Cựu công tố viên Mỹ kiện chính phủ sau khi bị sa thải chỉ sau 54 phút nhậm chức

Roger Rogoff vừa chính thức nhậm chức công tố viên liên bang cho khu vực Tây Washington thì chỉ 54 phút sau, ông nhận được email từ một nhân viên Nhà Trắng thông báo Tổng thống Donald Trump đã ra lệnh sa thải ông. Vụ việc sau đó được quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche xác nhận công khai.

Sự kiện diễn ra sau khi một hội đồng thẩm phán liên bang tại khu vực Tây Washington nhất trí bổ nhiệm Rogoff để điều hành văn phòng công tố viên liên bang ở Seattle, nhằm chấm dứt tình trạng vị trí này bỏ trống kéo dài nhiều tháng. Việc bổ nhiệm được tiến hành theo thủ tục pháp luật liên bang sau khi vị trí trạng thái tạm quyền do Bộ Tư pháp điều động hết hạn mà chưa có ứng viên được Thượng viện phê chuẩn.

Ông Rogoff đệ đơn kiện chính phủ liên bang, cho rằng Tổng thống không có thẩm quyền sa thải công tố viên liên bang được tòa án liên bang bổ nhiệm qua quy trình đặc biệt này. Vụ kiện yêu cầu tòa án tuyên bố việc sa thải là trái luật và ra lệnh phục hồi chức vụ cho tới khi một công tố viên được chính thức đề cử bởi Nhà Trắng và được Thượng viện xác nhận.

Trong đơn kiện, Rogoff lập luận rằng luật liên bang quy định các thẩm phán tòa án quận được phép bổ nhiệm công tố viên liên bang nếu sau khi vị trí tạm quyền của Bộ Tư pháp hết hiệu lực mà chưa có ứng viên được phê chuẩn. Do hiện tại văn phòng khu vực Tây Washington vẫn chưa có công tố viên được Thượng viện xác nhận, điều kiện cho việc bổ nhiệm của tòa án vẫn còn hiệu lực.

Đơn kiện còn cáo buộc quyết định sa thải của Tổng thống Trump vi phạm quy tắc phân quyền trong Hiến pháp Mỹ khi ngăn cản cơ chế bổ nhiệm của Quốc hội được vận hành đúng nghĩa. Rogoff cũng cho biết việc sa thải ngay khi nhậm chức đã tước bỏ quyền được bảo vệ thủ tục pháp lý của ông.

Phía Bộ Tư pháp bác bỏ luận điểm của đơn kiện, khẳng định việc bổ nhiệm của tòa án liên bang không được phối hợp trước với Bộ và Tổng thống có quyền sa thải công tố viên được tòa án bổ nhiệm. Ông Todd Blanche chia sẻ trên mạng xã hội rằng dù các thẩm phán có thể chỉ định công tố viên tạm thời, Tổng thống vẫn giữ quyền sa thải người này. Ông cũng chỉ trích các thẩm phán không tham khảo ý kiến chính quyền trước khi bổ nhiệm, trái với thực tiễn lâu đời.

Hiện nay, quy trình chuẩn để bổ nhiệm công tố viên liên bang yêu cầu Tổng thống đề cử và Thượng viện phê chuẩn. Trong khi chờ đợi, Bộ trưởng Tư pháp có thể bổ nhiệm tạm quyền trong tối đa 120 ngày. Nếu hết thời hạn mà vẫn chưa có người được xác nhận, tòa án quận được phép bổ nhiệm công tố viên cấp tạm thời để đảm bảo hoạt động liên tục.

Tranh chấp về quyền bổ nhiệm và sa thải các công tố viên do tòa án liên bang bổ nhiệm từng xảy ra trong nhiệm kỳ Tổng thống Trump. Trong số này có James Hundley, người được bổ nhiệm thay Lindsey Halligan ở Virginia sau khi tòa án phát hiện Halligan giữ chức không hợp pháp. Hundley bị sa thải chỉ vài giờ sau khi nhậm chức.

Tương tự, Donald Kinsella được tòa án bổ nhiệm ở khu vực Bắc New York cũng sớm bị loại bỏ sau khi John Sarcone III rời vị trí. Bộ Tư pháp đều bảo vệ quyền Tổng thống quyết định lãnh đạo các văn phòng công tố viên liên bang, không chấp nhận việc bỏ qua vai trò của chính quyền trong bổ nhiệm.

Dù biết trước khả năng bị sa thải sớm, Rogoff vẫn pha chút hài hước khi nói rằng quãng thời gian 54 phút giữ chức công tố viên liên bang là "khoảng thời gian tuyệt vời nhất trong đời" ông.

Vụ kiện này không chỉ thu hút sự chú ý về thẩm quyền hành pháp và tư pháp Mỹ mà còn làm nổi bật các tranh luận pháp lý dài hạn về việc giữ ổn định hoạt động pháp luật khi các vị trí quan trọng còn bỏ trống lâu dài tại các văn phòng công tố viên liên bang.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.