Salzburg. Khu nhà khách của chính phủ Đệ tam Reich từng dùng để tiếp đón các nguyên thủ đồng minh khi Hitler lưu lại Obersalzberg.

Erwin Gutwinski, một chủ khách sạn ở Salzburg, người từng phụ trách chuẩn bị các chuyến thăm chính thức của Hitler từ 1939 đến 1947, trong báo cáo năm 1984 cho biết rằng phòng gạch kiên cố trong Schloss Kleßheim sẽ giúp vụ ám sát thành công. Gutwinski đề cập đến kế hoạch tổ chức một chuyến thăm của Benito Mussolini tới Schloss này vào tháng 7/1944.

Gutwinski cho biết ông được gọi đến gặp Otto Meißner, người đứng đầu Văn phòng Tổng thống Đức thời đó, tại Reichskanzlei vào giữa tháng 7/1944. Meißner thông báo phải tổ chức đón tiếp Mussolini tại Kleßheim và chuẩn bị các phương án cho chuyến thăm này. Gutwinski cũng được yêu cầu tham gia cùng đoàn bay đến Salzburg để chuẩn bị.

Tuy nhiên, ngày hôm sau ông nhận được thông báo chuyến thăm bị hoãn lại, và cuối cùng bị hủy bỏ. Dù vậy, các tài liệu xác nhận có nhiều kế hoạch ám sát nhắm vào Hitler diễn ra tại Kleßheim, như vụ ngày 7/7/1944 khi xét duyệt đồng phục quân đội mới, nhưng quả bom không được kích hoạt.

Hitler rời Obersalzberg ngày 14/7/1944 bay đến Wolfsschanze ở Đông Phổ để dẫn đầu các cuộc họp về tình hình quân sự tại mặt trận phía Đông. Tình hình chiến sự lúc đó ở mức nghiêm trọng khi Đồng minh đổ bộ Normandy và quân Liên Xô áp sát biên giới Đức. Stauffenberg đã lên kế hoạch ám sát trước đó vào ngày 15/7 nhưng không thực hiện.

Cuộc tấn công ngày 20/7 khiến Hitler thoát chết gần như nguyên vẹn, nhờ không chỉ cấu trúc phòng họp với tường mỏng mà còn bởi chiếc bàn gỗ sồi lớn cùng chân bàn vững chắc chắn chắn che chắn quả bom. Túi đựng bom được đặt dưới bàn khi Stauffenberg báo cáo về tình hình nhân sự quân đội.

Ngày vụ ám sát xảy ra, Hitler hội kiến Mussolini tại Wolfsschanze và nói: “Tôi đã thoát chết một cách kỳ diệu. Sự tiền định đã chọn tôi.” Qua đó cho thấy nhận thức về sự may mắn trước mưu đồ ám sát.

Nếu vụ ám sát thành công, lịch sử chiến tranh thế giới có thể đã khác khi hàng triệu mạng người, bao gồm cả tù nhân các trại Auschwitz và các trại tập trung khác, có thể được cứu sống cho đến khi Đức Quốc xã đầu hàng ngày 8/5/1945.

Johannes Tuchel, chuyên gia về phong trào kháng chiến Đức và vụ ám sát ngày 20/7/1944, cho rằng chưa có bằng chứng xác thực cho thấy chuyến thăm Mussolini đến Kleßheim có kế hoạch chắc chắn cho ngày 20/7. Ông cũng cho rằng tình hình chiến trường nghiêm trọng khiến Hitler có thể không muốn di chuyển đến Kleßheim.

Tuchel nhận định: nếu buổi họp diễn ra tại Kleßheim và có sự tham gia của Stauffenberg, khả năng vụ ám sát thành công sẽ cao hơn do phòng họp kiên cố hơn. Song điều này vẫn là giả định do hiện thiếu bằng chứng xác thực về kế hoạch chi tiết.