Ebola ở DR Congo tiếp tục lan rộng, các biện pháp kiểm soát gặp nhiều khó khăn

Tình trạng bất ổn trong cuộc chiến chống dịch còn được phản ánh qua việc nhiều nhân viên y tế ở tỉnh Ituri, khu vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất, đã đình công do không được trả lương trong nhiều tuần. Những người đình công bao gồm nhân viên bệnh viện, các nhà dịch tễ học, tài xế và người mai táng. John Bahati Nguna, một nhân viên mai táng, cho biết họ phải chôn cất nhiều người đã chết sau nhiều ngày không được chăm sóc y tế, và những người này rõ ràng nhiễm Ebola.

Virus Ebola vẫn có khả năng truyền nhiễm cao ngay cả sau khi người nhiễm đã tử vong, do đó các nghi thức mai táng cần đảm bảo các biện pháp vệ sinh nghiêm ngặt nhằm ngăn ngừa sự lây lan. Tuy nhiên, nhiều đám tang vẫn diễn ra mà không tuân thủ các quy trình an toàn. Ngoài ra, việc di chuyển thi thể của các nạn nhân giữa các vùng để chôn cất tại quê nhà làm tăng nguy cơ lây nhiễm cho các khu vực khác.

Đợt bùng phát dịch được phát hiện chậm trễ, cho phép virus lây lan trong nhiều tuần trước khi được báo cáo chính thức giữa tháng 5. Đến nay, các nhân viên y tế vẫn chưa thể bắt kịp tốc độ lây lan.

Nhiều ca nhiễm và danh sách người tiếp xúc vẫn chưa được xác định, khiến việc ngăn chặn sự lây lan của virus trở nên khó khăn hơn.

Việc theo dõi, giám sát các trường hợp liên quan gặp nhiều khó khăn đặc biệt do tình hình an ninh phức tạp và địa hình khó tiếp cận. Virus hiện hoạt động chủ yếu ở tỉnh Ituri, nơi có nhiều nhóm vũ trang và hàng trăm nghìn người dân phải di dời do xung đột. WHO cảnh báo rằng chỉ khoảng 60 đến 90% các trường hợp tiếp xúc được phát hiện, nhưng còn thiếu sót đáng kể ở những vùng xa xôi và xung đột.

Theo WHO, để ngăn chặn dịch lan rộng, cần xác định và theo dõi 90% trường hợp tiếp xúc với người nhiễm trong 21 ngày. Giám đốc cấp cứu của WHO, ông Chikwe Ihekweazu, nhận định khoảng 70-80% ca bệnh mới ở tâm dịch Bunia xuất phát từ các chuỗi lây nhiễm chưa được phát hiện, nghĩa là quy mô dịch thực tế có thể lớn hơn gấp 2-4 lần số liệu chính thức.

Nhiều làng mạc ở vùng dịch hẻo lánh, khó tiếp cận do đường sá xấu và tình hình an ninh. Thêm vào đó, sự thiếu tin tưởng của người dân cũng làm khó công tác truy vết, khi nhiều người bị người thân giấu đi để tránh bị cách ly trong cơ sở y tế. Sự hoài nghi về sự tồn tại của Ebola tại miền Đông Congo xuất phát từ việc thiếu thông tin và nguồn lực đủ mạnh hỗ trợ truyền thông.

Những thiếu thốn nghiêm trọng về trang thiết bị bảo hộ cá nhân, nhân lực y tế và điện năng cũng làm chậm trễ việc xét nghiệm và phân tích mẫu, dẫn đến việc phát hiện và xử lý các ca bệnh bị trễ hoặc bỏ sót, góp phần làm virus tiếp tục lây lan không kiểm soát.

Cùng với những khó khăn, công tác kiểm soát dịch cũng có một số tiến triển. Các cơ sở xét nghiệm đã được nâng cấp với nhiều máy PCR hơn, cả phòng xét nghiệm cố định và di dộng để có thể trực tiếp phân tích mẫu tại chỗ, hạn chế việc vận chuyển mẫu xa xôi. Tuy nhiên, các xét nghiệm vẫn chưa áp dụng rộng rãi trên mọi địa bàn và chưa có test nhanh tương tự như trong đại dịch COVID-19.

WHO hiện đang tiến hành một nghiên cứu lâm sàng thử nghiệm 3 phương pháp điều trị mới gồm thuốc kháng virus Remdesivir, một loại cocktail kháng thể đa dạng MBP134, và sự kết hợp của hai phương pháp trên. Với những người từng tiếp xúc gần với bệnh nhân, thuốc uống Obeldesivir được xem là phương án đầy hy vọng, mặc dù các thử nghiệm cho thuốc này mới chỉ ở giai đoạn chuẩn bị.

Đợt bùng phát Ebola ở DR Congo vẫn là một thách thức lớn đối với khu vực khi nhiều yếu tố cản trở nỗ lực kiểm soát dịch, từ sự bất ổn về an ninh, thiếu nguồn lực, đến lòng tin của cộng đồng. Tuy nhiên, những tiến bộ trong kiểm tra và điều trị hứa hẹn giúp giảm thiểu tác động của dịch bệnh trong tương lai.