Joe Allen trở thành nhân vật nổi bật trong tranh luận về trí tuệ nhân tạo tại Mỹ

Khởi đầu là một kỹ thuật viên âm thanh làm việc trong ngành giải trí, Joe Allen đã mất công việc trong đại dịch Covid-19 năm 2020. Thay vì chôn chân ở nhà, ông chọn hành trình đi khắp nước Mỹ, viết bài lên tiếng về những nguy cơ của công nghệ mới. Những bài viết của ông nhanh chóng được các trang mạng bảo thủ như The Federalist đăng tải và từ đó, ông trở thành cộng tác viên thường xuyên cho podcast War Room của Steve Bannon, chiến lược gia cũ của Nhà Trắng. Nhờ đó, Allen thu hút lượng lớn người theo dõi và có tầm ảnh hưởng ngày càng tăng.

Quan điểm của Allen không chỉ đơn thuần là một tiếng nói phản công nghệ thông thường mà đã trở thành một tranh luận chính trị và văn hóa sâu sắc tại Mỹ. Những đề tài của ông chạm tới các mối lo âu trong xã hội Mỹ như nỗi sợ mất việc làm, mức tiêu thụ điện năng cao của các trung tâm dữ liệu, ảnh hưởng tới tinh thần trẻ em và thiệt hại môi trường. Một khảo sát của Pew Research Center gần đây cho thấy đa số người Mỹ nhìn AI là mối nguy hại nhiều hơn là lợi ích. Allen, người tốt nghiệp chương trình kết hợp khoa học và tôn giáo của Đại học Boston, và tự nhận mình là người thân luddite (phản đối máy móc), đã trở thành biểu tượng cho làn sóng phản kháng này, minh chứng bằng việc xuất hiện trên trang bìa tạp chí Time tháng 2 vừa qua.

Ông cũng nhấn mạnh hệ thống AI được phát triển tại Thung lũng Silicon là mục tiêu công kích chính của mình. Sự tác động của Allen đã tạo nên một sự chia rẽ trong phe cực hữu Mỹ, làm dấy lên những thách thức nghiêm trọng với cựu Tổng thống Donald Trump và đảng Cộng hòa trước thềm các cuộc bầu cử quan trọng.

Đối với chính quyền Trump và đa số chính trị gia đảng Cộng hòa, AI là vấn đề cạnh tranh địa chính trị với Trung Quốc, do đó cần hạn chế quy định để các công ty công nghệ Mỹ phát triển nhanh chóng giữ vị thế vượt trội trước Bắc Kinh. Tuy nhiên, rất nhiều người trong phong trào MAGA lại lo ngại về AI, không coi đây là niềm tự hào mà là hiểm họa. Joe Allen khai thác tốt nỗi lo lắng này, nhấn mạnh sự sợ hãi và phản kháng của dân chúng trước công nghệ mới áp đặt. Ví dụ như tại buổi gặp gỡ tại Nhà thờ First Baptist Dallas do mục sư Robert Jeffress, đồng minh lâu năm của Trump, Allen thu hút đông đảo người ủng hộ cựu tổng thống giữa không khí lo ngại về mất việc và yêu cầu chậm lại trong phát triển AI.

Kết quả khảo sát từ Pew Research Center cho thấy 61% đảng viên Cộng hòa không tin tưởng chính phủ có thể kiểm soát hiệu quả AI. Theo Steve Bannon, sự phản kháng với AI đang là điểm chung hiếm hoi nối liền người Mỹ bất kể phe phái chính trị.

Joe Allen mạnh dạn gọi các nhà lãnh đạo công nghệ Thung lũng Silicon như Peter Thiel, Marc Andreessen, và Elon Musk là những "ác quỷ hiện đại". Ông cho rằng transhumanism (ý tưởng kết hợp con người với máy móc) không phải chỉ của cánh tả mà còn có dạng trên cánh hữu, với những dự án như "Enhanced Games" do Thiel tài trợ và Neuralink của Musk mang tính chất thao túng con người. Allen ví Musk với các nhân vật thần thoại như Loki hay Hermes, những kẻ xảo quyệt làm đảo lộn trật tự thế giới bằng trò gian trá và tính hai mặt. Theo Allen, các dự án như Stargate, liên quan tới nhiều công ty công nghệ lớn với khoản đầu tư hàng trăm tỷ USD, thật sự là một công cụ giám sát toàn diện, biến AI thành một "thượng đế" công nghệ theo dõi mọi hành động của con người.

Trong cuốn sách nổi tiếng "Dark Aeon: Transhumanizm i wojna z ludzkością" (Thời đại đen tối: Chủ nghĩa siêu nhân và cuộc chiến với nhân loại), Joe Allen đưa ra nhận định không khoan nhượng rằng AI đang len lỏi vào đời sống con người như một kẻ trộm lặng lẽ, dần lấn át khả năng quyết định quan trọng của con người. Ông cảnh báo về tương lai con người bị gắn liền với máy móc, với sự phụ thuộc ngày càng tăng vào điện thoại thông minh, và bước tiếp theo sẽ là sự kết nối trực tiếp não bộ với hệ thống AI. Nhà phê bình này gắn kết quan điểm của mình với các tư tưởng gnosticism và truyền thống thần bí Kitô giáo thời kỳ đầu. Robot Sophia được ông coi là một biểu tượng của công nghệ tôn giáo mới, tên gọi lấy từ nữ thần trí tuệ rơi khỏi sự hoàn hảo thần thánh do kiêu ngạo.

Allen cũng chỉ trích các chương trình y tế chính phủ và những nhân vật tỉ phú theo đuổi dự án cyborg như Elon Musk, cho rằng họ vô tình tạo dựng "sự ghê tởm kỹ thuật số". Trong các bài giảng, Allen sử dụng hình ảnh các lãnh đạo công nghệ như những xúc tu của quái vật Shoggoth từ tác phẩm của H.P. Lovecraft để minh họa cho sự khó lường của mạng AI. Ông cảnh báo AI lợi dụng con người, săn đuổi trẻ em dưới vỏ bọc vô hại và so sánh cuộc xâm nhập của robot vào lực lượng lao động với các cácn di cư không kiểm soát phá hủy tính độc lập của người lao động.

Cuối cùng, Allen chia sẻ một phép ẩn dụ đơn giản nhưng sâu sắc tại Erskine College: cái xẻng giúp con người làm việc mà không áp đặt ý chí, trong khi AI đang dần đòi hỏi quyền quyết định tối cao và có thể thay thế hệ thống giáo dục truyền thống.

Ông xác định ba lĩnh vực rủi ro phổ biến từ AI: tác động tâm lý do khả năng theo dõi và kiểm soát cá nhân với thao túng tinh vi; tác động kinh tế khi AI thay thế nghề nghiệp trí tuệ và robot thay thế lao động thể chất; và nguy cơ về mặt tôn giáo khi các nhà phát triển AI tạo ra một vị thần số hóa mới, từ công cụ trở thành một dạng sự sống mới.

Sự lo ngại sâu sắc nhất theo Allen không phải là một cuộc nổi dậy của máy móc mà là sự suy giảm dần của trí tuệ con người, khiến thế hệ mới trở nên gần như vô dụng khi tắt nguồn công nghệ.

"Thảm họa lớn nhất không phải siêu trí tuệ thần thánh mà là một thế hệ người bị thoái hóa trí não, chỉ còn cách thành kẻ ngốc khi hết pin" - ông nhấn mạnh.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.