Sự bùng nổ của chạy marathon khiến số ca chấn thương ở vận động viên nghiệp dư tăng mạnh

Trong những năm gần đây, chạy marathon đã trở thành thử thách thu hút rất nhiều người tham gia, kể cả những vận động viên không chuyên. Những con số đăng ký tham gia các giải marathon ở châu Âu và Mỹ cho thấy xu hướng này rõ rệt: có tới 32.000 người đứng ở vạch xuất phát giải marathon Barcelona 2026, và hơn 50.000 vận động viên được chọn từ 240.000 đơn đăng ký cho giải marathon New York. Con số này minh chứng cho sự phát triển lớn của chạy bộ ở nhiều hình thức như chạy trên đường nhựa, chạy địa hình và chạy trong đô thị.

Mặc dù chạy marathon được coi là một thành tựu thể thao đáng giá, mặt trái của sự phát triển này là tỷ lệ chấn thương gia tăng, đặc biệt ở nhóm vận động viên nghiệp dư. Các chuyên gia y tế thể thao cảnh báo rằng nhiều vận động viên phải dừng cuộc thi vì các vấn đề sức khỏe, phần lớn trong số đó hoàn toàn có thể phòng tránh nếu được chuẩn bị tốt hơn. Theo bác sĩ Ignacio Muro từ nhóm AV Medical tại Trung tâm Y tế Teknon, nguyên nhân chính không phải là độ dài 42,195 km của cuộc đua, mà là cách luyện tập chưa phù hợp với từng cá nhân. Việc áp dụng những kế hoạch huấn luyện chung chung, không theo dõi kỹ thể trạng, kinh nghiệm hay tiền sử chấn thương của người tập là sai lầm phổ biến.

"Không phải ai cũng có thể luyện tập marathon giống nhau về thời gian và phương pháp. Mỗi người có điều kiện thể chất, kinh nghiệm và khả năng thích ứng riêng, do đó chương trình tập cần được cá nhân hóa," bác sĩ Muro lưu ý.

Phần lớn các chấn thương không xuất hiện ngay trong ngày thi đấu mà đã phát sinh trong quá trình luyện tập trước đó. Những thói quen sai làm tăng nguy cơ gặp phải bao gồm chạy quá nhiều km một cách đột ngột, không dành đủ thời gian nghỉ ngơi phục hồi cơ thể, hoặc làm ngơ trước những cơn đau nhỏ trong quá trình rèn luyện.

Các triệu chứng thường gặp khi đi khám là viêm gân Achilles, viêm cân gan chân, đau đầu gối, chấn thương cơ bắp ở bắp chân, và các cơn đau do căng cứng khớp hông. Đáng chú ý, vị trí đau có thể không trùng với nơi bắt nguồn của tổn thương, bởi sự bất thường trong sinh học vận động hoặc thiếu ổn định khớp có thể lan truyền cơn đau sang khu vực khác.

Trong những năm gần đây, việc tập luyện sức mạnh không còn giới hạn trong phòng tập gym mà trở thành phần không thể thiếu trong các giáo án chạy bộ cự ly dài. Trước quan điểm chỉ cần tăng quãng đường chạy, nhiều nghiên cứu khoa học đã chứng minh tăng cường cơ bắp giúp ổn định khớp, giảm tác động chấn thương và nâng cao hiệu quả thi đấu.

Các chuyên gia khuyên người tập nên kết hợp khoảng hai buổi tập sức mạnh mỗi tuần, đồng thời đảm bảo nghỉ ngơi và tăng tải tập luyện theo mức độ hợp lý.

Bác sĩ thể thao cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nhận biết cơn đau bất thường. Nếu xuất hiện đau trong quá trình tập, cơn đau kéo dài nhiều ngày hoặc buộc phải thay đổi cách chạy, người tập nên giảm cường độ luyện tập và tìm kiếm sự tư vấn chuyên môn.

Phát hiện sớm giúp can thiệp kịp thời, tránh để chấn thương trở nên nghiêm trọng làm gián đoạn việc luyện tập hoặc buộc phải bỏ cuộc thi.

Trước khi tham gia chạy marathon, các chuyên gia khuyên vận động viên nên thực hiện các đánh giá y tế và phân tích sinh học vận động để nhận diện các hạn chế về vận động, sự mất cân bằng cơ bắp hoặc kỹ thuật chạy chưa chuẩn. Thông tin này sẽ hỗ trợ xây dựng kế hoạch luyện tập phù hợp và giảm nguy cơ chấn thương hiệu quả.

Bác sĩ Muro kết luận: "Không phải mục tiêu là cấm ai chạy marathon, mà là giúp họ thi đấu an toàn. Thành công thật sự không chỉ là hoàn thành một giải chạy mà là có thể duy trì đam mê thể thao trong nhiều năm."

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.