Cách trở thành người bất đồng chính kiến qua góc nhìn Ấn Độ

Năm 1990, Rajeev Goswami, lúc đó đang học đại học tại Đại học Delhi, đã tự đổ dầu rồi tự thiêu giữa đám đông ủng hộ để phản đối đề xuất phân bổ 27% chỉ tiêu việc làm cho các nhóm tầng lớp yếu thế trong chính phủ. Dù xuất thân từ tầng lớp thượng lưu trong xã hội đẳng cấp, Goswami và nhiều sinh viên cùng thời đã lên tiếng phản đối chính sách ưu đãi này, bởi sự cạnh tranh gay gắt giữa các tầng lớp xã hội. Hành động cực đoan của anh gây chấn động dư luận, thu hút sự đồng cảm rộng khắp và dẫn đến một số vụ tự tử tương tự khác. Tuy nhiên, phong trào chống ưu đãi này cuối cùng không thành công bởi về mặt đạo đức, đa số xã hội đồng thuận với chính sách khắc phục bất công lịch sử đã khiến nhiều nhóm người bị loại trừ khỏi quyền lợi xã hội.

Rajeev Goswami qua đời khi còn khá trẻ, trong bóng tối, nhưng hành động của anh được xem như một cột mốc trong lịch sử đương đại của Ấn Độ về những cuộc đấu tranh liên quan đến vấn đề công bằng xã hội và chính sách ưu đãi.

Khác với sự liều lĩnh của Goswami ngày trước, phong trào bất đồng chính kiến hiện nay ở Ấn Độ diễn ra chủ yếu tại Jantar Mantar với sự tham gia của đông đảo giới trẻ có thái độ ôn hòa, kiên định nhưng không kém phần thẳng thắn và đôi khi phê phán sự thao túng quyền lực. Họ không dùng biện pháp cực đoan mà chọn cách bày tỏ quan điểm bằng những cuộc nói chuyện công khai và biểu tình có tổ chức.

Phong trào này làm nổi bật nguyên tắc nhanh chóng về quyền con người, ước muốn tự do rộng lớn hơn và công lý hạn chế sự áp đặt phi lý từ các thế lực bên ngoài. Đây là thời kỳ mà những người trẻ tuổi đang dấn thân cho sự nghiệp dân chủ, tự do tư tưởng dù đứng trước nhiều thử thách và nguy cơ từ quyền lực tập trung ngày càng gia tăng.

Các vụ việc gây sốc như những vụ tự tử tuổi teen sau rò rỉ đề thi NEET phản ánh nỗi đau chân thực và áp lực từ hệ thống giáo dục và xã hội mà thế hệ trẻ đang phải đối mặt. Phụ huynh sẵn sàng vay mượn tài chính để cho con học thêm trong khi học sinh thì phải nỗ lực không ngừng, thế nhưng những thất bại lớn đều gây tổn thương sâu sắc đến tinh thần và tương lai của họ.

Những biến cố này đã làm thay đổi cách nhìn nhận của người lớn dành cho thế hệ Gen Z, từ sự nghi ngờ sang cảm thông và kính trọng, thể hiện một bước nhảy vọt trong hiểu biết và giá trị xã hội.

Nhiều gia đình thuộc tầng lớp trung lưu và thượng lưu ở Ấn Độ vốn ưu tiên một cuộc sống tránh xa biến cố chính trị, tìm kiếm sự tự do cá nhân và độc lập trong sự nghiệp để tránh sự can thiệp tùy tiện của Nhà nước. Tuy nhiên, sự gia tăng của chủ nghĩa độc tài và các cuộc đàn áp đã khiến mọi người không thể làm ngơ trước các vấn đề xã hội và chính trị ngày càng cấp bách.

Phong trào Janata Party (Đảng Nhân dân) gần đây đã khiến một bộ phận người Ấn Độ nhận thức lại về quyền chính trị và trách nhiệm xã hội của mình. Các bậc phụ huynh bắt đầu đưa con cái tham gia các cuộc biểu tình, giáo viên thảo luận về các sự kiện này trong trường học. Đó là minh chứng của một sự đồng thuận đa tầng lớp xã hội về việc ủng hộ phong trào đấu tranh của sinh viên và giới trẻ.

Dù thời tiết ở Jantar Mantar thường rất oi bức, nóng ẩm và điều kiện tham gia không mấy dễ chịu, nhưng sự hiện diện sôi nổi và nhiệt huyết của người trẻ làm bừng lên một không khí phấn khởi và tràn đầy hy vọng. Những người tham gia thể hiện niềm tin vào sự thay đổi tích cực cho đất nước và góp phần khơi dậy tinh thần đoàn kết và truyền cảm hứng cho cộng đồng.

Những cuộc biểu tình không chỉ giúp con người rũ bỏ cái tôi cá nhân, mà còn kết nối những người lạ trở thành đồng minh vì một mục đích chung - xây dựng xã hội công bằng hơn. Đây là nguồn năng lượng mới mà mỗi người cần để mở rộng tầm nhìn và củng cố niềm tin vào đấu tranh cho quyền lợi tập thể.

Từ những trải nghiệm thực tế và sự chia sẻ của những người cùng chí hướng dưới áp lực của sự đàn áp, con người cảm nhận được sự sống dậy của tinh thần chiến đấu và niềm vui trong việc dấn thân cho lý tưởng cao đẹp hơn.

Tác giả bài viết là đạo diễn của Hutkay Films.