Mỹ truy tố công dân sử dụng mật khẩu 'ép buộc' để xóa dữ liệu điện thoại tại biên giới

Bộ Tư pháp Hoa Kỳ đang theo đuổi vụ án của Samuel Tunick, một cư dân Atlanta, bị cáo buộc đã cung cấp mật khẩu đặc biệt cho lực lượng Hải quan và Bảo vệ Biên giới (CBP) khi trở về Mỹ, mật khẩu này khiến điện thoại của ông bị xóa toàn bộ dữ liệu. Theo các bản cáo trạng và báo cáo truyền thông, đây được xem là lần đầu tiên ở Mỹ một người bị truy tố vì hành vi hủy hoại dữ liệu bằng mật khẩu loại này.

Vụ việc thu hút sự chú ý lớn khi Tunick phủ nhận các cáo buộc và luật sư của ông khẳng định việc tịch thu điện thoại ông tại sân bay Hartsfield-Jackson, Atlanta là trái luật. Họ cho rằng các bằng chứng thu thập trong quá trình kiểm tra tại biên giới, bao gồm cả việc điện thoại bị xóa dữ liệu, nên bị bác bỏ tại tòa.

Điểm trung tâm của vụ án là tính năng mật khẩu "ép buộc" có trong hệ điều hành GrapheneOS, một phiên bản Android tùy chỉnh phổ biến trên các thiết bị Google Pixel. Tính năng này cho phép người dùng cài đặt một mật khẩu đặc biệt để khi nhập sai, thiết bị sẽ tự động xóa dữ liệu nhằm bảo vệ thông tin nhạy cảm.

Lần phát hiện mật khẩu "ép buộc" này đã làm dấy lên cuộc tranh luận pháp lý về quyền hiến định của cá nhân tại cửa khẩu biên giới Mỹ. Chính phủ Mỹ lâu nay khẳng định khu vực biên giới chưa phải là lãnh thổ Mỹ cho đến khi người đó được chấp thuận nhập cảnh, từ đó áp dụng các quy tắc tìm kiếm và tịch thu dữ liệu khác với phạm vi quốc nội.

Bản cáo trạng của chính phủ Mỹ, tuy có lỗi đánh máy nhỏ, nêu rõ Tunick bị cáo buộc đã cố ý cung cấp mật khẩu làm mất dữ liệu trên điện thoại khi bị lực lượng biên giới tịch thu thiết bị. Luật sư Tunick đã nộp đơn yêu cầu tòa án bác bỏ các bằng chứng vì cho rằng việc bắt giữ và tịch thu là vi phạm pháp luật, đồng thời tố cáo ông bị từ chối tiếp cận luật sư và thông tin về quyền lợi pháp lý.

Lập luận của phía luật sư cũng chỉ ra rằng chính phủ dùng cớ tìm kiếm hình ảnh lạm dụng trẻ em để yêu cầu truy cập thiết bị trong khi không có bằng chứng rõ ràng. Thay vào đó, họ nghi ngờ ông Tunick do có liên hệ với phong trào môi trường Defend the Atlanta Forest, phản đối dự án xây dựng khu trung tâm huấn luyện cảnh sát tại Atlanta, hay còn gọi là "Cop City".

Theo hồ sơ, lực lượng biên giới khẳng định họ không cần lệnh khám xét để kiểm tra điện thoại của Tunick vì ông chưa chính thức nhập cảnh Mỹ. Chính phủ Mỹ vẫn duy trì quan điểm có quyền tìm kiếm và tịch thu thiết bị điện tử ở cửa khẩu mà không cần lệnh của toa án hay sự cho phép trước đó.

Khi Tunick nhập mật khẩu, màn hình điện thoại bị mờ đi, khởi động lại và dữ liệu bị xóa. Dù vậy, lực lượng chức năng vẫn giữ lại thiết bị trước khi cho ông nhập cảnh vào nước Mỹ.

Ngoài việc hiếm gặp khi Bộ Tư pháp dùng luật liên bang này để truy tố, các chuyên gia bảo mật nhận định chưa từng có tiền lệ vụ án nào tương tự về cách sử dụng mật khẩu "ép buộc" để xóa dữ liệu bị truy tố. Chuyên gia Runa Sandvik của công ty tư vấn Granitt nhấn mạnh rằng vụ án là lời cảnh báo rằng chính quyền có thể cho rằng người dùng đã cố ý hủy dữ liệu khi nhập mật khẩu đặc biệt và khuyên mọi người nên có kế hoạch bảo vệ dữ liệu kỹ càng khi di chuyển qua các biên giới.

Electronic Frontier Foundation, một tổ chức bảo vệ quyền kỹ thuật số, cũng có nhiều hướng dẫn hữu ích về cách bảo vệ dữ liệu và nhận biết quyền lợi của cá nhân khi bị kiểm tra thiết bị tại biên giới Mỹ.

Tòa án liên bang Atlanta sẽ sớm ra phán quyết về đơn bác bỏ bằng chứng của phía Tunick trong năm nay, trong khi Bộ Tư pháp chưa đưa ra phản hồi chính thức với truyền thông.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.