Mối nguy thực sự từ muỗi bản địa Đức lớn hơn các loài ngoại lai

Từ các khu rừng, hồ nước đến khu đô thị, muỗi xuất hiện dày đặc gây ảnh hưởng đến trải nghiệm ngoài trời của người dân. Doreen Werner, từ Trung tâm Nghiên cứu Cảnh quan Nông nghiệp Leibniz (ZALF), đồng trưởng dự án Mückenatlas cùng Viện Friedrich-Loeffler, cho biết thông tin về muỗi vẫn còn nhiều hiểu nhầm và sai lệch. Việc huy động sự tham gia của người dân đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát các nguy cơ do muỗi gây ra.

Dự án Mückenatlas đã được triển khai từ năm 2012, khuyến khích công chúng gửi các mẫu muỗi bắt được để xác định loài và kiểm tra khả năng mang mầm bệnh. ZALF là trung tâm nghiên cứu ngoài đại học ở Müncheberg, Brandenburg, trực thuộc liên bang và các bang Đức.

Mặc dù các loài muỗi ngoại lai như muỗi hổ châu Á (Aedes albopictus) tạo được sự chú ý lớn, chúng chưa được ghi nhận là mang mầm bệnh ở Đức. Những loài xâm nhập này thường được đưa vào nước Đức qua các hoạt động giao thương và du lịch từ miền Nam châu Âu. Tuy vậy, điều kiện khí hậu hiện tại chưa thuận lợi cho sự phát triển và lây truyền virus hoặc ký sinh trùng trong nước bọt của muỗi.

Thời tiết ấm kéo dài hơn do biến đổi khí hậu có thể làm tăng nguy cơ trong tương lai, nhưng đến nay chưa có dấu hiệu chắc chắn. Muỗi hổ châu Á được phát hiện lần đầu ở Đức từ năm 2007 và hiện phân bố chủ yếu tại Baden-Württemberg, Bayern, Hessen, Rheinland-Pfalz, cũng như ghi nhận ở Thüringen và Berlin. Loài này có thể truyền các virus như Dengue, Chikungunya, và Zika, nhưng cần nhiệt độ cao ổn định trong thời gian dài để truyền virus hiệu quả.

Trái lại, muỗi bản địa như muỗi nhà thông thường lại được xem là nguồn truyền virus West Nile - một tác nhân gây bệnh nguy hiểm đặc biệt với người cao tuổi và người có sức khỏe yếu. Thông tin từ Viện Friedrich-Loeffler và Viện Robert Koch cho thấy virus này đã lan rộng từ Berlin và Brandenburg sang cả Sachsen, Sachsen-Anhalt và Thüringen. Lần đầu virus West Nile được phát hiện ở người Đức nhiễm tại chỗ là vào cuối mùa hè năm 2019.

Bên cạnh nguy cơ truyền bệnh, muỗi bản địa và ngoại lai đều có thể trở thành mối phiền toái đáng kể do số lượng lớn và cách chúng tiếp cận con người. Muỗi Rhineschnake (Aedes vexans), loài địa phương sinh trưởng mạnh sau lũ lụt tại các đồng cỏ bị ngập nước, có thể bay xa vài km để tìm vật chủ. Muỗi này và cả muỗi hổ châu Á đều nổi tiếng với tính cách bám đuổi và gây khó chịu cao, làm phá hỏng các buổi tụ họp ngoài trời.

Muỗi mạt (Kriebelmücken) tấn công gây các vết thương sâu hơn so với muỗi hút máu thông thường bởi cơ chế tạo ra các hố nhỏ để hút máu. Các chuyên gia cảnh báo nguy cơ viêm nhiễm thứ phát nếu không xử lý đúng cách, đặc biệt khi gãi làm nhiễm bẩn vết thương.

Loài muỗi gnitze kích thước rất nhỏ, chỉ khoảng 1-2 mm, thường không bị phát hiện khi cắn. Chúng thậm chí có thể chui qua các lớp vải lều cắm trại, khiến người dùng không được bảo vệ hoàn toàn khi ở ngoài trời.

Mức độ khó chịu và phản ứng với vết cắn muỗi khác nhau từng người do sự khác biệt về hệ miễn dịch. Các thành phần protein trong nước bọt muỗi khi cắn có thể gây ra các phản ứng miễn dịch khác nhau, khiến một số người cảm thấy nặng nề hơn.

Để theo dõi và kiểm soát sự phát triển của các loài muỗi nguy hiểm, các nhà nghiên cứu rất cần sự hỗ trợ từ người dân. Đến nay, đã có khoảng 42.000 người ở Đức tham gia gửi hơn 250.000 mẫu muỗi cho nghiên cứu. Phát hiện sớm các quần thể muỗi mới thành lập tạo thuận lợi cho việc kiểm soát hiệu quả và giảm thiểu nguy cơ lan truyền bệnh.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.