Trải nghiệm phức tạp của thanh thiếu niên với mạng xã hội
Nghiên cứu JIMplus do Viện Nghiên cứu Giáo dục Truyền thông Phương Tây Nam Đức công bố tại Mainz vừa qua đã phân tích tác động của mạng xã hội đến sức khỏe tâm lý của thanh thiếu niên từ 14 đến 17 tuổi tại Đức. Kết quả cho thấy, các bạn trẻ cảm nhận mạng xã hội như một “chuyến tàu lượn cảm xúc”, khi xen kẽ giữa những cảm xúc tích cực và tiêu cực trong quá trình sử dụng.
Cuộc khảo sát trực tuyến với 800 thanh thiếu niên được đánh giá là đại diện cho nhóm tuổi này cho biết hơn 68% cảm thấy mạng xã hội giúp họ tạm quên đi áp lực và căng thẳng trong cuộc sống. Tuy nhiên, song song với đó, 72% thừa nhận rằng mạng mạng xã hội đã khiến họ phân tâm khỏi những việc họ cần làm. Hơn một nửa (55%) còn cho biết họ cảm thấy sử dụng mạng xã hội như một sự lãng phí thời gian.
Nỗi lòng và áp lực từ việc so sánh xã hội
Trong báo cáo, một bạn trẻ 17 tuổi mô tả thói quen sử dụng mạng xã hội của mình như một “vòng tròn luẩn quẩn”, nhận thức rõ việc nó không tốt cho mình nhưng không thể cưỡng lại được sự hấp dẫn của nền tảng này. Đây là tâm trạng chung của nhiều bạn trẻ khi họ cảm thấy áp lực và cám dỗ đồng thời từ mạng xã hội.
Ngoài ra, 82% người tham gia cho biết mạng xã hội là kênh cung cấp cho họ kiến thức và thông tin mà họ khó tiếp cận ở nơi khác. Song cũng có đến 80% cho rằng nhiều nội dung trên mạng xã hội không thực tế hoặc giả tạo, dẫn đến cảm giác không thoải mái.
Một trong những vấn đề thường gặp được nhiều bạn trẻ thừa nhận là áp lực so sánh. Có tới 70% đồng ý rằng họ thường tự động so sánh bản thân với người khác khi sử dụng mạng xã hội. Con số này hơi cao hơn ở nữ giới. Hơn nữa, 51% cho biết họ cảm giác người khác có cuộc sống tốt đẹp hơn mình, và điều này cũng thường thấy nhiều hơn ở nữ giới.
Tác động tiêu cực lên sức khỏe và thói quen sử dụng
Khảo sát cũng phát hiện ra rằng khoảng 40% người dùng gặp khó khăn trong việc tập trung sau khi sử dụng mạng xã hội. Cảm giác tội lỗi sau khi dùng lâu và các vấn đề về mắt như mỏi hoặc khô mắt cũng khá phổ biến với lần lượt 37% và 32%. Nhiều bạn trẻ cũng đã chủ động giảm thời gian sử dụng mạng xã hội vì nhận thấy nó ảnh hưởng không tốt đến bản thân.
Về các nền tảng được sử dụng phổ biến, Youtube, Instagram, TikTok, Snapchat và Pinterest là những nền tảng dẫn đầu. Đáng chú ý, TikTok có tới 13% thanh thiếu niên sử dụng liên tục hơn 3 giờ mỗi ngày, một tỉ lệ khá cao so với các nền tảng khác.
Nhận thức và cảm xúc của thế hệ trẻ về mạng xã hội
Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh thanh thiếu niên không sử dụng mạng xã hội mà thiếu nhận thức về những mặt tiêu cực, mà là họ vẫn tiếp tục dùng mặc dù biết các vấn đề mà họ phải đối mặt. Điều này được thể hiện qua con số 47% học sinh ngưỡng mộ thế hệ trước khi không phải trải qua giai đoạn trưởng thành với mạng xã hội. Trong đó, nữ giới có tỷ lệ đồng ý cao hơn nam giới (52% so với 42%).
JIMplus là phần bổ sung cho các nghiên cứu thường niên JIM về hành vi truyền thông tuổi trẻ ở Đức từ năm 1998. Đơn vị thực hiện nghiên cứu gồm Cơ quan Truyền thông Bang Baden-Württemberg, Cơ quan Truyền thông Rheinland-Pfalz phối hợp cùng Đài SWR.
Những điều rút ra từ bài viết
- Thanh thiếu niên Đức trải nghiệm cảm xúc lẫn lộn khi sử dụng mạng xã hội như một chuyến tàu lượn cảm xúc.
- Hơn 70% thanh thiếu niên cho biết mạng xã hội khiến họ phân tâm khỏi công việc và hơn một nửa cảm thấy sử dụng mạng xã hội là lãng phí thời gian.
- Áp lực so sánh và cảm giác người khác có cuộc sống tốt đẹp hơn chiếm tỉ lệ cao, đặc biệt nhiều ở nữ giới.
- TikTok là nền tảng có tỷ lệ sử dụng trên 3 giờ/ngày cao nhất với 13% thanh thiếu niên.
- 47% thanh thiếu niên ngưỡng mộ thế hệ trước không phải trải qua thế giới mạng xã hội khi lớn lên.
Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.
