Áp lực chính trị buộc Thames Water chuyển biến, Burnham phải đưa ra quyết định

Một mối đe dọa chính trị rõ ràng nhằm áp dụng cơ chế quản lý đặc biệt đối với Thames Water đã làm thay đổi hoàn toàn cục diện hiện nay. Trước áp lực này, các chủ nợ của công ty thủy lợi đang gặp khó khăn đã đề xuất nhiều phương án mới nhằm tiếp quản và cải tổ công ty. Trong đó có các đề xuất về việc nhà nước có thể nhận cổ phần ưu đãi (“golden share”), hay thiết lập các cấu trúc giám sát nhằm tăng cường sự kiểm soát của chính quyền địa phương và các thị trưởng trong công tác quản lý và lập kế hoạch phát triển.

Điều này thể hiện sự đổi thái độ đột ngột của các chủ nợ, trái ngược với cách tiếp cận trước đây của chính phủ dưới thời thủ tướng Keir Starmer, vốn thiên về giải pháp dựa trên thị trường và những đề xuất của chủ nợ thường thiếu sức thuyết phục, như việc chỉ đưa ra mức giảm nợ ban đầu 20% không đáp ứng được quy mô khủng hoảng tài chính của Thames Water.

Dự kiến, nhiều cải cách đáng kể sẽ được đưa ra trong các vòng đàm phán tiếp theo. Phiên bản cụ thể của cổ phần ưu đãi chưa được xác định chính xác, nhưng nhiều khả năng sẽ cho phép các bộ trưởng có quyền phủ quyết các kế hoạch đầu tư vốn mà họ cho là không đủ nhanh. Các đề xuất về cấu trúc giám sát còn nhằm trao quyền lớn hơn cho các cơ quan địa phương nhằm đảm bảo việc lên kế hoạch đầu tư hoạt động.

Về mặt tài chính, những điều chỉnh ‘‘cải thiện đáng kể’’ được yêu cầu bởi cựu bộ trưởng môi trường Emma Reynolds đã dẫn đến một đề xuất bao gồm mức giảm nợ 30%, 3,35 tỷ bảng Anh vốn mới, 3,25 tỷ bảng Anh khoản nợ mới và khoảng 700 triệu bảng để giải quyết các khoản phạt môi trường dự kiến. Tuy nhiên, nhiều con số này có thể thay đổi. Với mức giao dịch khoản nợ cấp cao của Thames Water ở khoảng 62 xu trên một bảng, mức giảm nợ ban đầu có thể phải tăng lên tới 40-50% nhằm thúc đẩy đầu tư cơ sở hạ tầng mới nhanh hơn.

Andy Burnham, trong chiến dịch tranh cử của mình, đã nhấn mạnh rằng việc sở hữu công cộng toàn phần ở Thames Water là “điều nên được thực hiện”, nhưng không rõ ràng ông đang ám chỉ quốc hữu hóa hoàn toàn hay áp dụng chế độ quản lý đặc biệt có thể dẫn đến việc tái tư nhân hóa trong tương lai. Cả hai lựa chọn này đều tiềm ẩn nguy cơ kéo dài các tranh chấp pháp lý phức tạp với các chủ nợ, đặc biệt là về định giá các khoản nợ cấp cao trị giá trên 17 tỷ bảng Anh mà các chủ nợ, trong đó có các quỹ đầu cơ Mỹ, đã chuẩn bị sẵn sàng tranh luận pháp lý.

Chính sách quản lý đặc biệt cho phép tái cấu trúc bảng cân đối kế toán của Thames Water một cách “sạch sẽ” và tạo điều kiện cho các phương án cạnh tranh. Tuy nhiên, quá trình này có thể mất đến hai năm và chính phủ sẽ ít kiểm soát hơn vì người quản lý đặc biệt phải chịu trách nhiệm trước tòa án. Hơn nữa, chính các chủ nợ cũng có thể tham gia đấu thầu, tạo nên một quá trình phải đánh đổi phức tạp.

Chỉ có quốc hữu hóa toàn phần mới đáp ứng đầy đủ lời hứa của thủ tướng mới về sở hữu công cộng. Trong khi đó, chế độ quản lý đặc biệt chỉ là giải pháp tạm thời nhằm đảm bảo Thames Water có đủ nguồn vốn vận hành, nên khó đạt được mục tiêu sở hữu công cộng toàn diện. Đề xuất của các chủ nợ có thể tiến hành khá nhanh, nhưng ngay cả khi có cổ phần ưu đãi, chúng vẫn có thể xa rời cam kết của Burnham về sở hữu công cộng dù được thương lượng thêm lần nữa.

Hiện tại, ông Burnham vẫn giữ thái độ dè dặt, mở cửa cho cả “mọi khả năng, bao gồm cả chế độ quản lý đặc biệt nếu cần thiết”, theo phát ngôn viên của ông, cho thấy điều này giống với chính sách của thủ tướng Starmer về việc giữ các lựa chọn mở. Mặt tích cực là áp lực chính trị do Burnham tạo ra đã khiến các chủ nợ phải thoả hiệp hơn so với vài tuần trước, mang lại một bước chuyển quan trọng. Giờ đây, ông Burnham đứng trước quyết định quan trọng về hướng đi thực sự của mình, và thời gian không còn nhiều để trì hoãn.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.