ASEAN công bố bước tiến trong đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông, hướng đến kết luận cuối năm

Tại cuộc họp thường niên lần thứ 59 của các Bộ trưởng Ngoại giao Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) tổ chức tại Manila vào ngày 24/7, các bên đã ghi nhận những tiến bộ đáng kể trong việc thương thảo Bộ Quy tắc ứng xử (COC) nhằm giảm thiểu căng thẳng và duy trì ổn định ở Biển Đông. Tuyên bố chung được ban hành ngày 23/7 đã nhấn mạnh vai trò quan trọng của hòa bình, ổn định cũng như tự do hàng hải trong khu vực vốn đang chịu nhiều tranh chấp. Các Bộ trưởng bày tỏ sự hài lòng trước "đà tích cực bền vững" trong quá trình đàm phán cũng như "những bước tiến quan trọng" đã đạt được cho đến nay.

Trong tuyên bố, ASEAN cho biết các bên mong muốn tiếp tục nỗ lực nhằm đạt được một bộ quy tắc hiệu quả, mang tính thực chất và phù hợp với luật quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS), dự kiến hoàn thành trong năm nay.

Bên cạnh những dấu hiệu tiến triển trong ngoại giao, cuộc họp cũng diễn ra trong bối cảnh căng thẳng gia tăng tại Biển Đông với các tranh chấp giữa Philippines và Trung Quốc xung quanh các địa điểm như Bãi cạn Second Thomas và Bãi cạn Scarborough. Hai bên đã cáo buộc lẫn nhau liên quan đến các sự kiện đụng độ gần đây, làm dấy lên lo ngại về an ninh khu vực.

Bà Maria Theresa Lazaro, Bộ trưởng Ngoại giao Philippines và cũng là Chủ tịch luân phiên ASEAN năm nay, khẳng định các vụ việc mới nhất sẽ được đưa vào chương trình thảo luận nhằm xây dựng bộ quy tắc trong tương lai. Bà cũng nhấn mạnh sự gia tăng tốc độ của các cuộc đàm phán trong năm nay phản ánh quyết tâm chung của các quốc gia thành viên ASEAN cùng Trung Quốc trong việc hoàn tất thỏa thuận.

"Điều này dường như là trọng tâm của nhiều quốc gia và tôi nhận thấy ý chí chính trị từ tất cả các bên liên quan," bà Lazaro chia sẻ với giới báo chí bên lề hội nghị.

Tuy nhiên, các chuyên gia phân tích vẫn bày tỏ quan ngại về khoảng cách giữa tiến triển ngoại giao và thực tế căng thẳng vẫn diễn ra trên biển.

Ông Andreyka Natalegawa, nghiên cứu viên cao cấp Chương trình Đông Nam Á thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) tại Washington, cho biết các cuộc đàm phán về Bộ Quy tắc ứng xử đã diễn ra hàng thập kỷ và vẫn gặp nhiều khó khăn. Ông nhận định: "Khi nhìn vào thực tế chính trị tại vùng biển Biển Đông hiện nay, có thể nhận thấy việc hoàn tất thương thảo bộ quy tắc này vẫn còn rất thách thức".

Các diễn biến vừa qua cho thấy ASEAN và Trung Quốc vẫn giữ vững cam kết ngoại giao, nhưng việc đạt được một thỏa thuận cuối cùng thực sự đòi hỏi sự đồng thuận và kiên trì trong bối cảnh những khoảng cách chính trị sâu sắc.

Ngày càng rõ ràng rằng Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông không chỉ là văn kiện pháp lý mà còn đại diện cho nỗ lực ngoại giao quan trọng nhằm duy trì hoà bình và ổn định trong khu vực đầy bất ổn này.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.