Hạ nghị sĩ Mexico đề xuất sửa đổi quy định về các trường quân sự hóa sau loạt sự cố nghiêm trọng

Trước những sự kiện gây chấn động dư luận, điển hình như cái chết của bé gái 13 tuổi Dafne Zapata Quintos, Thượng viện Mexico không thể đứng ngoài cuộc. Hạ nghị sĩ Guadalupe Chavira cho biết sẽ tiến hành rà soát lại quy định về hoạt động của các học viện quân sự hóa tư nhân đang được điều hành dựa trên một sắc lệnh từ năm 1943. Bà cảnh báo việc này đang đe dọa sự an toàn và tính mạng của trẻ em trong môi trường giáo dục.

Quy định hiện hành cho phép các trường quân sự hóa tư nhân cung cấp chương trình giảng dạy từ bậc tiểu học đến trình độ kỹ thuật chuyên nghiệp. Ngoài ra, các trường còn được phép tổ chức các lớp huấn luyện bắn súng dành cho học sinh cấp trung học và sử dụng các cấp bậc tương tự như trong lực lượng vũ trang. Điều này tạo ra môi trường quyền lực nơi một số học viên được giao quyền kiểm soát và áp chế các bạn học khác.

Sự việc đau lòng của Dafne Zapata - được cho là tử vong do nghẹt thở khi ngâm mình dưới nước trong khuôn khổ các hoạt động của trường - đã khiến nhiều người phải suy ngẫm và kêu gọi hành động. Hạ nghị sĩ Guadalupe nhấn mạnh các trường này không có quyền tổ chức các trại hè hay cho phép hành vi bạo lực kiểu "độc nhập" (novatadas) - một phong tục tân học viên mà cuối cùng đã dẫn tới cái chết của Dafne, dưới bàn tay của những học sinh vị thành niên, những người đang phải đối diện với án tù.

Trước đó, năm 2025, trường hợp tương tự cũng từng xảy ra với cậu bé Erick Leonardo Terán Torbellín, 13 tuổi, được gia đình tố cáo bị đánh đập và tra tấn đến mức thủng phủ tạng trong một trại huấn luyện do Học viện Quân sự hóa Ollin tại Morelos tổ chức. Dù có những cáo buộc nghiêm trọng, học viện này từng được cấp phép hoạt động từ tháng 5/2022 và sau khi bị đóng cửa điều tra, trường vẫn tiếp tục tổ chức đào tạo trực tuyến, lý giải rằng học viên có quyền tiếp tục học tập bất chấp hoàn cảnh khó khăn.

Hạ nghị sĩ Guadalupe Chavira đề nghị chấm dứt các bất cập hiện nay và thiết lập một bộ luật mới đảm bảo phù hợp với các văn kiện bảo vệ quyền trẻ em hiện đại. Bà nhấn mạnh cần xác định rõ trách nhiệm quản lý các trường quân sự hóa thuộc về Bộ Giáo dục, thay vì Bộ Quốc phòng như hiện nay. Theo đó, Bộ Giáo dục sẽ chịu trách nhiệm chính trong công tác quản lý và xây dựng chính sách giáo dục nhà nước.

Chavira cũng dẫn chứng các chuyên gia nhận định rằng các trường tư quân sự hóa áp dụng cơ chế giáo dục dựa trên hệ thống cấp bậc và cách thức kiểm soát mang tính bạo lực và áp bức. Điều này khác biệt rõ rệt so với các học viện chính quy thuộc Quân đội hoặc Hải quân, nơi có phòng ban bảo vệ quyền con người và mọi hành vi lạm dụng đều được Ủy ban Bảo vệ Quyền con người Quốc gia (CNDH) điều tra kỹ lưỡng.