Các quốc gia láng giềng tăng cường phòng chống khi dịch Ebola ở DRC bùng phát mạnh

Được công bố ngày 15/5/2026, đợt bùng phát dịch Ebola chủng Bundibugyo ở Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC) đã nhanh chóng trở thành đợt phát triển mạnh nhất trong lịch sử với tổng cộng 2.344 ca được xác nhận và ít nhất 930 người tử vong. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo số ca thực tế có thể gấp 2 đến 4 lần con số công bố vì một phần các ca bệnh không được phát hiện do tình trạng xung đột và bất ổn tại khu vực phía đông DRC.

Đợt bùng phát này diễn ra tại vùng phía đông DRC, nơi đang bị ảnh hưởng bởi xung đột và sự dịch chuyển dân cư lớn, khiến công tác truy vết và kiểm soát dịch bệnh gặp nhiều trở ngại. Hiện chưa có vaccine dành riêng cho chủng Bundibugyo, làm cho việc ngăn chặn dịch bệnh trở nên phức tạp hơn.

Các nước giáp biên giới với DRC đã kịp thời nâng cao cảnh giác. Tại Zambia, dù chưa ghi nhận ca nhiễm nào, các điểm kiểm tra biên giới được tăng cường giám sát. Ông Naeem Dalal, Phó giám đốc phụ trách chuẩn bị và ứng phó tại Viện Y tế Công cộng Quốc gia Zambia (ZNPHI), cho biết các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm đang được triệt để thực thi.

Việc khử trùng, đeo khẩu trang và rửa tay bằng xà phòng trở thành quy định bắt buộc, đồng thời các trung tâm ứng phó khẩn cấp cấp tỉnh cũng đã được kích hoạt để nhanh chóng phản ứng khi xuất hiện ca nghi ngờ.

Uganda, vốn có kinh nghiệm ứng phó dịch Ebola thành công trước đây, cũng tăng cường công tác giám sát tại khu vực biên giới với DRC. Bác sĩ Beda Senkware từ Bệnh viện Kabale cho biết ba huyện sát biên giới, Kisoro, Kanungu và Rukungiri, đang chịu nguy cơ cao lây nhiễm. Họ được cảnh báo và đặt trong tình trạng sẵn sàng cao nhất nhằm ngăn chặn dịch lan rộng.

Rwanda cũng đã tăng cường kiểm tra y tế biên giới, mở rộng giám sát dịch bệnh và chuẩn bị đội phản ứng nhanh để xử lý các trường hợp nghi ngờ.

Nhận thức được tính chất lan rộng và nguy hiểm của dịch bệnh, Cộng đồng Đông Phi (EAC) đã triển khai kế hoạch phối hợp chung nhằm nâng cao năng lực phòng chống và giảm thiểu nguy cơ lây truyền qua biên giới. Tổng thư ký EAC Stephen Mbundi nhấn mạnh sự phối hợp chặt chẽ với Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Châu Phi (Africa CDC), WHO và các đối tác phát triển được tăng cường nhằm mở rộng khả năng xét nghiệm, giám sát và ứng phó khẩn cấp tại các quốc gia thành viên.

Thỏa thuận này giúp củng cố các cơ chế khu vực, tăng cường phòng ngừa lây nhiễm, truyền thông nguy cơ và đáp ứng nhanh, qua đó hỗ trợ các nước láng giềng DRC tăng khả năng đối phó với dịch tốt hơn.

Bong bóng xung đột tại đông DRC và sự hoài nghi trong cộng đồng đang làm phức tạp thêm công tác kiểm soát dịch. Giáo sư Aileen Marty từ Đại học Florida nhấn mạnh các trung tâm điều trị đã bị phá hủy, hạn chế sự hỗ trợ y tế và khiến nhiều bệnh nhân di chuyển mà không được kiểm soát, gia tăng nguy cơ lây lan.

Direc-tơ Africa CDC Jean Kaseya cảnh báo các quốc gia láng giềng cần nâng cao năng lực giám sát và xét nghiệm để phát hiện sớm các ca bệnh, từ đó ngăn chặn sự lây lan trên diện rộng. Dịch bệnh đã lan đến Uganda và các khu vực khác của DRC, làm tăng nguy cơ lây truyền giữa các quốc gia lân cận.

WHO cũng phát đi cảnh báo về nguồn tài trợ còn thiếu hơn 400 triệu USD để thực hiện kế hoạch phòng chống và ứng phó chung, đồng thời nâng cao nhận thức về mức độ lan rộng của dịch vượt xa số liệu chính thức trên toàn khu vực.