Năm tháng sau chiến dịch Mỹ bắt giữ Maduro: Tình hình chính trị và xã hội Venezuela ra sao?

Đêm 3/1/2026 đánh dấu sự kiện lịch sử ở châu Mỹ Latinh khi Mỹ triển khai chiến dịch quân sự "Operación Determinación Absoluta" nhắm vào Venezuela. Hơn 150 máy bay Mỹ tấn công các mục tiêu quân sự trọng yếu tại Caracas, gồm căn cứ La Carlota, Fuerte Tiuna và Cuartel de la Montaña, đồng thời mở rộng các đợt tấn công tại Maracaibo, La Guaira và Higuerote. Lực lượng Delta Force đột kích vào nơi ở của tổng thống Nicolás Maduro, bắt giữ ông và vợ là Cilia Flores.

Sau khi bị bắt, Maduro và Cilia Flores được chuyển lên trực thăng đưa đến tàu USS Iwo Jima và tiếp đó được chuyển tới New York. Tại đây, tổng thống bị cáo buộc các tội danh liên quan đến narcoterrorism và âm mưu nhập khẩu thuốc phiện vào khu vực phía Nam thành phố. Trong phiên tòa ngày 5/1, ông Maduro đã ra tòa và khẳng định mình vô tội.

Trước khi bị bắt, Maduro đã ký ban hành sắc lệnh số 5200 tuyên bố "Tình trạng Rối loạn Ngoài nước" và quân sự hóa các cơ sở hạ tầng trọng yếu của Venezuela. Phóng viên đặc biệt của La Nacion, Diego Cabot, đã mô tả tình hình tại khu vực biên giới giữa Cúcuta (Colombia) với Táchira (Venezuela) là đầy lo sợ và sự yên lặng đáng ngại. Các nhóm vũ trang như Quân Giải phóng Quốc gia (ELN) kiểm soát nhiều con đường bất hợp pháp, đồng thời thực hiện các hoạt động cưỡng bức và buôn lậu.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết nước này sẽ quản lý Venezuela tạm thời và bác bỏ ý định cho phép chế độ Chavismo tiếp tục tồn tại. Cùng lúc, Tòa án Tối cao Venezuela bổ nhiệm Delcy Rodríguez làm chủ tịch lâm thời nước này. Bà Rodríguez tuyên thệ nhậm chức trước Quốc hội và bày tỏ mong muốn đối thoại với Washington.

Sự can thiệp quân sự của Mỹ gây chia rẽ trong khu vực. Các nước như Argentina, Paraguay và Ecuador ủng hộ sự sụp đổ của chính quyền Maduro, trong khi Colombia, Brazil, Mexico và Cuba lên án hành động này. Tổng thống Colombia Gustavo Petro tăng cường kiểm soát biên giới và cảnh báo các đe dọa từ phía Mỹ. Ngoài ra, Nga, Trung Quốc và Iran cũng lên tiếng phản đối chiến dịch, và Liên minh châu Âu chỉ trích việc Mỹ vi phạm luật pháp quốc tế.

Sau sáu tháng diễn ra "Operación Determinación Absoluta", Delcy Rodríguez vẫn tiếp tục giữ vị trí lãnh đạo lâm thời Venezuela. Bà đang đối mặt với cuộc khủng hoảng lớn nhất thời gian cầm quyền khi trận động đất xảy ra ngày 24/6/2026 dẫn đến gần 5.000 người thiệt mạng và hàng ngàn người bị mất nhà cửa. Chính quyền của bà bị chỉ trích vì phản ứng chậm trễ với thảm họa.

Bên cạnh đó, chính quyền Delcy Rodríguez phát triển chính sách kinh tế hướng đến tự do hóa và mở cửa đón đầu các khoản đầu tư dầu mỏ từ phương Tây. Tuy nhiên, các nhà pháp lý cho rằng nhiệm kỳ của bà đã vượt quá giới hạn theo quy định hiến pháp do Quốc hội không thông qua gia hạn, khiến tính hợp pháp của chính quyền lâm thời bị đặt dấu hỏi lớn.

Để hiểu rõ hơn về tình hình Venezuela kể từ chiến dịch, độc giả có thể tham khảo bộ sưu tập tài liệu do La Nacion thực hiện qua Google Pinpoint, tổng hợp các bài báo và phóng sự của Diego Cabot từ biên giới Cúcuta-Táchira cùng nhiều thông tin liên quan.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.