Vivek Shanbhag thành lập tạp chí Hyphen, kết nối văn học đa ngôn ngữ Ấn Độ

Nhà văn và nhà viết kịch Vivek Shanbhag đã dành gần hai thập kỷ ấp ủ và phát triển ý tưởng để thành lập Hyphen, một tạp chí văn học đặc biệt với sứ mệnh kỷ niệm di sản đa ngôn ngữ của Ấn Độ thông qua các bản dịch từ nhiều ngôn ngữ bản địa sang tiếng Anh. Shanbhag chia sẻ rằng ông lớn lên với các tác phẩm dịch thuật từ nhiều ngôn ngữ khác nhau, như Malayalam hay Nga, nhưng nhận thấy người Ấn Độ lại khó tiếp cận các tác giả từ các bang lân cận. Điều này thúc đẩy ông và cộng sự dành tâm huyết để tạo nên Hyphen, tên gọi được chọn cách đây 6 năm cùng với Bahuvachana Prakashana - nhà xuất bản của họ, nhưng thời điểm đó chưa nhận được sự chú ý đáng kể.

Kể từ khi tác phẩm Tomb of Sand của Geetanjali Shree và Daisy Rockwell đoạt giải International Booker Prize năm 2022, và sau đó Heart Lamp của Banu Mushtaq và Deepa Bhasti được vinh danh năm 2025, văn học Ấn Độ đang ghi dấu ấn mạnh mẽ trên bản đồ thế giới. Trong bối cảnh đó, Hyphen được kỳ vọng sẽ lấp đầy khoảng trống trong lĩnh vực dịch thuật ở Ấn Độ, mang đến cầu nối quan trọng cho độc giả và tác giả trong nước cũng như quốc tế.

Dưới sự dẫn dắt của tổng biên tập Deepa Ganesh, Hyphen chính thức ra mắt ngày 26/7 với ba thành phần cốt lõi: một tạp chí văn học bằng tiếng Anh, phát hành cả bản giấy lẫn kỹ thuật số; một bộ phận xuất bản sách; và một nền tảng trực tuyến cung cấp tài nguyên dịch thuật, cửa hàng sách được tuyển chọn, các chương trình tài trợ, hướng dẫn và hội thảo, cùng với câu lạc bộ sách và diễn đàn nhà xuất bản. Tạp chí cũng sẽ được xuất bản và phát hành tại Mỹ và Anh nhằm mở rộng phạm vi tiếp cận.

Hyphen là dự án của Bahuvachana Trust, nơi Shanbhag giữ vai trò người sáng lập và ủy viên, với sự hỗ trợ của ban cố vấn gồm nhiều cây bút, dịch giả và nhân vật văn học nổi tiếng như Geetanjali Shree, Perumal Murugan, Namita Gokhale, KR Meera, Christopher Merrill, Hansda Sowvendra Shekhar và Sudhir Sitapati. Tên gọi Hyphen lấy cảm hứng từ câu nói của học giả dịch giả nổi tiếng AK Ramanujan, người từng ví bản thân như dấu gạch nối trong cụm từ 'Indo-American' – biểu tượng cho sự kết nối giữa hai yếu tố khác biệt.

Shanbhag nhận định sự đa dạng về ngôn ngữ của Ấn Độ tạo nên sức hấp dẫn đặc biệt cho tạp chí như Hyphen, bởi nó không chỉ giới thiệu đến độc giả một tác giả mà có thể giới thiệu nhiều tác giả, giúp mọi người thấy được sự phong phú và khơi gợi sự tò mò về các dòng văn học khác nhau. Đây được xem là lợi thế so với sách đơn lẻ.

Với kinh nghiệm biên tập Magazind Desha Kaala trong suốt bảy năm và trong lĩnh vực doanh nghiệp, Shanbhag đem lại những góc nhìn thực tế và thiết lập vững chắc cho Hyphen dù đây là một thử thách lớn hơn rất nhiều so với việc vận hành một tạp chí nhỏ.

Trong số đầu tiên, độc giả sẽ được trải nghiệm một tuyển tập được tuyển chọn cẩn thận với điểm sáng là ngôn ngữ Marathi – ngôn ngữ có nhiều nhà văn sáng tạo, các ảnh hưởng từ nghệ thuật trình diễn cùng các phong trào xã hội. Mục tiêu là để độc giả hiểu biết sâu hơn về quan điểm và tư duy của các nhà văn, nhà phê bình và nhà viết kịch Marathi.

Trên cả ba mảng hoạt động, dịch thuật luôn là trọng tâm duy nhất của tạp chí. Shanbhag thừa nhận đây là thách thức lớn nhất khi phải chọn lựa và chuyển thể các tác phẩm văn học từ nhiều ngôn ngữ khác nhau sang tiếng Anh sao cho chất lượng cao và truyền tải đúng tinh thần nguyên tác.

Trước đây, khi còn điều hành Desha Kaala, Shanbhag cũng từng xây dựng chuyên mục Desha Bhashe giới thiệu các tác phẩm hiện chưa có bản dịch tiếng Kannada, nhằm khơi nguồn cảm hứng cho các cây bút tại bang. Qua đó, ông nhận ra sự khác biệt lớn giữa việc biết một vài tác giả hay tác phẩm đơn lẻ với việc lựa chọn kỹ lưỡng tác phẩm để dịch phục vụ độc giả.

Hyphen và Bahuvachana Trust đang thực hiện chương trình Hyphen Connects nhằm khảo sát thói quen đọc sách của giới trẻ Ấn Độ và kích thích họ tiếp cận các tác phẩm dịch thuật. Thông qua các hoạt động, thảo luận và workshop trong 18 trường đại học thuộc các thành phố Bengaluru, Shivamogga, Tumakuru, Channarayapatna, Udupi, Mysuru và Dharwad tại bang Karnataka, chương trình này đẩy mạnh tương tác với sinh viên.

Sắp tới, các cuộc thi dành cho sinh viên với giải thưởng là các gói đăng ký tạp chí Hyphen sẽ được tổ chức, mở rộng cơ hội để người trẻ khám phá và yêu thích nền văn học đa ngôn ngữ phong phú của Ấn Độ.

Shanbhag nhấn mạnh tầm nhìn dài hạn của Hyphen là xây dựng một mạng lưới dịch thuật toàn Ấn Độ qua các hội thảo, chương trình cố vấn, tài trợ cho các dịch giả mới nổi sẵn sàng làm việc với văn học bản địa. Ông cũng nhận thấy sự cải thiện về chất lượng dịch thuật trong 20-25 năm qua, chủ yếu do nhiều người trẻ được học tập bằng tiếng Anh nhưng vẫn muốn qua dịch thuật để kết nối lại với tiếng mẹ đẻ của mình.

Hyphen với Shanbhag là niềm vui được chia sẻ đam mê văn học với cộng đồng đông đảo hơn. Ông cho biết truyền thống các tạp chí văn học ở Ấn Độ tuy có quy mô nhỏ nhưng luôn chứa đựng niềm vui trong việc lan tỏa đam mê ấy, và Hyphen sẽ làm điều đó trên quy mô rộng lớn hơn.

Hyphen sẽ chính thức được ra mắt tại BIC, Domlur vào 11 giờ sáng ngày 26/7. Giá bán mỗi số tạp chí 272 trang là 799 INR, trong khi gói đăng ký năm gồm hai số được bán với giá 1.299 INR. Thông tin chi tiết có trên trang web chính thức của Hyphen.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.