Mỹ áp thuế thúc đẩy lợi thế cho Lula trước đối thủ Flavio Bolsonaro ở bầu cử Brazil

Trong thời gian sắp tới, Brazil sẽ tổ chức vòng một cuộc bầu cử tổng thống vào ngày 4/10 và nếu cần thiết, vòng hai diễn ra vào ngày 25/10 giữa Tổng thống Luiz Inacio Lula da Silva và đối thủ Flavio Bolsonaro, con trai cựu Tổng thống cánh hữu Jair Bolsonaro. Các động thái từ Mỹ gần đây, bao gồm áp thuế 25% lên nhiều mặt hàng xuất khẩu của Brazil và cấm vận những băng nhóm tội phạm trong nước, đã làm dấy lên các phản ứng mạnh mẽ trong dư luận Brazil, ảnh hưởng đến xu hướng bầu cử.

Lula, hiện đang tìm kiếm nhiệm kỳ tổng thống thứ tư không liên tiếp, đã đưa ra hình ảnh người bảo vệ chủ quyền Brazil trong phản ứng với các biện pháp của Mỹ. Chính quyền ông Donald Trump tuần trước thông báo áp mức thuế 25% đối với hàng hóa Brazil, kết quả của cuộc điều tra kéo dài một năm cáo buộc chính sách thương mại của Brazil là “không hợp lý”.

Mỹ cho rằng Brazil đã ưu ái hệ thống thanh toán Pix do nhà nước vận hành so với các đối thủ tư nhân, áp Thuế 18% lên mặt hàng ethanol nhập khẩu Mỹ và xử lý không nghiêm các luật bảo vệ rừng, giúp các nhà sản xuất gỗ Brazil có lợi thế cạnh tranh không công bằng. Các thuế quan này nằm trong chiến lược xây dựng lại "bức tường thuế" của chính quyền Trump sau khi Tòa án Tối cao bác bỏ quyền lực khẩn cấp từng cho phép áp thuế rộng rãi.

Trước đó, mức thuế tới 50% từng được áp dụng, liên quan đến vụ án hình sự với ông Jair Bolsonaro liên quan việc cố gắng lật ngược kết quả bầu cử năm 2022 mà ông thắng Lula. Ông Trump từng gọi cuộc điều tra đó là “cuộc săn phù thủy”.

Kết quả thăm dò mới nhất cho thấy Lula đang dẫn trước Flavio Bolsonaro với tỷ lệ 45% so với 37% trong trường hợp phải bầu vòng hai. Chuyên gia Gimena Sanchez từ Washington Office on Latin America nhận định phong trào Bolsonarismo lo ngại rằng các thuế quan Mỹ sẽ củng cố thêm sự ủng hộ của Lula vì người Brazil không hài lòng với các biện pháp thương mại này.

Ngược lại, một chiến thắng của Flavio Bolsonaro có thể phục vụ lợi ích lớn hơn của Washington. Ông Trump từng là người ủng hộ tích cực cho Jair Bolsonaro khi ông này lên nắm quyền năm 2018 và công khai ghi hình ủng hộ trong chiến dịch tái tranh cử 2022. Sau khi Jair Bolsonaro thất cử, ông không thừa nhận kết quả và nghi ngờ tính xác thực của máy bầu cử điện tử, dẫn tới các vụ bạo động ở thủ đô Brasilia.

Đầu tháng 6, Tòa án Tối cao Brazil tuyên án con trai thứ ba của Jair Bolsonaro, Eduardo Bolsonaro, tội vận động hành lang Mỹ can thiệp vào vụ xử cha mình, khiến ông này bị kết án hơn 4 năm tù. Trong khi đó, Flavio Bolsonaro đối mặt điều tra với cáo buộc tìm kiếm khoảng 24 triệu USD từ cựu lãnh đạo một ngân hàng sụp đổ để tài trợ phim về cha mình, dù ông phủ nhận vi phạm.

Chính những khó khăn này đã gây ảnh hưởng xấu đến nỗ lực gắn bó của gia đình với Washington, làm giảm sự ảnh hưởng vốn có nhờ mối quan hệ với Trump. Flavio từng đề nghị Mỹ hoãn áp thuế mới đến sau bầu cử, cho rằng đó sẽ là lợi thế chính trị cho Lula, nhưng Lula lên án đề nghị này là hành động phản quốc.

Chiến dịch tranh cử của Lula đã tận dụng việc Mỹ áp dụng thuế và các biện pháp trừng phạt như một vấn đề chủ quyền quốc gia để thu hút cử tri. Ngược lại, phe Bolsonaro không thể tạo ra hiệu quả khi vận động Mỹ và vừa nhận được sự trừng phạt từ Bộ Ngoại giao Mỹ khi gọi các băng nhóm tội phạm PCC và Comando Vermelho là tổ chức “khủng bố” nước ngoài, điều mà Lula chỉ trích là xâm phạm chủ quyền.

Tình hình càng khiến các doanh nghiệp Brazil, trong đó có ngành sản xuất và nông nghiệp từng hỗ trợ Bolsonaro, trở nên thận trọng hơn khi đối mặt với các chính sách thuế không ổn định từ Mỹ, làm tăng sự bất định trong kế hoạch phát triển kinh tế. Các nhà phân tích nhận định đa số người Brazil, dù theo phe nào, đều không ủng hộ sự can thiệp quá sâu của Mỹ vào chính trường quốc gia vì mong muốn giữ độc lập trong giải quyết các vấn đề nội bộ.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.