El Salvador và Peru: Những cuộc chạy đua vòng hai sít sao nhất tại Mỹ Latinh thế kỷ 21

Trong đó, El Salvador và Peru lập kỷ lục về sự sít sao trong các cuộc bầu cử vòng hai tổng thống tại Mỹ Latinh thế kỷ 21, với khoảng cách phiếu bầu giữa các ứng viên thấp hơn 0,3 điểm phần trăm. Cụ thể, trong cuộc bầu cử năm 2014 tại El Salvador, ứng viên đương nhiệm Salvador Sánchez Cerén chỉ thắng đối thủ Norman Quijano với số phiếu cách biệt đúng 6.364, tương đương 0,22 điểm phần trăm. Kết quả này khiến quốc gia Trung Mỹ bị treo trong tình trạng chờ đợi kết quả suốt nhiều ngày, theo nhận định của BBC Mundo.

Đáng chú ý, trong 25 năm qua, El Salvador không tổ chức bất cứ cuộc bầu cử vòng hai nào khác, khiến sự kiện năm 2014 trở nên vô cùng hiếm hoi và đáng nhớ.

Khác với El Salvador, vòng hai là hình thức phổ biến trong các cuộc bầu cử tổng thống tại Peru trong thế kỷ 21. Sáu cuộc bầu cử kể từ năm 2000 đều được quyết định trong vòng hai, kể cả cuộc bầu cử gần đây nhất. Trong 13 quốc gia Mỹ Latinh áp dụng vòng hai, chỉ có Brazil, Chile và Guatemala có các cuộc đua tương tự về mức độ cạnh tranh.

Trong ba cuộc bầu cử liên tiếp gần đây của Peru, nhân vật Keiko Fujimori luôn là nhân tố chính. Năm 2016, Pedro Pablo Kuczynski đánh bại Fujimori với cách biệt 0,24 điểm (41.057 phiếu). Năm 2021, Pedro Castillo thắng với khoảng cách 0,25 điểm (44.263 phiếu). Đến cuộc bầu cử năm 2026, Keiko Fujimori vượt trội Roberto Sánchez của Juntos por el Perú chỉ với 0,27 điểm (49.641 phiếu), đánh dấu chuỗi cuộc đua vòng hai sít sao chưa từng có.

Phân tích từ chuyên gia Sandro Macassi Lavander của Đại học PUCP chỉ ra rằng sự cạnh tranh trong các cuộc bầu cử gần đây phần lớn bị chia rẽ do thiếu một ứng viên có sức hút rõ rệt. Khoảng 70% cử tri trong vòng một không bỏ phiếu cho Keiko Fujimori hay Roberto Sánchez, tạo nên một không khí chia rẽ và phân tán phiếu đa chiều.

Thực tế, Fujimori và Sánchez chỉ thu hút tổng cộng 29,2% phiếu hợp lệ trong vòng một lần này, tạo ra một cặp ứng viên vòng hai có mức độ ủng hộ thấp nhất lịch sử Peru và miền Mỹ Latinh khi xét trên các cuộc bầu cử trong thế kỷ 21.

Ở Brazil năm 2022, Lula da Silva giành chiến thắng vòng hai với cách biệt 1,80 điểm (trên 2 triệu phiếu) trước Jair Bolsonaro, trong khi cặp ứng viên này đã chiếm tới 91,63% tổng số phiếu ở vòng một. Tại Argentina năm 2023, Javier Milei thắng Sergio Massa với cách biệt rộng 11,3 điểm (hơn 2 triệu phiếu), khi cả hai thu được 66,77% phiếu vòng một. Tương tự, cuộc bầu cử Colombia năm 2023 cũng tập trung vào cuộc đối đầu giữa các xu hướng chính trị trái và phải.

Tuy nhiên, tại Peru, sự chia rẽ không dựa trên chính trị truyền thống mà theo các biểu tượng lịch sử. Chuyên gia Julio Carrión của Đại học Delaware nhận định sự phân cực ở Peru là hình thái phân cực về di sản lãnh đạo, tập trung vào ảnh hưởng của Alberto Fujimori, tạo thành thái cực ủng hộ hoặc phản đối cá nhân ông.

Điều này tương tự trường hợp Ecuador với Rafael Correa. Ông cũng cho rằng sự hiện diện của Rafael López Aliaga trong cuộc đua giúp Keiko Fujimori được nhìn nhận là ứng viên ôn hòa hơn so với các đối thủ khác.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.