Đóng cửa nhà máy luyện hợp kim mangan duy nhất của Australia gây lo ngại về rủi ro địa chính trị

Nhà máy luyện hợp kim mangan Liberty Bell Bay, tọa lạc cách Launceston khoảng 50 km về phía bắc, là cơ sở duy nhất tại Australia sản xuất hợp kim ferromanganese, một thành phần quan trọng trong ngành luyện thép với ứng dụng rộng rãi trong lĩnh vực quốc phòng, xây dựng và khai khoáng. Nhà máy đã tạm dừng hoạt động từ tháng 5 năm ngoái do khó khăn trong việc đảm bảo nguồn cung quặng mangan và biến động phức tạp trên thị trường.

Đến tháng 8 cùng năm, chính quyền bang Tasmania đã cấp khoản vay 20 triệu đô la để chủ sở hữu trước đó, GFG Alliance, có thể mua quặng mangan và duy trì hoạt động của nhà máy. Tuy nhiên, nhà máy chưa từng khởi động lại sau đó.

Vào tháng 1 năm 2026, GFG đã vi phạm các điều khoản của thỏa thuận vay với bang Tasmania, dẫn đến việc chính quyền bổ nhiệm các người quản lý tài sản nhằm bảo vệ kho quặng gần 23.000 tấn còn lưu giữ tại khu vực. Đến tháng 3 cùng năm, Liberty Bell Bay buộc phải chuyển sang quản lý trong tình trạng tự nguyện giải thể.

Một liên doanh các nhà đầu tư cố gắng đàm phán mua lại và khởi động lại nhà máy nhưng không đạt được thỏa thuận. Do đó, tương lai của nhà máy vẫn chưa rõ ràng, đặt ra nhiều câu hỏi về khả năng phục hồi sản xuất hợp kim trong nước.

Bộ trưởng Bộ Kinh doanh, Công nghiệp và Tài nguyên Tasmania, ông Felix Ellis, cho biết chính quyền vẫn mở cửa cho khả năng một nhà máy luyện kim khác có thể tiếp quản và đưa cơ sở trở lại hoạt động trong tương lai, tuy nhiên trong ngắn hạn khả năng này là không thể.

Ông nhấn mạnh việc dọn dẹp và phục hồi môi trường tại địa điểm là trách nhiệm của các quản lý viên và chủ sở hữu hiện tại. "Đây sẽ là một công việc phục hồi môi trường quy mô lớn, gắn liền với các trách nhiệm đền bù khắc phục đáng kể," ông Ellis nói.

Báo cáo của William Buck, đơn vị quản lý tài sản của Whyalla Ports Pty Ltd thuộc sở hữu của Sanjeev Gupta, cho thấy chi phí phục hồi có thể lên đến khoảng 200 triệu đô la nếu nhà máy phải đóng cửa vĩnh viễn.

Giám đốc điều hành Hội đồng Khoáng sản, Sản xuất và Năng lượng Tasmania (TMEC) - ông Ray Mostogl - nhận định chi phí phục hồi môi trường có thể còn cao hơn cả chi phí để khởi động lại nhà máy. Ông cũng cảnh báo tác động tiêu cực lan rộng ở khu vực thung lũng Tamar do liên quan đến nhà thầu, nhà cung cấp, kỹ sư và các chuyên gia trong chuỗi cung ứng.

Việc đóng cửa nhà máy luyện kim mangan này đồng nghĩa Australia mất khả năng sản xuất hợp kim mangan trong nước, khiến ngành luyện thép quốc gia phải phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu nước ngoài. Đây là thách thức lớn đối với tham vọng phát triển ngành công nghiệp kim loại nội địa theo lời Tiến sĩ Tim Werner, giảng viên cấp cao tại Đại học Melbourne chuyên ngành chuyển đổi năng lượng.

Ông Werner cho biết thị trường thiết yếu này có thể chịu ảnh hưởng lớn đến nhiều ngành công nghiệp liên quan và tiềm ẩn rủi ro chuỗi cung ứng, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hiện nay với nhiều biến động chính trị và địa kinh tế.

Ông Mostogl cảnh báo từ góc độ rủi ro chủ quyền, việc phụ thuộc vào nguồn cung nhập khẩu khiến Australia dễ bị tổn thương trước các quyết định và chính sách của các quốc gia cung cấp về giá cả và nguồn hàng. Điều này ảnh hưởng không chỉ đến ngành thép mà còn đến toàn bộ nền kinh tế có liên quan.

Ông Ellis khẳng định phần quặng mua bằng khoản vay của chính phủ Tasmania vẫn được lưu giữ tại chỗ với mức độ an ninh nghiêm ngặt và giá trị nguyên liệu còn được bảo toàn, tạo điều kiện thuận lợi nhất để nhanh chóng khởi động lại nếu có nhà đầu tư mới.

Các cơ quan môi trường Tasmania, trong đó có Cơ quan Bảo vệ Môi trường (EPA), đã lên tiếng cảnh báo về rủi ro ô nhiễm môi trường khi nhà máy không còn duy trì hoạt động song vẫn còn các thiết bị và vật liệu nguy hại vẫn được lưu giữ tại chỗ.

Giám đốc EPA Tasmania, bà Catherine Murdoch, bày tỏ lo ngại nếu bộ phận nhân viên tại nhà máy giảm xuống sẽ không đủ nguồn lực để duy trì các thiết bị thiết yếu nhằm ngăn ngừa các rủi ro môi trường. Bà nhấn mạnh dù hoạt động luyện kim chấm dứt, dòng chảy nước thải vẫn tiếp tục và có thể bị ô nhiễm.

Các vấn đề được EPA quan tâm bao gồm nguy cơ nước thải độc hại bị xả ra sông Tamar lân cận, việc lưu giữ các chất nguy hiểm trên diện rộng, cũng như kiểm soát bụi phát tán trong khu vực.

Tương lai của các thiết bị luyện kim như lò luyện, hồ thu khí thải, nhà máy nghiền, hồ chứa nước mưa và bãi xỉ vẫn chưa được xác định rõ ràng, đồng thời công tác quản lý môi trường vẫn phải được duy trì liên tục.

Điều này tạo thêm áp lực cho các nhà quản lý và chính quyền địa phương trong việc đảm bảo an toàn môi trường và xử lý hậu quả của việc ngừng hoạt động nhà máy.

Những diễn biến tại Liberty Bell Bay phản ánh thực tế đầy thách thức đối với ngành luyện kim và sản xuất thép của Australia, đặt ra dấu hỏi về khả năng tự chủ nguyên liệu chiến lược và sự ổn định trong chuỗi cung ứng kim loại quan trọng trên phạm vi toàn quốc.

Trong khi đó, chính phủ Australia hồi tháng 3 năm nay đã giải ngân hơn 50 triệu đô la nhằm hỗ trợ phát triển ngành tinh chế kim loại quan trọng trong nước, cho thấy quyết tâm thúc đẩy sản xuất nội địa bất chấp những khó khăn hiện tại.

Với tình hình hiện nay, Australia đang phải đối mặt với bài toán khó khăn trong việc cân bằng giữa nhu cầu sản xuất thép, đảm bảo an ninh chuỗi cung ứng và giảm thiểu tác động môi trường tại các cơ sở sản xuất quan trọng.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.