Nigerian Digital Identity Faces Challenges Despite Government Claims of Full Integration

Tại Nigeria, chiến dịch nhận dạng số tích hợp đa nền tảng trị giá hàng tỷ naira đang đối mặt với lo ngại và nghi ngờ từ phía người sử dụng. Trong khi Cục Quản lý Nhận dạng Quốc gia (NIMC) tự hào tuyên bố đã chấm dứt tình trạng cơ sở dữ liệu chồng chéo và hoạt động phân mảnh, thì đời sống hàng ngày của hàng triệu người dân lại cho thấy những khúc mắc, đặc biệt là chi phí cao khi chỉnh sửa dữ liệu và thủ tục hành chính vẫn mang tính thủ công.

Giám đốc điều hành NIMC, kỹ sư Abisoye Coker-Odusote, từng khẳng định tại Hội nghị thường niên ID4Africa ở Abidjan, Côte d’Ivoire, rằng Mã số Nhận dạng Quốc gia (NIN) đã trở thành hạ tầng định danh chính thức duy nhất của Nigeria. Các hệ thống thuế, nhập cư, ngân hàng và viễn thông đều được kết nối trực tiếp qua nền tảng xác thực thời gian thực dựa trên NIN, hứa hẹn chấm dứt kỷ nguyên cơ sở dữ liệu phân tán.

Song thực tế vận hành không phản ánh trọn vẹn tuyên bố của NIMC. Ông David Omobola tại Lagos chia sẻ về trải nghiệm tuyến đầu khi mở tài khoản ngân hàng mới. Mặc dù đã có NIN, ông vẫn bị yêu cầu điền lại đầy đủ thông tin cá nhân như tên, tuổi, ngày sinh – những dữ liệu mà đáng lẽ đã được cơ sở dữ liệu quốc gia lưu trữ và xác nhận.

Ở khía cạnh khác, bà Mercy Obadare, chủ một doanh nghiệp nhỏ, phải chịu thiệt hại về thời gian và tiền bạc do dữ liệu ngày sinh trong hồ sơ NIN không khớp với hộ chiếu quốc tế khiến thủ tục giấy tờ bị gián đoạn. Bà đã phải đi lại nhiều lần tới văn phòng NIMC ở Alausa-Ikeja, Lagos, và nộp chi phí hàng chục nghìn naira cho quá trình xác minh lại kéo dài hơn nửa năm.

Phân tích của các chuyên gia cho thấy mức độ tích hợp vẫn chưa đạt đến ưu việt hoàn chỉnh. Ông Mark Odenore – nhà sáng lập Afri Invoice, đánh giá Nigeria đã có bước tiến trong kết nối dữ liệu nhưng nhiều hệ thống chưa thể trao đổi thông tin một cách liền mạch. Nhiều tổ chức vẫn phụ thuộc vào các giao diện lập trình ứng dụng (API) bên thứ ba, khiến chi phí hoạt động tăng.

Ông Akin Adegoke, Giám đốc công nghệ số của LOTUS Bank, cho biết ngành ngân hàng nhìn chung nhận lợi ích rõ rệt từ việc xác thực khách hàng dựa trên NIN nhưng nhiều bước cập nhật dữ liệu vẫn diễn ra thủ công, chưa đạt mức tự động hoàn toàn. Việc tồn tại các trường hợp lệch dữ liệu, cập nhật chậm khiến hệ thống chưa thể vận hành tối ưu.

Nhà phân tích chính sách công nghệ, ông Wonder Akpeki, chỉ rõ sự khác biệt giữa việc "liên kết" dữ liệu và sự "tương tác đầy đủ" của hệ thống. Hiện nay, các bảng dữ liệu chỉ được liên kết qua một mã số chung mà chưa có sự đồng nhất về tiêu chuẩn, quy trình cập nhật hay chia sẻ dữ liệu. Điều này là nguyên nhân khiến người dân vẫn phải cung cấp lại cùng thông tin cá nhân cho nhiều cơ quan khác nhau.

Chuyên gia Amaka Onyemenam từ Africa Practice cảnh báo Nigeria đã đạt được sự liên kết cơ bản và một phần khả năng tương tác giữa hệ thống nhưng vẫn chưa hoàn toàn là "tích hợp" toàn diện mà các nền kinh tế số phát triển thường hướng tới. Việc giữ nhiều cơ sở dữ liệu riêng biệt là điều thường thấy nếu chúng có thể hoạt động đồng bộ theo tiêu chuẩn chung, quy trình xác thực và các khung pháp lý liên quan đến quyền riêng tư, sự đồng thuận.

Bà nhấn mạnh nguy cơ của việc liên kết mà không đồng nhất dữ liệu là tạo ra ảo giác về sự tích hợp khi các sai lệch trong dữ liệu gốc có thể khiến thủ tục và dịch vụ công bị cản trở nghiêm trọng.

Mặc dù nhà quản lý quốc gia đã công bố NIN như hạ tầng nhận dạng thống nhất trên toàn quốc, thì trải nghiệm của người dân và doanh nghiệp lại cho thấy khoảng cách đáng kể trong việc thực thi và áp dụng thực tế. Tình trạng vẫn phải điền lại thông tin nhiều nơi, lệch dữ liệu, chi phí chỉnh sửa cao làm nổi bật thách thức đối với mục tiêu chuyển đổi số toàn diện tại Nigeria.

Chứng kiến nghịch lý giữa lời tuyên bố và thực trạng này, giới chuyên gia cho rằng chìa khóa nằm ở việc thúc đẩy hợp tác, tăng cường nhận thức và hoàn thiện cơ chế chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan để mang lại giá trị thực sự cho người dân.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.