Biến đổi khí hậu thúc đẩy áp lực lên hạ tầng châu Âu

Tình hình nắng nóng cực đoan tại châu Âu trong những năm gần đây đã làm các hệ thống hạ tầng đường sắt, đường bộ và lưới điện chịu thiệt hại nghiêm trọng. Theo báo cáo gần đây, nhiệt độ tại Tây Âu đã vượt mức trung bình khoảng 5,5 độ C vào giữa tháng 7, khiến cho con đường sắt, đường xá nhanh chóng xuống cấp do chưa từng được thiết kế để chống chịu nhiệt độ cao đột ngột và kéo dài.

Tại sân bay Oslo, Na Uy, nhiệt độ dự báo lên đến 30 độ C, cao hơn 10 độ so với mức trung bình cùng kỳ. Để hạn chế tác động nhiệt lên đường băng, nhân viên sân bay đã phun tới 9.000 lít nước làm mát bề mặt đường băng, đồng thời thử nghiệm loại nhựa đường chịu nhiệt mới. Đây là điểm khác biệt ở một quốc gia vốn quen sống với nhiệt độ thấp, phản ánh sự thích ứng cần thiết với khí hậu thay đổi.

Các giải pháp đa dạng ứng phó với nhiệt độ tăng

Các nước châu Âu đang triển khai nhiều phương pháp nhằm giảm thiểu thiệt hại cho hạ tầng truyền thống vốn đã xuống cấp. Công nghệ hiện đại như cảm biến AI và drone được sử dụng để nhanh chóng kiểm tra, giám sát tình trạng đường ray trong khi một số nơi áp dụng cách tiếp cận đơn giản hơn như sơn phủ màu trắng lên các đoạn đường ray nhằm giảm hấp thụ nhiệt, điển hình như tại Stockholm, Thụy Điển.

Theo ông Chris Dodwell, đồng trưởng trung tâm phát triển bền vững của Impax Asset Management, các đợt nắng nóng khắc nghiệt từng hiếm giờ đây trở nên phổ biến hơn, khiến hạ tầng không còn đủ sức chống chịu. Một báo cáo của các ngân hàng trung ương hàng đầu năm 2025 cảnh báo những hiện tượng thiên tai như nắng nóng, hạn hán và lũ lụt có thể làm giảm tới 4,7% GDP khu vực đồng euro vào năm 2030.

Tác động đặc biệt với mạng lưới đường sắt châu Âu

Hệ thống đường sắt châu Âu đang trải qua nhiều gián đoạn do ảnh hưởng thời tiết cực đoan. Báo cáo của EU tháng 4 cho thấy hơn 70% nhà quản lý đường sắt nhận định sự cố do thời tiết ngày càng tăng. Từ năm 2015 đến 2024, thời gian gián đoạn do thiên tai tương đương với 1-3 năm hoạt động của toàn bộ mạng lưới đường sắt.

Nhiệt độ cao làm đường ray giãn nở quá mức, gây hỏng các thiết bị như điểm chuyển ray, hệ thống tín hiệu và cung cấp điện. Ngoài ra, những hiện tượng thời tiết đi kèm như sấm sét, gió mạnh và lở đất thậm chí còn gây ra tổn hại nghiêm trọng hơn, đặc biệt tại các tuyến đường miền núi như ở Italy.

Khó khăn và hướng đi cho hạ tầng miền Bắc và miền Nam châu Âu

Khả năng chịu nhiệt khác biệt khiến các quốc gia phía Bắc như Anh với mạng lưới đường sắt được thiết kế cho dải nhiệt độ thấp hơn có nhiều khó khăn trong việc thích nghi so với các nước phía Nam như Tây Ban Nha. Ông John Lawrence, Chủ tịch Mạng lưới Kỹ thuật Đường sắt IET, nhận xét việc làm mới toàn bộ hệ thống là rất tốn kém, nhưng công nghệ AI, drone cùng kiểu thiết kế gối đỡ ray ổn định hơn đang được nghiên cứu để nâng cao khả năng kiểm tra và bảo trì hiệu quả.

Bên cạnh đường sắt, hệ thống đường bộ cũng chịu tác động do khác biệt xây dựng giữa các vùng. Các tuyến đường Bắc Âu chủ yếu chịu ảnh hưởng từ chu trình đóng băng – tan băng trong khi đường ở Nam Âu dù được làm bằng vật liệu chịu nhiệt cao hơn nhưng lại ít thích ứng với các mùa đông lạnh hơn họ đang gặp phải. Theo chuyên gia José Pablo Sáez Villar của Hiệp hội Kỹ sư Dân dụng Tây Ban Nha, các nhà quy hoạch cần phải điều chỉnh linh hoạt để hạ tầng có thể thích ứng với cả hai dạng thời tiết khắc nghiệt.

Chính sách và kế hoạch thích ứng lâu dài

Tại Pháp, công ty vận tải RATP đã lập ra bộ phận ứng phó nắng nóng và đang xây dựng kế hoạch thích nghi khí hậu dự kiến hoàn thành trong năm nay. Na Uy cũng đặt ra những tiêu chuẩn mới cho thiết kế hạ tầng khi thời tiết ngày càng ấm lên và mưa nhiều hơn, nhằm tạo ra những công trình vững chắc và bền bỉ hơn trước các biến đổi khí hậu.

Ông Grethe Vikane, Trưởng Ban phát triển xã hội và khí hậu của Cơ quan Đường bộ Na Uy, cho biết: “Chúng tôi hướng tới xây dựng các tuyến đường có cấu trúc cứng cáp hơn để chịu đựng tốt các thách thức hiện tại cũng như những hậu quả của biến đổi khí hậu trong tương lai.”

Những nỗ lực và sự phối hợp của các quốc gia châu Âu trong việc áp dụng công nghệ và các giải pháp truyền thống là minh chứng cho sự thích ứng cần thiết trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang ngày càng ảnh hưởng sâu rộng tới hạ tầng thiết yếu.

Những điều bổ ích từ bài viết

  • Hạ tầng châu Âu chịu áp lực lớn từ các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng phổ biến do biến đổi khí hậu.
  • Nhiệt độ cao khiến đường ray giãn nở, tín hiệu và thiết bị đường sắt dễ hư hỏng, gây gián đoạn vận tải.
  • Công nghệ AI và drone được ứng dụng để kiểm tra, giám sát hạ tầng nhanh và hiệu quả hơn.
  • Các giải pháp truyền thống như sơn trắng lên đường ray cũng mang lại hiệu quả giảm nhiệt, chi phí thấp.
  • Chính sách và kế hoạch thích nghi khí hậu là yếu tố then chốt giúp hạ tầng tồn tại bền vững trước thách thức biến đổi khí hậu.

Đăng ký bản tin QMVN

Nhận tin tổng hợp mỗi sáng - chỉ những bài đáng đọc, không spam.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.