Bạo loạn Nigeria: Giải pháp chính trị cần được thúc đẩy qua đối thoại và hòa hợp dân tộc

Nigeria đang đối mặt với nhiều thách thức về an ninh như bắt cóc và nổi dậy, vốn xuất phát từ động cơ chính trị. Vì vậy, cách tiếp cận để giải quyết những vấn đề này cần dựa trên nền tảng chính trị hơn là biện pháp quân sự. Để đạt được hòa bình, đối thoại trở thành phương thức hiệu quả và cần được thúc đẩy bởi chính quyền, đặc biệt dưới sự dẫn dắt của Tổng thống nước này.

Câu nói nổi tiếng của cố Thủ tướng Anh Winston Churchill, “Nói chuyện luôn tốt hơn chiến tranh”, đã nhấn mạnh sự ưu việt của đối thoại thay vì xung đột. Tuy nhiên, cuộc đối thoại này không nên giới hạn giữa người dân với nhóm bắt cóc hay các phần tử vũ trang, mà cần là cuộc trao đổi giữa chính phủ với các nhà lãnh đạo đối lập nhằm hướng đến sự ổn định lâu dài.

Ba cơ quan trọng tâm hiện đang góp phần vào sự ổn định và hòa hợp xã hội tại Nigeria gồm Hội đồng Nhà nước Quốc gia, Ủy ban Hòa bình Quốc gia và Hội đồng Liên tôn Nigeria.

Hội đồng này được thành lập theo Hiến pháp Nigeria với vai trò tư vấn chính sách cho quyền hành pháp nhưng không có quyền hành pháp trực tiếp. Đây là cơ quan do Tổng thống đứng đầu, gồm các thành viên như Bộ trưởng Quốc phòng, Tư lệnh các lực lượng vũ trang, Tổng chưởng lý, Cảnh sát trưởng và các Thống đốc bang. Hội đồng có nhiệm vụ tư vấn về nhiều vấn đề quan trọng như tổng điều tra dân số, đặc ân chính phủ, bổ nhiệm thành viên ủy ban bầu cử, cũng như hỗ trợ duy trì trật tự công cộng.

Ý tưởng thành lập Hội đồng Nhà nước Quốc gia được giới thiệu lần đầu vào năm 1975 bởi Đại tướng Murtala Muhammed, và qua nhiều giai đoạn cải tổ, đến nay tổ chức này vẫn được duy trì. Tuy nhiên, các cuộc họp của Hội đồng khá thưa thớt; cuộc họp gần nhất diễn ra vào tháng 10 năm 2023 dưới sự chủ trì của Tổng thống Bola Tinubu mới chỉ là lần thứ hai trong vòng ba năm khiến nhiều người đặt câu hỏi về tính hiệu quả và sự cần thiết tổ chức thường xuyên hơn để tìm kiếm giải pháp cho khủng hoảng quốc gia.

Thành lập năm 2014 nhằm ứng phó các thách thức an ninh hồi năm 2015, Ủy ban Hòa bình Quốc gia là một sáng kiến phi chính phủ gồm các nhà lãnh đạo lão thành, nổi bật trong các lĩnh vực chính trị và xã hội. Ủy ban này đóng vai trò hòa giải, hỗ trợ tiến trình bầu cử tự do và công bằng, đồng thời can thiệp vào các vấn đề quốc gia thông qua các cơ chế hòa giải và giải quyết tranh chấp. Các thành viên của ủy ban bao gồm cựu Tổng thống Abdulsalami Abubakar (Chủ tịch), các tướng lĩnh đã nghỉ hưu, các học giả, doanh nhân và nhân vật tôn giáo, thể hiện sự đại diện đa dạng và uy tín trong xã hội Nigeria.

Ủy ban vẫn duy trì hoạt động và vừa tổ chức họp bàn tại Ado-Ekiti nhân dịp bầu cử Thống đốc bang Ekiti, thể hiện sự cam kết tiếp tục đóng góp giải quyết các vấn đề chính trị và xã hội quan trọng.

Được thành lập vào năm 1999 với 50 thành viên (25 người theo đạo Thiên chúa và 25 người theo đạo Hồi), Hội đồng Liên tôn Nigeria là tổ chức tự nguyện tạo ra diễn đàn để các nhà lãnh đạo tôn giáo và truyền thống tương tác, thúc đẩy sự hiểu biết và xây dựng hòa bình bền vững giữa các cộng đồng tín ngưỡng khác nhau. Đến năm 2019, số thành viên được tăng lên 60 người nhằm tạo điều kiện cho sự tham gia của nhiều phụ nữ và giới trẻ hơn.

Hội đồng phối hợp các lễ khai mạc và các phiên thảo luận luân phiên ở sáu vùng địa chính trị Nigeria, thu hút sự tham gia của các quan chức tôn giáo, các thống đốc bang, các nhà lãnh đạo truyền thống và công chúng, từ đó nâng cao tinh thần khoan dung tôn giáo và hòa hợp xã hội.

Chức năng thiết yếu của Hội đồng được củng cố dưới sự ủng hộ mạnh mẽ từ các đời Tổng thống như Olusegun Obasanjo, Umaru Musa Yar’Adua và Goodluck Ebele Jonathan nhằm duy trì hòa bình trong bối cảnh đa dạng văn hóa và tôn giáo của đất nước.

Mặc dù có các tổ chức và cơ quan như trên tham gia vào công tác hòa giải và ổn định xã hội, nhưng điều quan trọng là Tổng thống Nigeria chủ động kêu gọi một cuộc đối thoại toàn diện với các ứng viên Tổng thống cùng các phó ứng viên của họ trước hoặc sau cuộc bầu cử sắp tới. Cuộc gặp mặt này sẽ là cơ hội quý giá để xoa dịu những mâu thuẫn chính trị và xây dựng một nền chính trị đoàn kết, hòa hợp, điều mà Nigeria đang rất cần trong giai đoạn hiện tại.

Việc chia sẻ và thảo luận các vấn đề khó khăn cùng nhau sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ bạo lực và bất ổn, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển hòa bình lâu dài của Nigeria.

Tựu trung, không khoản chi phí nào là quá lớn để đổi lấy hòa bình cho đất nước—một thông điệp hữu ích mà lãnh đạo quốc gia cần ghi nhớ trong khi đối diện với các thách thức an ninh và chính trị hiện nay.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.