Khảo sát toàn diện về quan điểm Đông - Tây Đức: Niềm tin vào nền dân chủ đang suy giảm

Trước thềm các cuộc bầu cử quan trọng ở các bang Sachsen-Anhalt, Mecklenburg-Vorpommern và Berlin, viện nghiên cứu ý kiến YouGov đã khảo sát gần 1.600 người dân ở cả miền Đông và miền Tây nước Đức với một bảng câu hỏi toàn diện. Kết quả khảo sát được Deutsche Presse-Agentur (dpa) công bố độc quyền, cung cấp cái nhìn tổng thể về những điểm tương đồng và khác biệt trong nhận thức giữa Đông và Tây Đức.

Về mức độ hài lòng với cuộc sống, người dân ở cả hai miền đều thể hiện sự đồng thuận cao. Khoảng 47% người dân miền Tây và 48% miền Đông bày tỏ sự hài lòng chung với cuộc sống của mình, trong khi 29% ở miền Tây và 28% ở miền Đông cảm thấy rất hài lòng hoặc hoàn toàn hài lòng. Tỷ lệ những người không hài lòng hoặc không hài lòng chút nào đều dao động ở mức 23%.

Ngoài ra, khi được hỏi về triển vọng cá nhân trong 12 tháng tới, 43% người miền Tây và 40% người miền Đông tỏ ra lạc quan hoặc khá lạc quan, trong khi khoảng 37% khác cảm thấy trung lập. Tỷ lệ bi quan là 19% ở miền Tây và 22% ở miền Đông. Ngược lại, về tình hình đất nước, nhiều người dân ở cả Đông và Tây đều có cái nhìn bi quan: 57% người miền Tây và tới 63% người miền Đông dự báo tình hình nước Đức sẽ xấu đi trong năm tới. Chỉ có 11% và 9% ở Tây và Đông Đức lần lượt cảm thấy lạc quan.

Các mối quan tâm hàng đầu của người dân gồm đảm bảo an sinh tuổi già (được 59% người miền Tây và 63% người miền Đông lo ngại), khả năng chi trả nhà ở (40% và 41%), và nguy cơ trở thành nạn nhân của tội phạm (26% và 30%). Tỷ lệ lo sợ mất việc làm khá thấp, ở mức 12% cho cả hai miền.

Người dân Đông Đức đánh giá vị trí xã hội của mình thấp hơn so với người dân miền Tây: không ai ở miền Đông cho rằng họ đứng ở vị trí cao nhất trên thang điểm từ 1 đến 10, trong khi ở miền Tây tỷ lệ này là 1%. Ngược lại, 35% người miền Đông tự nhận mình ở nhóm 1-4 điểm, cao hơn so với 29% người miền Tây.

Về cảm giác bị coi thường, 36% người dân miền Đông đồng ý rằng người dân từ các vùng khác của Đức không tôn trọng cách sống của họ, so với 23% người miền Tây có quan điểm tương tự.

Người dân miền Đông cũng tỏ ra thất vọng nhiều hơn với các dịch vụ công cộng như an ninh đường phố, chăm sóc y tế và hành chính công, ngoại trừ vấn đề nhà ở giá cả phải chăng, nơi người dân miền Tây lại thể hiện sự bất mãn cao hơn (chỉ 18% hài lòng so với 23% ở miền Đông).

Khi được hỏi về nền dân chủ, chỉ 62% người miền Đông cho rằng dân chủ là chế độ tốt nhất so với 73% ở miền Tây. Đồng thời, có nhiều người miền Đông (17%) ủng hộ ý tưởng về một lãnh đạo mạnh có quyền hành không phụ thuộc vào nghị viện hay bầu cử, trong khi ở miền Tây tỷ lệ này là 13%.

Nhiều giá trị nền tảng của nền dân chủ được người dân Đông Đức đánh giá đang bị đe dọa nghiêm trọng: 51% thấy tự do ngôn luận bị đe dọa (tại miền Tây là 44%), 49% lo ngại nguyên tắc đa số bị ảnh hưởng, 45% cho rằng báo chí không còn tự do, và 39% bày tỏ sự quan ngại về nguyên tắc pháp quyền (đều cao hơn mức ở miền Tây).

Niềm tin vào chính phủ và các cơ quan dân chủ bị suy giảm rõ rệt, đặc biệt ở miền Đông. 70% người dân miền Đông và 60% ở miền Tây không tin tưởng chính phủ liên bang. Tương tự, 62% người miền Đông và 53% người miền Tây không tin tưởng Quốc hội, trong khi tỷ lệ nghi ngờ các đảng chính trị lên tới 76% ở miền Đông và 71% ở miền Tây. Niềm tin dành cho các chính trị gia cũng thấp với 78% người miền Đông và 75% người miền Tây thể hiện sự nghi ngờ.

Dù vậy, các chính quyền địa phương và hệ thống tư pháp vẫn được phần lớn dân cư tin tưởng, với khoảng 55% đến 63% tin tưởng vào các thị trưởng và 60% đến 67% tin tưởng vào hệ thống tòa án. Lực lượng cảnh sát cũng được đánh giá tích cực với sự tín nhiệm lần lượt là 72% ở miền Đông và 78% ở miền Tây.

Rất nhiều người dân bày tỏ sự không hài lòng với nền dân chủ hiện nay, đặc biệt là ở miền Đông Đức, nơi 43% không hài lòng với hệ thống được Hiến pháp quy định, và 62% không hài lòng với cách thức dân chủ đang vận hành thực tế. Ở miền Tây, con số tương ứng là 33% và 50%.

Cũng có khoảng nửa số người ở cả hai miền cho rằng nền dân chủ đã từng vận hành tốt hơn mười năm trước, đồng thời gần 45-47% dự đoán tình hình dân chủ trong tương lai có thể xấu hơn hiện tại.

Đáng chú ý, có tới 54% người dân miền Đông và 42% người miền Tây cho rằng hệ thống chính trị cần thay đổi nhiều hoặc hoàn toàn. Hơn hai phần ba số người tham gia khảo sát ở cả hai miền không tin tưởng rằng các chính trị gia thực sự đại diện cho lợi ích của dân chúng, và khoảng 80% nghi ngờ chính các chính trị gia không cố gắng tiếp xúc với người dân.

Khả năng giải quyết các vấn đề quan trọng của các đảng chính trị bị đánh giá thấp, ngoại trừ AfD được cho là có năng lực hơn với 28% sự tin tưởng ở miền Đông và 18% ở miền Tây. Đảng Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU/CSU) nhận được 18% sự tin tưởng ở miền Tây nhưng chỉ 10% ở miền Đông. Tỷ lệ người không đặt niềm tin vào bất cứ đảng nào là 25% ở Đông và 23% ở Tây.

Về điểm mạnh của hệ thống dân chủ, chỉ 6% người miền Tây và 5% ở miền Đông cho rằng nó có khả năng ra quyết định nhanh chóng, trong khi chỉ có 9% và 7% cho rằng nó khuyến khích sự công bằng và thành tích. Ngược lại, một tỷ lệ lớn người dân cho rằng tham nhũng và hành vi sai trái của chính trị gia là điểm yếu lớn của hệ thống, với 50% người miền Tây và 56% ở miền Đông phản ánh điều này.

Đây là bức tranh cảnh báo nghiêm trọng về niềm tin chính trị và chất lượng dân chủ tại Đức, đặc biệt khi nhiều người dân ở cả hai miền đều thể hiện sự thất vọng với hiện trạng và hoài nghi về tương lai chính trị của đất nước.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.