Các nền kinh tế châu Á phản đối cáo buộc lao động cưỡng bức trong đợt áp thuế mới của Mỹ

Ngày 24 tháng 7 vừa qua, chính phủ Mỹ đã chính thức áp đặt mức thuế mới từ 10% đến 12,5% trên một loạt hàng hóa nhập khẩu từ 60 đối tác thương mại, với lý do các nước này sử dụng lao động cưỡng bức trong chuỗi cung ứng. Động thái này diễn ra sau cuộc điều tra kéo dài nhiều tháng dựa trên Mục 301 của Đạo luật Thương mại 1974, nhằm xử lý các hành vi thương mại không công bằng ảnh hưởng đến thị trường Mỹ.

Trong khi đó, thủ tục thuế áp dụng năm ngoái theo lệnh của cựu Tổng thống Donald Trump, kết thúc sau 150 ngày, bị tòa án tối cao bác bỏ. Kết quả điều tra mới được công bố hồi tháng 6 vừa rồi và được tiến hành ngay khi các mức thuế tạm thời chấm dứt.

Nhiều nền kinh tế lớn ở châu Á phản đối mạnh mẽ các cáo buộc lao động cưỡng bức được Mỹ sử dụng làm lý do áp thuế.

Tại Nhật Bản, Chánh Văn phòng Nội các Minoru Kihara gọi các mức thuế này là điều "đáng tiếc" và khẳng định ngành công nghiệp, thực hành thương mại Nhật hoàn toàn tuân thủ các quy tắc quốc tế. Ông cũng tái khẳng định rằng hiệp định thương mại Mỹ-Nhật từ năm 2025 vẫn được duy trì và không có mức thuế bổ sung nào vượt thỏa thuận cũ.

Australia cũng mạnh mẽ phản đối, với Bộ trưởng Thương mại Don Farrell nhấn mạnh các mức thuế là "không có căn cứ" và kêu gọi Mỹ gỡ bỏ chúng. Ông kể ra các biện pháp mạnh mẽ của Australia trong phòng chống lao động cưỡng bức và nô lệ hiện đại, được quốc tế, trong đó có Mỹ, công nhận.

Tại Ấn Độ, nhà nghiên cứu Ajay Srivastava từ Global Trade Research Initiative cũng chỉ ra rằng Mỹ chưa đưa được bằng chứng thuyết phục về việc nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức từ quốc gia này. Ông nhận định các thuế mới nhiều khả năng chỉ là cách để duy trì "bức tường thuế quan" của chính quyền Trump hơn là phản ứng đúng mức với một vấn đề cụ thể.

Mức thuế 10% được áp dụng cho các nước đã có biện pháp nhất định phòng ngừa nhập khẩu hàng hóa làm từ lao động cưỡng bức, trong đó có Bangladesh, Campuchia, Ấn Độ, Indonesia, Malaysia, Mexico, Pakistan, Sri Lanka và Vương quốc Anh.

Các quốc gia còn lại, bao gồm nhiều đối tác lớn như Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc, bị áp mức thuế 12,5%, cao hơn mức trước đó là 10%. Các mặt hàng như nhiên liệu, thực phẩm, phân bón cùng xe hơi, kim loại và dược phẩm từng có biểu thuế riêng được miễn trừ.

Đối với các khu vực có hiệp định thương mại với Mỹ như Liên minh châu Âu (EU), Đài Loan, Nhật Bản, Hàn Quốc và Thụy Sĩ, họ được miễn thuế theo các thỏa thuận đã ký kết.

Ở Trung Quốc, phản ứng khá điềm tĩnh khi mức thuế mới chỉ tăng nhẹ từ 10% lên 12,5%. Tuy nhiên, khi cộng với các loại thuế khác áp lên hàng hóa Trung Quốc như ô tô điện, thép hay chất bán dẫn, tổng mức thuế có thể lên tới 23,4%, tăng so với con số 21,3% trước đó. Chuyên gia Stephen Olson thuộc Viện ISEAS nói đợt tăng thuế này được dự đoán trước và có thể Trung Quốc chỉ cân nhắc các biện pháp trả đũa với quy mô vừa phải, nhằm duy trì quan hệ hợp tác giữa lãnh đạo hai nước.

Tại Hàn Quốc, Bộ Thương mại và Công nghiệp yêu cầu Mỹ tuân thủ thỏa thuận thuế song phương năm 2025, khi mức thuế thống nhất được đặt ở 15% cho hàng hóa Hàn Quốc. Phía Washington cũng khẳng định sẽ duy trì các thỏa thuận đó.

Thái Lan, chịu mức thuế 12,5% giống nhiều đối thủ cạnh tranh, không tỏ ra quá lo ngại. Chủ tịch Phòng Thương mại Thái Lan Poj Aramwattananon cho biết khoảng cách thuế giữa các quốc gia là không lớn, không đủ để ảnh hưởng đáng kể đến tính cạnh tranh của doanh nghiệp Thái.

Doanh nghiệp Trung Quốc như công ty bán pháo hoa Marx Wu nhận định thuế suất tăng nhẹ hầu như không tác động đến đơn hàng do nhu cầu ở Mỹ đang cao, đặc biệt trong dịp kỷ niệm 250 năm của nước này.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lin Jian khẳng định luôn phản đối các mức thuế áp đặt đơn phương và cảnh báo rằng chiến tranh thương mại không có lợi cho bất cứ bên nào.

Chính quyền Trump tiếp tục điều tra 16 quốc gia khác liên quan đến vấn đề dư thừa công suất sản xuất, có thể dẫn tới các đợt áp thuế mới tiếp theo. Bên cạnh đó, Mỹ còn áp dụng thuế cao tới 50% lên nhiều mặt hàng nhập khẩu từ Canada và 25% cho một số sản phẩm từ Brazil.

Các cuộc gặp gỡ giữa các nhà lãnh đạo Mỹ và các đối tác đã mở đường cho các cuộc thương lượng tiếp theo dự kiến trong năm nay, góp phần duy trì sự ổn định tương đối ngay cả trong bối cảnh bất đồng thương mại vẫn đang diễn ra.

Việc Mỹ áp thuế với lý do lao động cưỡng bức tuy gây ra sóng gió trong quan hệ thương mại nhưng cũng là lần nữa phản ánh sự thay đổi chiến lược nhằm bảo vệ thị trường nội địa trước các đối thủ cạnh tranh nước ngoài.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.