Những bản đồ não bộ đột phá ghi lại sự phát triển liên tục từ chuột đến người

Các nhà khoa học tại Viện Khoa học não Allen cùng cộng sự thuộc US BRAIN Initiative đã công bố một chuỗi nghiên cứu được đăng trên tạp chí Nature ngày 5/11, trong đó họ mô tả chi tiết quá trình hình thành, di cư và biệt hóa của các tế bào chính trong não bộ - bao gồm tế bào thần kinh và tế bào đệm - ở nhiều loài khác nhau từ chuột đến người. Thay vì coi não bộ như một danh mục các bộ phận cố định, các bản đồ này cho thấy não là một hệ thống động, nơi mà các mẫu biểu hiện gen thay đổi liên tục theo thời gian khi các tế bào trưởng thành và thiết lập mạng lưới liên kết.

Điều đặc biệt là đây là lần đầu tiên nghiên cứu cung cấp một cái nhìn thống nhất về sự phát triển não qua các giai đoạn khác nhau và các loài đa dạng, nhờ vào việc chuẩn hóa các quy trình thí nghiệm, sử dụng công nghệ giải trình tự và hình ảnh mới, cùng các công cụ tính toán để so khớp dữ liệu từ chuột, khỉ đuôi dài marmoset và người. Kết quả là một tài nguyên chung giúp so sánh cách mà tế bào thần kinh và tế bào đệm phát sinh và tổ chức thành mạng lưới liên kết trong não bộ.

Xuyên suốt các phân tích, các nhà khoa học nhận ra rằng các tế bào thần kinh phát triển không thuộc những loại cố định mà trải qua các giai đoạn chuyển tiếp tinh tế, với biểu hiện gen thay đổi dần đều thay vì nhảy vọt giữa các kiểu tế bào rõ ràng. Trong một nghiên cứu của Dr. Hongkui Zeng và cộng sự, khi quan sát não chuột trưởng thành, các tế bào thần kinh non trải qua các pha trung gian kết hợp đặc điểm của cả tế bào nguyên thủy lẫn tế bào tương lai, minh chứng cho ranh giới tế bào không rõ ràng.