Giá dầu tăng vọt, chuyên gia theo dõi vận chuyển qua Biển Đỏ dưới tác động phong tỏa của Houthi

Ngày thứ Năm, giá dầu Brent tương lai đã tăng mạnh lên đến 100,65 USD mỗi thùng, đạt mốc trên 100 USD lần đầu tiên kể từ cuối tháng Năm, tăng 6,96% tương đương 6,58 USD. Đây diễn biến diễn ra trong bối cảnh nhóm Houthi tại Yemen tuyên bố phong tỏa hải quân đối với các lô hàng dầu khí của Saudi Arabia, đồng thời dọa tấn công các tàu chở dầu liên quan đến Saudi, Israel và Mỹ tại eo biển Bab el-Mandeb, cửa ngõ nối Biển Đỏ với Ấn Độ Dương.

Phong tỏa này được thiết lập sau khi Iran đóng cửa eo biển Hormuz để phản ứng trước các cuộc tấn công của Mỹ và Israel, khiến Riyadh phải chuyển hướng vận chuyển một phần dầu thô qua Bab el-Mandeb. Việc phong tỏa cũng kéo theo những bất ổn thị trường dầu toàn cầu, thể hiện rõ qua mức tăng giá dầu đột biến trên thị trường quốc tế.

Theo công ty phân tích hàng hải Windward, ngày thứ Năm nhóm Houthi đã tiến hành tấn công hai tàu chở dầu của Saudi Arabia, trong đó một tàu bị cháy theo xác nhận của cơ quan truyền thông Saudi. Tuy nhiên, thông tin về việc tàu thứ hai có bị trúng đòn hay không vẫn chưa rõ ràng.

Chuyên gia Michelle Bockmann của Windward cho biết, do tính chất bất thường và khó đoán của Houthi, chưa có sự rõ ràng toàn diện về quy mô và phạm vi của phong tỏa. Các chuyên gia hiện theo dõi sát việc các tàu chở dầu thuộc sở hữu Trung Quốc được phép đi qua Bab el-Mandeb, đặc biệt tại cảng Yanbu (Saudi), nơi có hai tàu đã đi qua nhưng trước khi phong tỏa được công bố.

Lịch sử cho thấy Houthi từng nhận được hỗ trợ kỹ thuật từ Trung Quốc, đặc biệt về linh kiện drone, và các tàu Trung Quốc trước đó được phép hoạt động tự do trong vùng biển này, kể cả trong giai đoạn 2023-2025 khi Houthi tấn công các tàu có liên quan đến Israel và Mỹ trong Biển Đỏ.

Dữ liệu giám sát cho thấy các chuyến tàu đi qua eo biển Bab el-Mandeb ngày 20/7 được cho là có nguồn gốc từ Saudi nhưng thủy thủ đoàn Trung Quốc và điểm đến cũng ở Trung Quốc, đã không bị phong tỏa. Trong khi đó, những tàu liên quan đến phía Mỹ và Saudi được cảnh báo tránh khu vực này.

Đánh giá của Windward cho rằng phong tỏa được thực thi theo hướng phân biệt dựa trên mối quan hệ liên kết, nghĩa là phong tỏa ảnh hưởng đến ai được phép vận chuyển dầu thô Saudi hơn là việc dầu có được vận chuyển hay không. Điều này cho thấy sự phức tạp và sự điều chỉnh linh hoạt trong động thái của nhóm Houthi.

Chuyên gia Michelle Bockmann nhấn mạnh rằng, dù không thể dự đoán chính xác các hành động của nhóm Houthi, chỉ một vài động thái nhỏ cũng có thể khiến thị trường dầu phản ứng mạnh, như đã thấy trong ngày giá dầu tăng vọt vừa qua.

Rachel Ziemba, chuyên gia thuộc Trung tâm An ninh Mới Mỹ (Center for a New American Security), nhận định tuyên bố phong tỏa tại Bab el-Mandeb diễn ra trong bối cảnh các dự trữ dầu thô chưa được bổ sung đầy đủ sau khủng hoảng tại eo biển Hormuz đầu năm nay. Việc nhiều điểm nghẽn vận tải xuất hiện đồng thời đang là minh chứng cho việc các quốc gia ven biển sử dụng vị thế địa chiến lược để tăng cường ảnh hưởng của mình.

Giá nhiên liệu tại Mỹ cũng chịu ảnh hưởng trực tiếp từ tình hình này, hiện mức giá trung bình xăng tại nước này đã lên tới 4,09 USD/gallon (tương đương 3,4 lít). Chuyên gia Patrick De Haan, người đứng đầu phân tích dầu khí tại GasBuddy, dự báo đà tăng giá có thể khiến giá xăng tăng thêm từ 0,10 đến 0,20 USD mỗi gallon trong vòng một đến hai tuần tới.

Không chỉ xăng, giá diesel cũng chịu áp lực mạnh hơn với mức trung bình khoảng 5,34 USD/gallon. Ông De Haan chỉ ra một nguyên nhân quan trọng là các nhà máy lọc dầu của Nga đang giảm công suất hoạt động do bị tấn công drone của Ukraine, dẫn đến thiếu hụt diesel trong nước và xuất khẩu bị cấm. Đây là vấn đề riêng biệt so với nguồn cung dầu thô toàn cầu.

Thêm vào đó, diễn biến của thị trường dầu còn bị ảnh hưởng bởi việc Trung Quốc từng là người nhập khẩu dầu lớn nhưng gần đây đã giảm mạnh nhập khẩu, góp phần làm ổn định giá toàn cầu bằng cách giảm áp lực lên nhu cầu.

Patrick De Haan lưu ý rằng chưa rõ Trung Quốc có đang sử dụng dự trữ chiến lược hay sẽ tái tăng nhập khẩu hay không, tạo ra một yếu tố không chắc chắn trên thị trường. Thêm nữa là mùa bão sắp tới tại Mỹ cũng được dự báo là một yếu tố tiềm ẩn tác động đến năng lực lọc dầu và giá nhiên liệu toàn cầu.

Những diễn biến vừa qua phủ bóng lên thị trường dầu toàn cầu với nhiều biến số khó lường từ căng thẳng chính trị tại các điểm chiến lược, sự điều chỉnh chính sách nhập khẩu lớn của các quốc gia, cho đến nguy cơ thiên tai ảnh hưởng đến nguồn cung.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.