Tầm quan trọng của lựa chọn trong thành công của tổ chức công: Bài học từ Hội đồng quản trị

Tiến sĩ Bolaji Olagunju, người sáng lập và là Chủ tịch Tập đoàn Workforce Group tại Nigeria, khẳng định rằng thành công của một tổ chức phụ thuộc chủ yếu vào quyết định lựa chọn nhân sự, chiếm khoảng 70-80% tác động. Đây là nhận định được ông rút ra sau hơn hai thập kỷ tư vấn và nghiên cứu các thể chế, từ các doanh nghiệp đến các cơ quan chính phủ và tổ chức phi lợi nhuận.

Ông nhấn mạnh, không phải chiến lược, nguồn vốn hay công nghệ mà chính là "ai được chọn" - những con người được tin tưởng, giao nhiệm vụ và đưa ra quyết định - mới là yếu tố nền tảng để tổ chức tiến bước thành công hoặc thất bại.

Olagunju mô tả một chuỗi năm tầng trong cơ cấu tổ chức, bắt nguồn từ lựa chọn Hội đồng quản trị (HĐQT). HĐQT là bước đầu tiên và quan trọng nhất, bởi họ quyết định ai sẽ làm Giám đốc điều hành (CEO) - người ảnh hưởng sâu sắc nhất đến hướng đi và hiệu suất của tổ chức trong vòng 5 đến 10 năm.

Tiếp theo, CEO quyết định đội ngũ điều hành cấp cao, bao gồm các Giám đốc, trưởng phòng và ban điều hành. Đội ngũ này sẽ hình thành văn hóa tổ chức thông qua những hành động thừa nhận, phạt hay bỏ qua các hành vi trong tổ chức. Văn hóa đó sẽ tạo ra kết quả cuối cùng của tổ chức, vượt xa chiến lược, chính sách hay nguồn kinh phí đầu tư.

Ông nhấn mạnh rằng mọi vấn đề yếu kém ở các tổ chức công thường không đơn giản là do năng lực quản lý, mà chính là vấn đề từ trên xuống của chuỗi lựa chọn này, bắt đầu từ Hội đồng quản trị.

Trong nhiều tổ chức công, việc bổ nhiệm Hội đồng quản trị vẫn được coi là nghi thức hay kết quả của các thỏa thuận chính trị. Điều này dẫn đến lựa chọn không dựa trên năng lực, gây ra các hệ quả tiêu cực kéo dài trong toàn bộ tổ chức.

Khi tổ chức có kết quả kém, thường người ta thay đổi đội ngũ quản lý mà không nhận ra rằng nguồn gốc vấn đề nằm ở Hội đồng quản trị đã chọn CEO không phù hợp hoặc không giám sát chặt chẽ, từ đó dẫn đến lựa chọn đội ngũ cấp cao yếu kém, văn hóa tổ chức không tích cực và kết quả cuối cùng không đạt được mục tiêu.

Tiến sĩ Olagunju lấy ví dụ về Tổng thống Mỹ Abraham Lincoln khi ông mời những đối thủ chính trị vào nội các, ưu tiên năng lực hơn là sự trung thành. Chính sự lựa chọn nghiêm túc đó đã giúp đưa nước Mỹ vượt qua cuộc Khủng hoảng Dân tộc sâu sắc nhất lịch sử.

Ở Nigeria, bài học tương tự được ghi nhận khi Dora Akunyili được bổ nhiệm làm lãnh đạo Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm quốc gia (NAFDAC) năm 2001, không vì chính trị mà dựa trên năng lực cá nhân. Sự lựa chọn này đã làm thay đổi toàn bộ cơ quan, minh chứng rằng lựa chọn phù hợp có sức mạnh biến đổi tổ chức hơn bất cứ cải cách hay thêm nguồn vốn nào.

Trước hết, Olagunju đề xuất quy trình bổ nhiệm Hội đồng quản trị phải được nâng lên thành ưu tiên hàng đầu trong cải cách khu vực công, thay vì bị xem nhẹ như hiện nay. Việc này đòi hỏi thời gian, sự nghiêm ngặt và giám sát kỹ lưỡng.

Tiếp đến, cần xây dựng kế hoạch kế nhiệm HĐQT bài bản, xác định và phát triển các ứng viên tiềm năng trước khi có vị trí trống, tránh tuyển chọn mang tính ứng phó tức thời.

Chủ thể bổ nhiệm phải nhận thức rõ rằng quyết định của họ là hành động công khai với hệ quả lâu dài, không thể phớt lờ trách nhiệm bằng các thủ tục hình thức hay dựa vào các mối quan hệ cá nhân.

Cuối cùng, HĐQT được thành lập cần tập trung vào nhiệm vụ quan trọng nhất: lựa chọn CEO tài năng và giám sát chặt chẽ để đảm bảo tổ chức phát triển bền vững.

Tiến sĩ Bolaji Olagunju khẳng định đòi hỏi lựa chọn nghiêm túc, có hệ thống là chìa khóa để cải tổ và nâng cao hiệu quả các tổ chức công tại Nigeria. Ông khuyến khích các nhà lãnh đạo nhìn nhận nghiêm túc vai trò Hội đồng quản trị và đưa ra các quyết định bổ nhiệm dựa trên năng lực thực sự, coi đây là bước đầu tiên mang lại thành công suốt chiều dài hoạt động của tổ chức.

Quan điểm của ông được xây dựng trên kinh nghiệm thực tiễn và nghiên cứu kỹ lưỡng, nhấn mạnh nếu bắt đầu đúng từ Hội đồng quản trị, tổ chức mới có thể đạt được kết quả bền vững, cải cách mới có thể thành công.

Câu chuyện về chuỗi lựa chọn này mở ra cơ hội xây dựng các thể chế công hiệu quả, minh bạch, và có khả năng thích ứng cao, từ đó đóng góp vào sự phát triển chung của quốc gia.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.