Chính quyền Trump khôi phục Tòa án Khử Khủng bố để trục xuất nghi phạm khủng bố

Ngày 15/7, Bộ Tư pháp Mỹ lần đầu tiên đệ trình đơn xin trục xuất tại Tòa án Khử Khủng bố Người Ngoài Hành Tinh (Alien Terrorist Removal Court - ATRC), đánh dấu một bước đi quan trọng sau gần 30 năm tòa án này không được sử dụng. ATRC được thành lập theo Đạo luật Chống Khủng bố và án tử hình hiệu quả năm 1996 nhằm phục vụ các vụ trục xuất liên quan an ninh quốc gia, đặc biệt cho phép chính phủ sử dụng bằng chứng mật được giữ kín trong quá trình xét xử.

Bộ Tư pháp tuyên bố sẽ sử dụng mọi công cụ pháp lý để trục xuất những kẻ khủng bố người ngoài hành tinh và bảo đảm an ninh quốc gia, trong đó có việc tận dụng ATRC do Quốc hội thành lập từ năm 1996. Đây được xem là dấu hiệu chính quyền Trump muốn kích hoạt lại một tòa án bị xem là "zombie" (tòa án không hoạt động) để tăng cường năng lực trục xuất những đối tượng nghi ngờ khủng bố.

Việc Bộ Tư pháp Mỹ đệ trình lên ATRC diễn ra sau gần nửa năm Thẩm phán James Boasberg, Chủ tọa Tòa án Quận Mỹ tại Washington D.C., đề cập đến ATRC trong một phiên tòa xử các trường hợp trục xuất nghi ngờ khủng bố. Ông Boasberg nêu ra ATRC như một giải pháp cho các vụ việc nhạy cảm về an ninh quốc gia, đặc biệt khi có nghi ngờ liên quan đến việc áp dụng Đạo luật Kẻ thù Ngoài Hành tinh (Alien Enemies Act) của chính quyền Trump.

Ông Boasberg từng đình chỉ việc trục xuất các nghi phạm thuộc băng nhóm Tren de Aragua của Venezuela theo luật pháp thời chiến, đồng thời yêu cầu những chuyến bay trục xuất đang hoạt động phải quay trở lại, tạo ra cuộc tranh chấp pháp lý căng thẳng với chính quyền Mỹ.

Hans von Spakovsky, chuyên gia pháp lý cao cấp thuộc tổ chức Advancing American Freedom, nhận định việc Bộ Tư pháp sử dụng ATRC là cách làm cần thiết và kịp thời sau nhiều năm công cụ này bị lãng quên. Theo ông, ATRC cho phép chính phủ đẩy nhanh quá trình trục xuất những kẻ khủng bố hoặc những người hỗ trợ hoạt động khủng bố, đồng thời giảm thiểu sự cản trở từ các thẩm phán theo khuynh hướng tự do mà ông gọi là "thẩm phán nổi loạn".

Đơn xin trục xuất gửi đến ATRC ban đầu chỉ dài một trang, không tiết lộ danh tính người bị trục xuất, hành vi cụ thể cũng như mục luật chống khủng bố áp dụng. Trưởng tòa ATRC, thẩm phán Joan N. Erickson, được Tổng thống George W. Bush bổ nhiệm, đã yêu cầu Bộ Tư pháp cung cấp thêm tài liệu và thông tin chi tiết trước khi xét xử tiếp tục.

ATRC được thành lập theo Đạo luật Chống Khủng bố và án tử hình hiệu quả ban hành năm 1996 dưới thời Tổng thống Bill Clinton với mục đích nhanh chóng trục xuất người nước ngoài hỗ trợ hoặc dính líu đến khủng bố thông qua thủ tục xét xử đặc biệt bảo mật. Tòa gồm năm thẩm phán liên bang giữ nhiệm kỳ năm năm và xử lý các vụ trục xuất mà bằng chứng không thể công khai do lý do an ninh quốc gia, thay vào đó cung cấp bản tóm tắt không mật cho bị đơn.

Khi luật được đặt ra, Thượng nghị sĩ Joe Biden (cũ) đã phản đối mạnh mẽ với lập luận rằng luật này vi phạm nguyên tắc xét xử công khai khi cho phép dùng chứng cứ bí mật và tổ chức phiên tòa kín, khiến ông cho đây là "không phải giá trị Mỹ".

Theo báo cáo của Ủy ban điều tra sự kiện 11/9, Bộ Tư pháp từng xem xét 50 trường hợp đến năm 1998 và thêm 50 trường hợp trong hai năm tiếp theo, nhưng không có vụ nào được đưa ra trước ATRC, thay vào đó xử lý qua toà án di trú thông thường.

Việc Bộ Tư pháp đệ trình đơn lên ATRC diễn ra giữa bối cảnh chính quyền Trump liên tục vướng phải các quyết định cản trở, trì hoãn từ tòa án liên bang trong các chính sách nhập cư và trục xuất. Tòa án cũng đã từ chối các cáo buộc sai phạm đối với thẩm phán Boasberg, người đứng đầu cuộc tranh chấp pháp lý liên quan deportation.

Hans von Spakovsky cho rằng ATRC là công cụ mạnh giúp chính quyền Mỹ giảm sự can thiệp của các thẩm phán tự do trong các vụ trục xuất đối tượng chịu nghi ngờ về an ninh quốc gia, hứa hẹn nâng cao hiệu quả và tính nghiêm minh trong thực thi pháp luật.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.