Andy Burnham nhậm chức thủ tướng Anh trong bối cảnh chính trị đầy thách thức

Andy Burnham chính thức được vua Charles III giao nhiệm vụ thành lập chính phủ và sẽ cư trú tại số 10 phố Downing, chỉ cách "Churchill War Rooms" - bảo tàng tôn vinh Thủ tướng Winston Churchill - vài phút đi bộ. Được biết đến là nhà lãnh đạo Đảng Lao động, Burnham nối tiếp truyền thống lâu đời của chính trường Anh trong thời kỳ đầy biến động.

Khác với Churchill, một thủ tướng bảo thủ thời Thế chiến II, vị trí thủ tướng đã trải qua nhiều thử thách nghiêm trọng trong thập kỷ gần đây, khiến uy tín công quyền suy giảm đáng kể. Burnham là người thứ bảy giữ chức thủ tướng kể từ năm 2016, trong quãng thời gian các nhà lãnh đạo Anh phải đối mặt với khủng hoảng, bê bối và những thất bại lớn.

Tờ The Guardian từng đặt câu hỏi liệu Anh có đang là "đất nước không thể cai trị" khi Thủ tướng liên tục thay đổi trong thời gian ngắn. Từ năm 1945 đến 2010, chỉ có Margaret Thatcher từng bị chính đảng của mình ép từ chức, còn lại đa phần các thủ tướng đều rời nhiệm sở tự nguyện hoặc thất bại do bầu cử. Từ 2010 trở đi, chỉ có David Cameron rời đi sau cuộc trưng cầu Brexit.

Sau khi trở thành lãnh đạo Đảng Lao động, Burnham thừa nhận thế hệ chính trị hiện nay, trong đó có ông, đã không đủ sức thay đổi cơ cấu chính trị và kinh tế sao cho phù hợp với phần lớn dân cư. Do vậy, ông cam kết sẽ dẫn dắt theo cách tốt hơn, khắc phục những sai lầm của các chính phủ trước.

Chính phủ của các thủ tướng như David Cameron, Theresa May, Liz Truss, Rishi Sunak và Keir Starmer đều mắc phải những sai lầm nặng nề. Thời kỳ này còn bị ảnh hưởng nặng từ hậu quả của Brexit, khiến công tác điều hành trở nên phức tạp và tiêu tốn nhiều năng lượng chính trị.

Thời gian làm thủ tướng của Boris Johnson đặc biệt gây tranh cãi khi trong đại dịch Covid-19, ông và các thành viên nội các đã tham dự các bữa tiệc bị cấm, dẫn đến scandal "Partygate". Johnson cũng bị chỉ trích cách xử lý vụ tố cáo hành vi sai trái tình dục trong nội bộ đảng.

Liz Truss, dù tại vị ngắn nhất trong lịch sử Anh, cũng được nhắc đến vì sự kiện hài hước về ảnh chế "cái đầu xà lách" sát bên ảnh của bà khi mới nhậm chức, biểu tượng cho sự mong manh của chính quyền Truss.

Burnham phải đối mặt với thách thức mới từ sự trỗi dậy của phe cánh hữu cực đoan, cụ thể là đảng Reform UK do Nigel Farage lãnh đạo. Trong khủng hoảng của đảng Lao động dưới thời Starmer, Reform UK từng dẫn đầu trong nhiều kết quả thăm dò và chiến thắng trong các cuộc bầu cử địa phương hồi tháng 5, tăng tốc sự suy giảm của Lao động.

Burnham tuyên bố sẽ tìm cách hợp tác với các đảng phái khác khi có thể, đồng thời giữ rõ quan điểm và vị trí chính trị của mình. Ông không định cạnh tranh với đảng Xanh ở mảng môi trường hay theo đuổi Reform UK về hướng cực hữu. Tình thế này có nét tương đồng với tranh luận ở Đức về việc ngăn chặn sự trỗi dậy của đảng AfD.

Hiện tại, Nigel Farage đang đối mặt với vấn đề riêng khi từ chức nghị sĩ trong một động thái chính trị gây chú ý, sau những cáo buộc liên quan đến quỹ quyên góp. Ông dự kiến sẽ tái tranh cử tại khu vực bầu cử Clacton và nhận được sự chú ý đặc biệt khi đối thủ duy nhất được ghi danh là một diễn viên hài nổi tiếng trong vai "Count Binface" - tạo nên một tình huống khá kỳ quặc trong chính trường Anh.

Kết thúc bài phát biểu, Burnham thừa nhận không phải lúc nào cũng làm đúng và xin lỗi vì những sai sót trong quá khứ nhưng khẳng định sẽ tiếp tục cống hiến hết sức mình. Ông đặc biệt không muốn bị đánh giá giống như người tiền nhiệm Starmer từ phía cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump, người từng chế giễu Starmer không phải là "Winston Churchill" vì không ủng hộ đầy đủ chính sách của Mỹ.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.