Mỹ cách ngày bầu cử giữa nhiệm kỳ 100 ngày: Hạ viện có thể mất, Thượng viện khó giữ

Chỉ còn 100 ngày nữa là đến ngày bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ, dự kiến diễn ra ngày 3/11, trong đó toàn bộ 435 ghế Hạ viện và khoảng một phần ba Thượng viện sẽ được bầu lại. Hiện tại, đảng Cộng hòa giữ đa số tại cả hai viện. Tuy nhiên, các cuộc thăm dò ý kiến cùng mô hình dự báo gần đây cho thấy đảng Dân chủ đang chiếm ưu thế lớn trong việc giành lại quyền kiểm soát Hạ viện, trong khi cuộc cạnh tranh tại Thượng viện được dự đoán là rất sát nút.

Trang phân tích bầu cử Decision Desk HQ (DDHQ) dự đoán đảng Dân chủ có 60% khả năng giành được 225 ghế tại Hạ viện, vượt qua số ghế hiện tại của đảng Cộng hòa là 220. Với chênh lệch ghế hiện tại Hạ viện là Cộng hòa 220, Dân chủ 215, đảng Dân chủ chỉ cần thêm vài ghế để có đa số. Nếu Hạ viện thuộc về Dân chủ, họ sẽ có quyền kiểm soát các ủy ban và phát hành trát đòi hầu tòa, mở đường cho các cuộc điều tra mạnh mẽ nhằm vào chính quyền Tổng thống Donald Trump, thậm chí có thể xem xét khả năng luận tội lần ba.

Đối với Thượng viện, DDHQ nhận định đảng Cộng hòa có khoảng 60% cơ hội giữ đa số với tỷ số sát nút 53-47, trong khi đảng Dân chủ cần thêm ít nhất 4 ghế để giành đa số. Kịch bản có thể xảy ra là hai đảng hòa nhau 50-50, lúc đó Phó Tổng thống đảng Cộng hòa JD Vance với vai trò Chủ tịch Thượng viện sẽ sử dụng phiếu quyết định để duy trì đa số cho Cộng hòa.

Đảng Cộng hòa đang chịu sức ép lớn do tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Donald Trump tụt xuống mức thấp kỷ lục 36% theo kết quả của cuộc khảo sát chung giữa Economist và YouGov trong các ngày 17-20/9. Nhà phân tích chính trị Chuck Todd nhận định nếu tỷ lệ ủng hộ Tổng thống dưới 40%, đảng cầm quyền dễ mất đa số ở Hạ viện. Điểm quan trọng lúc này là mức độ thất bại của họ sẽ nghiêm trọng tới đâu.

Bên cạnh đó, sự kết hợp của lạm phát cao, lãi suất tăng và chiến tranh kéo dài với Iran đã khiến giá xăng dầu tăng mạnh, ảnh hưởng trực tiếp tới chi phí sinh hoạt người dân Mỹ. Giá xăng đã vượt mức 4 USD/gallon (khoảng 1.545 won/lít) tại nhiều nơi. Lãnh đạo phe đa số Hạ viện đảng Dân chủ, ông Hakeem Jeffries, chỉ trích Tổng thống Trump và đảng Cộng hòa bỏ rơi người dân, tận dụng vấn đề chi phí sinh hoạt làm chiến dịch chủ đạo trước bầu cử.

Mặc dù đối mặt với nhiều khó khăn, đảng Cộng hòa tìm cách tập hợp sự ủng hộ bằng cách định vị cuộc bầu cử là cuộc chiến “giữa lẽ thường và chủ nghĩa xã hội”, đồng thời đề cao chính sách kiểm soát biên giới và giảm thuế. Điểm cộng cho đảng Cộng hòa là việc phân chia lại khu vực bầu cử, hay còn gọi là "gerrymandering", giúp họ có lợi thế tương đương với việc sở hữu thêm 5 ghế ngay từ đầu trong cuộc đua giành Hạ viện.

Phân tích của chuyên gia Jeffrey Skelly từ DDHQ cho rằng việc tái phân chia khu vực bầu cử khiến cho đảng Cộng hòa bắt đầu với 225 ghế thay vì 220, buộc đảng Dân chủ phải giành thêm 8 ghế thay vì 3 ghế để có đa số. Đây là yếu tố then chốt hạn chế mức kỳ vọng nhưng cũng tạo nên cuộc thi đầy cam go cho đảng Dân chủ.

Trong trường hợp đảng Dân chủ giành lại quyền kiểm soát Hạ viện, Tổng thống Trump sẽ đối mặt với áp lực lớn, gây khó khăn cho việc thực hiện các chính sách trong 2 năm còn lại của nhiệm kỳ. Điều này có thể làm giảm động lực và khả năng tiến hành các chương trình nghị sự của Nhà Trắng.

Theo AFP, các diễn biến này phản ánh bất ổn chính trị và kinh tế của Mỹ trong bối cảnh nhiều sức ép từ bên ngoài, đáng chú ý là chiến tranh với Iran cùng với các vấn đề kinh tế nổi cộm ảnh hưởng mạnh tới tâm lý cử tri trước ngày bầu cử quan trọng.