Syria thúc đẩy phục hồi ngành công nghiệp dệt may sau nhiều năm suy thoái

Tuần trước, khu triển lãm công nghiệp ở Aleppo đông đúc trở lại sau nhiều năm im ắng, khi hơn 300 doanh nghiệp đến từ khoảng 20 quốc gia tham gia sự kiện Nas Tex 2026 kéo dài bốn ngày. Đây được coi là bước khởi đầu quan trọng trong nỗ lực tái thiết ngành dệt may từng rất phát triển của Syria.

Trước khi cuộc nội chiến nổ ra năm 2011, Aleppo và Damascus nổi tiếng với sản phẩm dệt may chất lượng cao. Các nhà máy ở miền Bắc Syria cung cấp hàng may mặc cho thị trường Arab và châu Âu, trong khi các sản phẩm dệt may tại Damascus còn được sử dụng trong các sự kiện hoàng gia, bao gồm cả váy cưới của Nữ hoàng Anh Elizabeth II.

Ngành này từng phát triển dựa trên nguồn nguyên liệu bông chất lượng, lực lượng lao động lành nghề cùng mức giá cạnh tranh, giúp Syria trở thành một thế lực trong sản xuất công nghiệp khu vực. Tuy nhiên, cuộc nội chiến đã phá hủy nhiều nhà máy và khiến các nhà đầu tư, lao động kỹ thuật cao di cư sang Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập, kéo theo thất thoát lớn về kinh nghiệm sản xuất.

Trong thời gian xung đột, các chủ đầu tư và quan chức Syria cáo buộc thiết bị sản xuất từ các nhà máy miền Bắc đã bị vận chuyển sang Thổ Nhĩ Kỳ, tuy nhiên Ankara luôn bác bỏ những cáo buộc này. Đồng thời, sản lượng bông của Syria giảm mạnh, từ mức khoảng một triệu tấn mỗi năm đầu những năm 2000 xuống thấp hơn nhiều.

Wissam Muhaysin, đại diện công ty sản xuất thiết bị dệt may Sardaro Muhaysin, cho biết trước năm 2010, ngành dệt may Ai Cập gần như không tồn tại. Tuy nhiên hiện tại Ai Cập đã trở thành một trong những địa chỉ phát triển mạnh nhờ công sức của nhiều lao động trẻ Syria và chuyên gia di cư sang đây, điều tương tự cũng diễn ra ở Thổ Nhĩ Kỳ.

Muhaysin nhận định: "Lựa chọn phục hồi ngành dệt may Syria dựa trên nền tảng nhân lực vẫn còn tồn tại, với lao động có tay nghề, chi phí thấp và hiệu quả cao, giúp Syria có thể cạnh tranh được với Thổ Nhĩ Kỳ và Trung Quốc." Ông nhấn mạnh mức lương tối thiểu ở Thổ Nhĩ Kỳ khoảng 1.000 USD một tháng chưa kể các khoản bảo hiểm xã hội và các ngày nghỉ, trong khi mức lương của công nhân Trung Quốc là 5.000 nhân dân tệ, tương đương 800-900 USD mỗi tháng. Trong khi đó, chi phí lao động ở Syria thấp hơn mà năng suất lại cao.

Bên cạnh đó, vị trí địa lý của Syria gần các thị trường vùng Vịnh và châu Âu cũng giúp giảm thời gian vận chuyển và chi phí so với hàng hóa đến từ Trung Quốc.

Makram Shattahi, phó chủ tịch Hội đồng kinh doanh Syria - Trung Quốc, cho biết đã ký kết thỏa thuận hợp tác với Suzhou Land Group để phát triển khu công nghiệp Sheikh Najjar ở Aleppo cùng khu công nghiệp nội thất và trung tâm đào tạo lao động. Ông nói: "Chúng tôi muốn đào tạo những công nhân đủ năng lực, sẵn sàng làm việc ngay tại các xưởng và nhà máy."

Ông Shattahi nhận định các dấu hiệu phục hồi ngành dệt may đã bắt đầu xuất hiện. Nhiều nhà đầu tư từng rót vốn vào Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ đang trở về Syria, cùng với số lượng lớn dây chuyền sản xuất và máy móc được trưng bày tại hội chợ cho thấy nhiều nhà máy đã chuẩn bị tái hoạt động.

"Khi xuất khẩu sang Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất hoặc châu Âu, hàng hóa Syria được vận chuyển nhanh hơn và chi phí vận chuyển thấp hơn so với sản phẩm của Trung Quốc," ông nói thêm.

Hussam Othman, chủ gia đình điều hành một nhà máy dệt, may và in ấn gần 70 năm, cho biết chất lượng sợi tại Syria vẫn chưa đáp ứng, buộc phải nhập khẩu nguyên liệu chính từ Ấn Độ. Giá nhiên liệu và dầu mazut cao cũng gây khó khăn hàng ngày, cộng thêm thị trường nội địa quá nhỏ so với mục tiêu phục hồi xuất khẩu.

Ông khẳng định: "Chỉ thị trường Syria là không đủ. Điều chúng tôi thực sự cần là đẩy mạnh xuất khẩu."

Tại một khu vực khác trong triển lãm, Ahmed Dubeik đang nỗ lực phục hồi nghề nuôi tằm và nhuộm lụa thủ công, các nghề từng giúp Syria trở thành điểm giao thương bận rộn thời Trung cổ. "Chúng tôi muốn biến Syria thành con đường tơ lụa mới, nhưng hiện vẫn chủ yếu dùng máy móc thủ công. Nếu có thể đưa vào máy quay hiện đại, chúng tôi sẽ nâng cao chất lượng và tăng xuất khẩu," ông nói.

Số liệu chính phủ Syria cho thấy năm 2024, có hơn 24.000 cơ sở dệt may, chiếm khoảng 19% toàn bộ các cơ sở công nghiệp, đứng thứ hai chỉ sau ngành kỹ thuật. Tuy nhiên, hiện chỉ có 56,8% trong số này hoạt động, còn hơn 10.000 cơ sở vẫn đóng cửa.

Bộ trưởng Kinh tế và Công nghiệp Nidal al-Shaar cho biết sản lượng bông của Syria năm nay có thể đạt từ 300.000 đến 400.000 tấn, đủ để thuận lợi cung cấp cho các nhà máy trong nước và hỗ trợ xuất khẩu nếu các nhà đầu tư được thu hút và những nhà máy đang đóng cửa được tái khởi động.

Chính phủ tập trung phát triển ba khu công nghiệp chính: Sheikh Najjar tại Aleppo, Adra bên vùng ngoại ô Damascus và Hassia ở Homs.

Việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt của phương Tây trước đó giúp tăng sức hút đối với các nhà đầu tư tiềm năng. Wissam Muhaysin nhận xét: "Các lệnh trừng phạt từng khiến nhà đầu tư ngần ngại bởi ngành dệt cần vốn lớn, vốn nhút nhát. Nhưng nay với việc các hạn chế đã được gỡ bỏ, các dây chuyền sản xuất tích hợp hoàn chỉnh từ kéo sợi tới thành phẩm dự kiến sẽ được tái lập."

Với lợi thế về chất lượng, lao động và vị trí địa lý, Syria đang đặt cược vào một sự phục hồi mạnh mẽ cho ngành dệt may vốn từng là niềm tự hào của quốc gia.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.