Ảo vọng tan vỡ và chiến dịch “chống Argentina” trong bối cảnh bóng đá và chính trị

Thành công của đội tuyển bóng đá Argentina tại World Cup Qatar 2022 từng tạo nên một sự đồng thuận xã hội chưa từng có kể từ năm 2022, với niềm vui sướng và niềm tự hào dành cho công sức và sự khiêm tốn của các cầu thủ, nổi bật là Lionel Messi và huấn luyện viên Lionel Scaloni. Hình ảnh đội tuyển như biểu tượng của sự đoàn kết, bất chấp sự khác biệt về văn hóa, tạo nên cảm giác «chúng ta cùng nhau» giữa toàn xã hội.

Tuy nhiên, niềm tin này khó có thể nhân rộng ra các lĩnh vực khác, đặc biệt là chính trị, nơi tồn tại những xung đột cá nhân, xã hội, kinh tế và tôn giáo phức tạp hơn rất nhiều. Sự phân chia «chúng ta hoặc họ» vẫn hiện hữu mạnh mẽ ở Argentina, như thời kỳ Kirchner hay trong phát ngôn của các chính trị gia tự do dòng libertarian như Javier Milei.

Không chỉ riêng Argentina, các nước khác như Tây Ban Nha cũng gặp phải những xung đột tương tự dù được vinh danh tại World Cup 2010. Chính trị vẫn chia rẽ, với cuộc tranh cãi giữa chính phủ PSOE và đảng đối lập Partido Popular, cùng các vấn đề về quyền tự trị trong nội bộ. Ngoài ra, sự xuất hiện của các cầu thủ con em người nhập cư như Lamine Yamal và Nico Williams đã kích thích các tranh luận chủng tộc và tôn giáo, tạo nên làn sóng phản đối kiểu «thuần khiết» từ cánh cực hữu.

Tại Argentina, làn sóng những bình luận thù địch trên mạng xã hội tăng cao, với nhiều phát ngôn mang tính chất kỳ thị giới tính và phân biệt chủng tộc, nhằm vào các cầu thủ như Kylian Mbappé và các đội tuyển châu Âu khác. Một số trong các bình luận này do các nhân vật có liên quan đến chính quyền chia sẻ, gây nên một cuộc tranh luận sắc bén xung quanh «cuộc chiến văn hóa» mà chính phủ Argentina gọi là chiến dịch «chống Argentina» với nhiều nội dung sai lệch hoặc xúc phạm.

Maria de los Angeles Lasa, chuyên gia về quan hệ quốc tế với học vị từ nhiều trường đại học danh tiếng, đã thực hiện một nghiên cứu dựa trên 40.000 bài đăng trên Twitter (nay là X) bằng tiếng Tây Ban Nha và tiếng Anh trong suốt thời gian diễn ra World Cup. Nghiên cứu này tập trung vào các đề cập về Argentina, Messi và đội tuyển quốc gia.

Bà phát hiện ra năm chủ đề chính trong các cuộc đối thoại: Thứ nhất, câu chuyện bóng đá với trọng tâm là Messi và những nghi ngờ về sự ưu ái; thứ hai là các cáo buộc phân biệt chủng tộc liên quan đến lịch sử đa sắc tộc của Argentina; thứ ba là tranh cãi về quần đảo Malvinas trong các trao đổi với người Anh; thứ tư kết nối Argentina với chủ nghĩa phát xít, một câu chuyện liên quan nhiều nước Mỹ Latin; cuối cùng là sự liên kết giữa Argentina và Israel, chủ yếu xuất phát từ quan hệ chính trị giữa Javier Milei và Israel trong bối cảnh xung đột Mỹ-Iran.

Dù khẳng định không cho rằng thế giới ghét bỏ Argentina, bà Lasa chỉ ra rằng mạng xã hội không phản ánh toàn diện dư luận và phát hiện sự tồn tại của một luồng đối thoại thù địch về nước này trong dịp World Cup. Câu chuyện cũng là lời cảnh báo về việc các đa số có thể lan truyền những thông tin sai lệch và tạo ra các đồng thuận nhân tạo, không đúng sự thật.

Bên cạnh các câu chuyện văn hóa và chính trị, một cuộc điều tra xảy ra tại Florida, Mỹ, liên quan đến AFA và thương vụ kinh doanh thể thao của TourProdEnter LLC kể từ năm 2021. Có bằng chứng về nghi vấn lừa đảo khi hai trận đấu tại Mỹ được bán có sự góp mặt của Messi nhưng anh lại không tham gia, làm giảm giá trị của màn trình diễn so với thỏa thuận ban đầu.

Mặc dù chưa có dấu hiệu trực tiếp nhắm tới Chủ tịch AFA Claudio “Chiqui” Tapia và cộng sự Pablo Toviggino, khả năng bị triệu tập trong tương lai vẫn tồn tại. Trong khi đó, trong nước, họ nhận được sự che chở chính trị nhất định từ Chính phủ, thể hiện qua các nhân sự chính trị như Juan Bautista Mahiques tại Bộ Tư pháp và Diego Santilli làm Chánh Văn phòng, cùng mạng lưới hỗ trợ truyền thông.

Trước các biến động chính trị Mỹ sau khi Donald Trump trở lại gây căng thẳng với Iran và tạo xáo trộn trên thị trường, cùng các cuộc bầu cử quan trọng ở Brazil, Israel và Mỹ trong năm nay, Chính phủ Argentina đang đối mặt áp lực lớn trong việc ổn định kinh tế và chuẩn bị kế hoạch tái tranh cử. Mọi sự chú ý hiện đặt vào việc giảm lạm phát, dù các số liệu cho thấy tiêu dùng nội địa vẫn suy giảm, với mức giảm 2,7% so với cùng kỳ năm trước và giảm 2,4% so với tháng trước theo Scentia, cùng với chỉ số niềm tin người tiêu dùng giảm 4,8% trong tháng 6 theo Đại học Di Tella.

Có thể trong thời gian tới, sự mạnh mẽ trong ngôn ngữ chính trị của phe libertarian sẽ không còn đủ để duy trì ưu thế như hiện tại, khi các thách thức kinh tế và chính trị ngày càng gia tăng.