Cựu chánh văn phòng liên bang Mỹ kiện sau khi bị Tổng thống Trump sa thải chưa đầy một giờ

Roger Rogoff, một thẩm phán và công tố viên có kinh nghiệm, đã được chọn làm chánh văn phòng liên bang (U.S. attorney) tại khu vực Western District of Washington theo quy trình bầu chọn đồng thuận bởi một hội đồng thẩm phán liên bang. Tuy nhiên, chỉ sau chưa đầy một giờ kể từ khi tuyên thệ nhậm chức, ông Rogoff đã nhận được thông báo bị Tổng thống Donald Trump sa thải. Vị trí chánh văn phòng tại Seattle trước đó đã bị bỏ trống trong nhiều tháng, việc bổ nhiệm của ông được thực hiện nhằm lấp đầy khoảng trống này và tuân thủ pháp luật liên bang về bổ nhiệm tạm thời.

Trong đơn kiện gửi tòa án liên bang, Rogoff cáo buộc việc sa thải ông là "trái pháp luật" và yêu cầu được phục hồi chức vụ cho đến khi một người kế nhiệm chính thức được Tổng thống đề cử và Thượng viện phê chuẩn. Đơn kiện liệt kê Tổng thống Trump, quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche và Bộ Tư pháp Mỹ làm bị đơn, dựa trên luật cho phép tòa án cấp quận bổ nhiệm công tố viên tạm thời khi chưa có người bổ nhiệm chính thức. Luật sư của ông nhấn mạnh rằng việc sa thải vi phạm Điều khoản Bổ nhiệm (Appointments Clause) trong Hiến pháp Mỹ, khi tổng thống đơn phương hủy bỏ quyết định của Quốc hội về quyền bổ nhiệm.

Người phát ngôn Bộ Tư pháp cho biết tòa án cấp quận đã không tham vấn Bộ Tư pháp trước khi chỉ định ông Rogoff, và khẳng định quyền sa thải công tố viên thuộc về tổng thống trong khuôn khổ quy định. Todd Blanche, quyền Bộ trưởng Tư pháp, đăng trên mạng xã hội X (trước đây là Twitter) xác nhận tòa án có thể bổ nhiệm công tố viên tạm thời, nhưng tổng thống có quyền sa thải, đồng thời chỉ trích hội đồng thẩm phán không thực hiện quy trình tham vấn truyền thống để đảm bảo người được chọn phù hợp với chính quyền.

Vụ việc của Rogoff không phải là trường hợp duy nhất trong thời kỳ Trump, khi chính quyền cựu tổng thống tìm cách duy trì các công tố viên chưa được Thượng viện phê chuẩn tại vị lâu dài. Những nhà công tố viên khác cũng từng bị bãi nhiệm giữa chừng hoặc phán quyết là bổ nhiệm trái phép, như Lindsey Halligan ở Virginia và James Hundley tại một quận liên bang khác. Những sa thải này đặt ra câu hỏi về quyền lực tổng thống trong việc bổ nhiệm nhân sự và sự cân bằng quyền lực giữa chính quyền và tòa án liên bang.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.